マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Adversus Arium Libri Quatuor

Liber I, Caput XXI 第I巻 第XXI章

Marius Victorinus · Adversus Arium Libri Quatuor · PL 8, 1054D · 14 sectiones

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.1

1

Eamus vero ad alia. Quod in Christo creatura, sed non una. Sunt enim creaturae tres: una quidem cum creata sunt omnia per Christum; secunda creatura nostra in Christo secundum baptismum, sed in Christo, et alia in Christo commutatio fit.

PL 8, 1054D

さて、他のことに移ろう。キリストのうちに被造物があるが、それはひとつではない。というのも被造物には三つあるからである。第一はキリストによってすべてのものが造られたときの被造物であり、第二は洗礼によるキリストにおける我々の被造物、すなわちキリストのうちにあるものであり、さらにキリストのうちで生じる別の変容がある〔sed in Christo, et alia in Christo commutatio fit は第三の被造物の記述が崩れているらしく、字面に沿って訳した〕。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.2

2

Unde (II Cor. V, 17) si qua in Christo nova creatura, dictum est: Quod antequam esset Christus in carne (Ibid. 21) : Qui peccatum non noverat, pro nobis peccatum fecit. Quod fuit tempus in quo peccatum non noverat? Antequam esset in carne, ad Ephesios.

PL 8, 1054D

それゆえ(二コリント5:17)、「もし誰かがキリストのうちにあれば、新しい被造物である」と言われている。キリストが肉においてまだ存在しなかったときのこととして(同5:21)、「罪を知らなかった方を、我々のために罪となさった」と言われている。罪を知らなかった時とはいつのことか。肉において存在する以前である。エフェソ書によれば〔ad Ephesios は次節のエフェソ書引用を導く語と取った〕。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.3

3

Quod antequam esset Christus in carne (Ephes. I, 3, 4) : Benedictus Pater Domini nostri Jesu Christi, qui benedixit nos in omni benedictione spiritali in coelestibus, in Christo Jesu, secundum quod praeelegit nos ante constitutionem mundi.

PL 8, 1055A

キリストが肉において存在する以前であったことについて(エフェソ1:3-4)。「我々の主イエス・キリストの父は祝されよ。この方は、天上にあってあらゆる霊的祝福をもって我々をキリスト・イエスにおいて祝福し、世界の基が据えられる前から我々を選び定められた」。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.4

4

Quod fuit Christus antequam esset in carne (Ephes. II, 12) : Quoniam fueratis illo tempore sine Christo, abalienati a conversatione Israel. Quod Deus Christus (Ibid.) : Spem non habentes, et sine Deo. Hoc est, sine Christo.

PL 8, 1055A

キリストが肉において存在する以前にすでに存在していたことについて(エフェソ2:12)。「なぜなら、そのとき汝らはキリストなしにあり、イスラエルの交わりから疎外されていたからである」。キリストが神であることについて(同上)。「希望を持たず、神なしにいた」。これはすなわち、キリストなしにということである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.5

5

Quod spiritus est qui omnia colligat (Ephes. IV, 3, 6) : Cupientes custodire unitatem spiritus in colligatione pacis. Unum corpus, et unus spiritus. Unus Dominus, una fides, unum baptisma. Unus Deus, et pater omnium, qui in omnibus, et per omnia, et in omnibus.

PL 8, 1055A

万物を結び合わせるのは霊であることについて(エフェソ4:3、6)。「平和の絆によって霊の一致を守ろうと努めよ。一つの体、一つの霊。一人の主、一つの信仰、一つの洗礼。一人の神、万物の父、すべての者のうちに、すべてを通して、すべてのもののうちにいます方」。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.6

6

Ad Galatas quod Christus Deus (Gal. I, 1) : Paulus Apostolus, non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum, et Deum patrem.

PL 8, 1055A

ガラテア書によれば、キリストが神であることについて(ガラテア1:1)。「使徒パウロは、人々からでもなく、人によってでもなく、イエス・キリストと父なる神とによる者である」。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.7

7

Et rursus (Ibid. 11, 12) : Evangelium quod evangelizatum est a me, non est juxta hominem; non enim ego ab homine accepi ipsum, sed per revelationem Jesu Christi.

PL 8, 1055B

さらに(同1:11-12)。「私によって宣べ伝えられた福音は、人によるものではない。私はそれを人から受けたのではなく、イエス・キリストの啓示によって受けたのである」。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.8

8

Ad Philippenses, quod Christus Spiritus (Philipp. I, 19) : Et in subministratione Spiritus Jesu Christi.

PL 8, 1055B

フィリピ書によれば、キリストが霊であることについて(フィリピ1:19)。「イエス・キリストの霊の助けによって」。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.9

9

Quod ὁμοούσίος, et simul patri filius (Philipp. II, 5, 7) : Istud enim sapite in his quod et in Christo, qui in forma Dei existens, non rapinam arbitratus est esse aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominis effectus, et figura inventus sicuti homo.

PL 8, 1055B

子がホモウシオスであり、しかも父と共にあることについて(フィリピ2:5-7)。「汝らのうちで、キリスト・イエスにおいてあったこの心を抱け。この方は神の形相において存在しながら、神と等しくあることを強奪と見なさず、かえって自らを空しくして、僕の形相をとり、人間の似姿となり、その様において人のように見出された」。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.10

10

Primum Photini, et ab isto, et ante istum, qui hominem dicunt Jesum et solum ab homine factum, cognoscant impiam blasphemiam in Christo, qui in forma Dei existens. Quando existens?

PL 8, 1055B

まず、フォティヌスの徒は——彼から出た者も彼以前の者も——イエスを人間であり、人からのみ造られたと言うが、「神の形相において存在していた」キリストに対する自らの不敬な冒瀆を思い知るがよい。いつ「存在していた」のか。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.11

11

Antequam veniret in corpus: dixit enim, quod exinaniverit se ipsum et acceperit formam servi: erat igitur et antequam homo fieret. Et qualis erat? λόγος Dei, forma Dei.

PL 8, 1055C

肉体に来る以前である。というのも、自らを空しくして僕の形相を受けたと言われているからであり、ゆえに人となる以前にも存在していたのである。では、どのようなものとして存在していたのか。神のロゴス、神の形相としてである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.12

12

Quid est istud, aequalis existens Deo? quod est ejus ipsius et potentiae substantiae: dixit enim aequalem esse.

PL 8, 1055C

「神と等しく存在していた」とはどういうことか。それは、その方自身の可能態と実体にかかわることである。というのも「等しい」と言われているからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.13

13

Etenim aequale et magnitudinis, et quantitatis est declarativum: magnitudo autem substantiae molis magnitudo est, qualitas enim non habet magnitudinem, neque a substantia quod est esse habet. Solum autem quantum substantiae, magnitudine quantum est.

PL 8, 1055C

というのも「等しい」ということは、大きさと量とを示す語だからである。実体の大きさとは量塊としての大きさのことであって、性質には大きさがなく、また性質は実体から「存在すること」を得るのでもない。実体の量だけが、大きさによる量である。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.21.14

14

Et idcirco declarans beatus Paulus Dei substantiam, omnia quanta dicit (Ephes. III, 18) : Ut Dei cognoscatis altitudinem, longitudinem, latitudinem, profundum.

PL 8, 1055C

それゆえ、幸いなるパウロは神の実体を示すにあたって、すべてを量的なものとして語る(エフェソ3:18)。「汝らが神の高さ、長さ、幅、深さを知るために」と。