Adversus Arium Libri Quatuor 4.12.1
Quis est iste, unde in aeterna atque in mortalia vitalis spiritus spirat, quo vigent cuncta, quo subsistunt, quo actus proprios sumunt, quo et generata sunt, et generatura proveniunt?
PL 8, 1121Dこの方は誰であるのか。この方から、永遠のものへも、死すべきものへも、生命の霊が息づき、それによって万物が力を得、それによって自存し、それによって固有の働きを受け取り、それによって産み出され、また自らも産み出すものとして進み出るのか。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.12.2
Deus, sine dubio Deus, et quod menti nostrae venerationi est vivendi pater, numenque vivendi.
PL 8, 1121D神である、疑いなく神である。それは我々の心にとって、生きることの父であり、生きることの神性である。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.12.3
Hunc vel potentiam vitae, ut in aliis diximus, vel vitam summam principemque, et generaliter generalem, atque omnium viventium originem, causam, caput, fontemque dicemus: Principium existentium, substantiarum patrem, qui ab eo quod ipse est, esse caeteris praestat, secundum vim ac naturam percipientium vivendi potentiam, substantiamque moderatus.
PL 8, 1121Dこの方を、我々は他所で述べたように生命の可能態と言うか、あるいは、最高にして首位の生命、そして普遍的に普遍的なもの、あらゆる生けるものの起源、原因、頭、源であると言おう。実在するものたちの始まり、諸実体の父である。この方から、この方自身がそれであるところのものによって、他のものたちに、それらの本性に応じて受け取る力に従って、生きることの可能態と実体とが節度をもって備えられ、存在が与えられるのである。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.12.4
Quid ipse, aut in quo? Quippe vivus verusque: Unus, ut nos de se loqui sinit: vivit, et ex aeterno et in aeternum vivit, ex se habens illud ipsum, quod ei substantia est: vivit; non enim ei accedere actus aut debuit aut potuit, ne aliquando a se minus: sed semper perfectus, plenus ac totus, in eo quod est ei esse, inest etiam sic esse: caeteraque post Deum sunt, et potentiae sunt, et actiones potentiae, quae vi sua jam esse creduntur, ut omnia et esse, et habere videantur, quae maturis processionis actibus existentia in suo opere heic habere provenit: actiones autem dicuntur, cum existendis processibus gignunt, ac foras promunt quod esse possunt.
PL 8, 1122Aこの方自身は何であるのか、あるいは何の内にあるのか。まさに生ける、まことなる方である。単一なる方である、彼自身についてこう我々に語ることを許すかぎりでは。生きる、そして永遠から永遠にまで生きる、それ自体から、自らにとって実体であるところのそのものを持って生きるのである。生きる、というのも、彼には決して、働きが加わるべきでもなく、また加わりえもしなかったからである。それは、彼がいつか自らより劣ったものとなることのないためである。しかしつねに完全であり、満ち、全きものであり、彼にとって存在することであるもののうちに、同じくこのように存在するということが内在している。神より後にあるものは、可能態であり、可能態の働きである。それらはそれ自体の力によってすでに存在すると信じられ、そのためすべてのものが存在し、また持つと見えるが、それらは成熟した進み出の働きによって実在の状態にあることを、それぞれの働きにおいて持つに至るのである。働きとは、実在への進行によって生み出し、また存在しうるものを外へと差し出すときに言われる〔processus・gignere・promere の関係は取りにくく、文脈から推して解した〕。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.12.5
Ut semen jam potentia est, et culmus, et folia; vel mas aut femina venereae cupiditatis effusio; sed haec in mundo atque sub luna: supra vero in aethere atque coelo actiones sunt, atque actionibus vivunt, sed genita etiam quod futurum fuerant facta: ex ortu enim suo in operationes proprias suasque dimissa, suos actus naturae continentis contagione discurrunt.
PL 8, 1122B種子がすでに可能態としてあり、また茎や葉があるように、あるいは男女の情欲の発露があるように――しかしこれらは月下の世界にあることである。それに対して上、エーテルと天にあっては、現実の働きが存在し、その働きによって生きる。しかも生み出されたものでありながら、やがてそうなるはずであったものとして造られたものでもある。というのも、それらは自らの起こりから、固有の、また自らの働きへと解き放たれて、内に含む本性の伝染によって自らの働きを走り巡らせるからである。