マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Adversus Arium Libri Quatuor

Liber III, Prooemium 第III巻 冒頭

Marius Victorinus · Adversus Arium Libri Quatuor · PL 8, 1098B · 12 sectiones

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.1

1

ΛΟΓΟΣ vel νοῦς divinus ut sede utitur, atque ut corpore, anima coelesti; ea vero sensuali νοῦ, vel Λόγος insensuali anima, ut ipse sensualis in corpore est, et ideo in qualicumque corpore.

PL 8, 1098B

神なるロゴス、あるいはヌースは、天上の魂を座として、また身体として用いる。しかしその魂は、感覚的なヌースに対しては〔身体として用いられ〕、あるいはロゴスは非感覚的な魂に対しては〔そのように用いられる〕、それ自身が身体のうちにあるかぎり感覚的であり、それゆえいかなる身体のうちにあってもそうである〔本文が極度に圧縮され崩れている疑いもあり、ea・ipse の指示対象や sensuali の次のヌース(nou)の格は定かでない〕。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.2

2

Omne autem quod ex divinis est ad sua quasi pars eorum est, sed ut imago, ut id in aliis et assertum est et probatum: quippe cum in ipsis divinis Λόγος Dei imago sit, sic igitur caetera; ergo omnium divinorum.

PL 8, 1098B

しかし、神的なものどもから出るすべては、自らの〔源〕に対していわばその一部であるが、ただし像としてである。これは他の箇所でも主張され、証明されたとおりである。というのも、神的なものども自身のうちにおいてすら、ロゴスは神の像であるからである。それゆえ他のものどもも同様であり、それゆえすべての神的なものどもの〔像である〕。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.3

3

Ut enim Dei Λόγος imago est, ita τοῦ λόγου anima quaeque hoc genus ibi, caetera imagines sunt. At in natura sensuali non imagines, sed magis simulacra, ac simulamenta dicenda.

PL 8, 1098B

なぜなら、ロゴスが神の像であるように、そこにある魂もまた、この種のものであるかぎりロゴスの像であり、他のものどもも像であるからである。しかし感覚的な本性においては、それらは像ではなく、むしろ模像、あるいは模造と言われるべきである。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.4

4

Ita enim rerum progressio est, ut effulgentia luminis, imago sit luminis: unde substantia eadem est in summis et aeternis, quia imago luminis, lumen est.

PL 8, 1098C

なぜなら、事物の進み出はこのようであって、光の光輝が光の像であるというふうになっているからである。それゆえ、至高なるもの、永遠なるものにおいては実体は同一である。なぜなら、光の像は光だからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.5

5

Ut enim de Spiritu, non nisi Spiritus, et de vero, verum, et de Deo, Deus: sic et de substantia, substantia: Spiritus enim, et verus, et Deus substantia est. Omne autem quod est unicuique suum esse, substantia est.

PL 8, 1098C

なぜなら、霊からは霊のみが、真なるものからは真なるものが、神からは神が〔生じる〕ように、実体からもまた実体が〔生じる〕からである。というのも、霊も、真なるものも、神も、実体だからである。しかし、おのおのに固有な「存在すること」であるものはすべて、実体である。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.6

6

Sed hoc esse quod dicimus, aliud intelligi debet in eo quod est esse: aliud vero in eo quod est ita esse, ut unum sit substantiae, aliud qualitatis. Sed ista sic in sensibilibus et in mundo.

PL 8, 1098C

しかし、我々が言うこの「存在すること」は、「存在すること」そのものにおいて理解されるべきものと、「そのように存在すること」——一方は実体の、他方は性質の——において理解されるべきものとを、別のものとして理解しなければならない。だが、これは感覚的なものども、また世界においてはそうである。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.7

7

At in divinis et aeternis ista duo unum: omne enim quod ibi simplex, et hoc Deus quod lumen, quod optimum, quod existentia, quod vita, quod intelligentia: at de hoc et in aliis diximus.

PL 8, 1098C

しかし神的なもの、永遠なるものにおいては、この二つは一つである。なぜなら、そこにあるものはすべて単純であり、神は光であるところのものであり、最善であるところのものであり、実在であるところのものであり、生命であるところのものであり、知解であるところのものだからである。これについては他の箇所でも我々は述べた。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.8

8

Omnia ergo ibi substantialiter simplicia, inconnexa, cum numero unum, nec numero unum, sed ante numerum unum, id est, ante unum quod est in numero, hoc est, plane simplex, solum sine phantasia, quod alterum.

PL 8, 1098D

それゆえ、そこにあるすべては実体的に単純であり、結合を持たず、数による一——いや、数による一ではなく、数に先立つ一である。すなわち、数のうちにある一に先立つものであり、これはまったき単純なものであり、他なるものの表象を伴わない〔quod alterum は sine phantasia に係ると取った〕、ただそれだけのものである。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.9

9

Unde quod inde nascitur imago, non scissio, nec effusio, sed effulsio: nec protensio, sed apparentia, nec germinatio potentiae, quam potentiae actio: ubi enim actio, aut unde, nisi in potentia atque ex potentia?

PL 8, 1098D

それゆえ、そこから生まれる像は、分裂でも流出でもなく、光輝の発出である。また延伸でもなく、現れ出ることであり、可能態の発芽でもなく、可能態の現実態である。というのも、現実態はどこにあり、どこから〔生じる〕というのか。可能態のうちにおいて、また可能態から出て、でなければ。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.10

10

Et quando aut ubi potentia, nisi cum actione et in actione? Non ergo alterum in altero, nec aliquando simile, quia idem semper. Et quia effulgentia declaratur lumen, vel actio declaratur potentia; idcirco (Joan. XIV, 9) : Qui me videt, videt et Patrem.

PL 8, 1098D

そして可能態はいつ、あるいはどこにあるのか。現実態とともに、また現実態のうちにおいて、でなければ。それゆえ、一方が他方のうちにあるのではなく、また時に似ているのでもない、なぜならつねに同一だからである。そして、光輝によって光が明らかにされ、あるいは現実態によって可能態が明らかにされるがゆえに、それゆえ(ヨハネ14:9)「私を見る者は、父をも見る」のである。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.11

11

Et quia potentiam ipsam solam nemo videt (Joan. I, 18) : Deum nemo vidit unquam. Et quoniam potentia cessans vita est, et cessans intelligentia, haec autem vita et intelligentia actio est; si quis Deum viderit, moriatur necesse est: quia Dei vita et intelligentia in semetipsa est, non in actu: omnis autem actus foris est, hoc vero est nostrum vivere, quod foris est vivere: ergo est mors Deum videre (Exod. XXXIII, 20) : Nemo, inquit, unquam vidit et vixit; simili enim simile videtur.

PL 8, 1099A

そして、可能態そのものだけを見る者は誰もいないがゆえに(ヨハネ1:18)「神を見た者はかつて誰もいない」のである。そして、可能態とは休止している生命であり、休止している知解であるが、〔我々の〕この生命と知解とは現実態であるがゆえに——もし誰かが神を見たならば、その者は必ず死ぬことになる。なぜなら、神の生命と知解とは神自身のうちにあり、現実態のうちにはないからである。しかし、あらゆる現実態は外に向かうものであり、これこそ我々にとっての「生きること」、すなわち外に向かって生きることである。それゆえ、神を見ることは死である(出エジプト33:20)「誰も」と言われる、「かつて見て生きた者はいない」と。というのも、似たものは似たものによって見られるからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 3.0.12

12

Omittenda igitur vita foris, omittenda intelligentia, si Deum videre volumus, et hoc nobis mors est.

PL 8, 1099A

それゆえ、もし我々が神を見ることを欲するならば、外に向かう生命は捨てられるべきであり、知解も捨てられるべきである。そしてこれこそ我々にとっての死である。