マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Adversus Arium Libri Quatuor

Liber I, Caput XL 第I巻 第XL章

Marius Victorinus · Adversus Arium Libri Quatuor · PL 8, 1071A · 8 sectiones

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.1

1

Dicamus et alia (Rom. I, 16) : Non enim erubesco Evangelium Dei. Virtutem et potentiam Paulus dicit Christum Jesum, hoc enim Evangelium dicit et de isto (I Cor. I, 24) : Christus ergo Dei et sapientia et virtus. Quid deinde sapientia et virtus Dei? non ipse Deus?

PL 8, 1071A

他のことも言おう(ローマ1:16)。「私は神の福音を恥としない」。パウロはキリスト・イエスを力であり可能態であると言う。彼は福音をそのように呼び、また彼についてもそう言っているからである(一コリント1:24)。「それゆえキリストは神の知恵であり、力である」。では神の知恵と力とは何か。それは神自身ではないのか。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.2

2

Non enim ut in corporibus, aut in corporalibus, aliud est oculus, aliud visio. Aut in igne, aliud ignis, aliud lumen ejus: eget enim oculus et ignis alterius alicujus, et oculus alterius luminis, ut sit ex ipso et in ipso; visio ignis et aeris, ut sit ex ipso lumen.

PL 8, 1071A

物体や物体的なものにおけるようではない。そこでは目と視覚は別のものである。あるいは火において、火とその光は別のものである。目は他の何かを、火も他の何かを必要とする——目は他の光を必要とし、それが目から出て目のうちにあるようにし、視覚は火と空気を必要とし、それによって光がそこから出るようにする。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.3

3

Sed sicuti visionis potentia in se habet visionem tunc foris existentem, cum operatur potentia visionis, et generatur a potentia visionis visio, unigenita ea ipsa: nihil enim aliud ab ea gignitur, et ad potentiam visionis visio est, non intus solum, sed et intus in potentia, in actione magis foris, et ideo ad potentiam, quippe visio cum sit, ὁμοούσιον ergo visionis potentiae visio, et unum totum.

PL 8, 1071A

しかし、視覚の可能態は、可能態が働くとき、それ自体のうちに、その時外に実在する視覚を持ち、視覚は視覚の可能態から生み出される——それ自体としては独り子であって、それ以外の何もそれから生まれない。視覚は可能態に対して、内にだけあるのではなく、可能態のうちにも内にあり、現実態においてはむしろ外にある。それゆえ可能態に対して、まさに視覚があるかぎり、視覚は可能態にとってホモウシオスであり、全体として一つである。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.4

4

Et potentia quidem quiescit, visio autem in motu est: et per visionem omnia visibilia fiunt, et passiones circa visionem sunt, visionis potentia impassibili existente, et sine passione visionem generante.

PL 8, 1071B

そして可能態は静止しているが、視覚は運動のうちにある。視覚を通してすべての見えるものが生じ、諸々の受動は視覚をめぐって生じる——視覚の可能態自体は受動を受けない状態にあり、受動なしに視覚を生むのである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.5

5

Sic igitur et virtus et sapientia Dei ipse Deus, est totum, quod simplex, et quod unum, et unius et ejusdem substantiae, et simul ex aeterno, et semper, et a patre, qui sui generator est existens.

PL 8, 1071B

このように神の力と知恵も、神自身であり、全体であって、単純であり、一つであり、同一の唯一の実体であり、同時に永遠から、常に、そして父から出ており、父は自らを生む者として存在している。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.6

6

Sapientia igitur et virtus operationis, hanc enim virtutem nunc significat: conjunxit enim sapientiam et virtutem.

PL 8, 1071B

したがって知恵と力とは働きのものである——今はこの力をこのように意味しているからであり、彼は知恵と力とを結びつけたのである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.7

7

Ergo horum potentia est Deus, et ideo pater, quod ab ipso ista: gignit enim ista in actionem et impassibiliter, quod ὁμοούσια sunt potentia et actio et Deus, et Dei virtus, et sapientia: quae cum activa sunt, juxta ea quae foris sunt curam habentia, ad Deum sunt, semper sapientiam dantia, semper vivificantia, non Deum, sed a Deo factam per semetipsa omnem creaturam: et si qua passio, in actione passio est.

PL 8, 1071B

それゆえ、これらの可能態は神であり、それゆえ父である——これらは彼から出ているからである。彼はこれらを現実態へと、しかも受動なしに生む。可能態と現実態と神、また神の力と知恵とはホモウシオスだからである。これらは能動的であるとき、外にあるものに配慮しつつ神に向かってあり、常に知恵を与え、常に生かす——神をではなく、神によってそれら自身を通して造られたすべての被造物を。もし何らかの受動があるとしても、それは現実態における受動である。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.40.8

8

Isto modo sive λόγος est Jesus, sive lumen, sive refulgentia, sive forma, sive imago, sive virtus et sapientia, sive character, sive vita ὁμοούσιον apparebit Λόγος et Deus Pater, et Filius, Spiritus et Christus.

PL 8, 1071C

このようにして、イエスがロゴスであれ、光であれ、輝きであれ、形相であれ、像であれ、力と知恵であれ、刻印であれ、生命であれ、そのロゴスなるものと神なる父、子、霊、キリストとがホモウシオスであることが明らかになるだろう。