マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Adversus Arium Libri Quatuor

Liber IV, Caput XV 第IV巻 第XV章

Marius Victorinus · Adversus Arium Libri Quatuor · PL 8, 1123D · 6 sectiones

Adversus Arium Libri Quatuor 4.15.1

1

Etenim capiamus exemplum: quamquam quod dico res ipsa est potius, non exemplum. Deum nihil aliud esse diximus quam vivere, sed illud principale, illud unde omne vivere omnium, caeterorum actio ipsa in agendo existens, atque in hujusmodi motu esse suum habens, quod est vel existentiam, vel substantiam suam habens: quanquam ne habens quidem, sed existens ipsum, quod sit principaliter et universaliter vivere.

PL 8, 1123D

それでは一つの実例を取り上げよう。もっとも、私が語っていることは、実例というよりむしろ事柄そのものなのであるが。我々は、神は生きることに他ならないと言った。ただしそれは、あの根源的なもの、他のすべてのもののあらゆる生きることがそこから出るものであり、働くことのうちに実在する働きそのものであり、そしてこのような運動のうちに自らの存在、すなわち実在あるいは実体を持つものである。とはいえ、それを「持つ」というよりも、まさにそれ自体が、根源的かつ普遍的に生きることであるところのものとして実在しているのである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.15.2

2

Id autem quod conficitur ex isto actu, et quasi forma ejus est, vita. Ut enim αἰὼν conficitur praesenti semper rerum omnium actu, ita vivendo et ipso vivendi semper praesenti opere vita conficitur.

PL 8, 1123D

しかし、この働きから仕上げられたもの、いわばその形相であるものが生命である。というのも、アイオーン(永遠)が万物の常に現在する働きによって仕上げられるように、生きることによって、そしてまさに生きることの常に現在する働きによって、生命が仕上げられるからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.15.3

3

Et ut ita fingamus, vitalitas hoc est, ut vitae forma ad potentiam suam substantiamque generatur. Sed et nostrum vivere constat ex praesenti semper tempore. Non enim vivimus praeteritum, aut vivimus futurum, sed semper praesenti utimur.

PL 8, 1124A

そしてこのように思い描くならば、生命性とはこのことであり、生命の形相が自らの可能態と実体とに応じて生成されるということである。しかし我々の生きることもまた、常に現在する時から成り立っている。というのも我々は過去を生きるのでも未来を生きるのでもなく、常に現在を用いるからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.15.4

4

Hoc enim solum tempus est, quod ipsum solum, quia solum tempus est, imago esse dicitur τοῦ αἰῶνος, id est, aeternitatis. Quomodo enim αἰὼν semper per praesentia habet omnia, et haec semper.

PL 8, 1124A

というのも、これのみが時であり、まさにこれのみが、それが〔常に〕唯一の時であるがゆえに、トゥー・アイオーノス、すなわち永遠性の像であると言われる。というのも、アイオーンは常に現在を通してすべてのものを持ち、しかもそれらを常に持つのだから。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.15.5

5

Nos quoque, quia per praesens tempus habemus omnia quae habere possumus, idcirco hoc tempus nostrum τοῦ αἰῶνος imago est, quia nostrum praesens non iisdem, neque idem semper est praesens: conficitur ergo vivendo vita, ac simul existendo formatur: ac formatio apparentia est; apparentia vero ab occultis ortus est, et ab occultis ortus et natalis est, et ejus natalis, qui et antequam sic oriretur exstiterit: hinc et in vivendo vita, antequam vita; et posterior tamen vita, quia vivendo vita, et semper atque ex aeterno vita: quia in eo quod est, vivit, et ex aeterno vivit, est vita.

PL 8, 1124A

我々もまた、我々が持ちうるすべてのものを現在の時を通して持つがゆえに、それゆえこの我々の時はトゥー・アイオーノスの像である。我々の現在は同じものたちにとっての現在ではなく、常に同一の現在でもないからである。それゆえ生命は生きることによって仕上げられ、同時に実在しつつ形づくられる。そして形づくられることは現れ出ることであり、現れ出ることは隠れたものからの起こりであり、隠れたものからの起こり、生まれとは、そのように生まれ出る以前にすでに存在していたところのものの起こりであり、生まれである。ここから、生命は、生命〔として現れる〕以前にも、生きることのうちに生命としてある。しかもなお生命は後のものである。生命は生きることによって〔仕上げられる〕生命だからである。そして常に、また永遠から生命である。というのも、それが存在しているそのことにおいて生き、永遠から生きるがゆえに、生命だからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 4.15.6

6

Cum igitur vivat Deus, sit vita Christus, quia vita oritur existens ab eo quod et vivit; necessario vivit pater, est vita filius, ita ut supra docuimus, ut et in eo quod est vivit, vita sit: et in vita insit et vivere. Ergo filius ὁμοούσιος patri, ut supra docuimus cum exemplis.

PL 8, 1124B

それゆえ、神が生きるものであり、キリストが生命であるものであるとき、生命は、まさに生きるものから起こって実在するがゆえに、必然的に父は生きるものであり、子は生命であるものであって、それは上で我々が教えたとおりであり、生きるものであるところのもののうちに生命があり、また生命のうちに生きることが内在するのである。それゆえ子は父とホモウシオスである、上で実例とともに教えたとおりに。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。