Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.1
Pater igitur esse est; hoc enim caeteris principium et primum ad phantasiam secundorum: hic Deus, is cum duobus caeteris Deus, hic unus Deus, quia quod est vivere et intelligere, hoc ipsum est quod est esse; et duobus istis quod vivere atque intelligere, ab eo provenit quod est esse.
PL 8, 1103Bそれゆえ、父は「存在すること」である。なぜなら、これが残りのものにとって原理であり、後続するものどもの表象に対する第一のものだからである。この方が神であり、この方は他の二つとともに神であり、この方は唯一の神である。なぜなら、生きることであり知解することであるものは、存在することであるものそのものだからであり、そしてこの二つ——生きることと知解すること——は、存在することであるものから発するからである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.2
Nemo igitur separet Spiritum sanctum, et profana blasphemia esse nescio quid suspicetur, quia et ipse de patre est, quia ipse est et filius, qui de patre est: namque post id quod est esse, id est existentia vel substantia, vel in altius metu quodam propter nota nomina conscendas, dicasque vel existentialitatem, vel substantialitatem, est id ὑπαρχότητα, οὐσιότητα, ὀντότητα, omnibus his esse quod dico manens in se, suo a se motu vivificans potentia sua, qua cuncta vivificentur, et potentificantur, plena, absoluta, super omnes perfectiones omnimodis est divina perfectio.
PL 8, 1103Cそれゆえ、誰も聖なる霊を父から分離せず、涜聖的な冒瀆によって、それが何か知れぬものであると疑ってはならない。なぜなら、この方もまた父からのものであり、この方こそまさに、父からのものである子だからである。というのも、存在することであるもの——すなわち実在、あるいは実体——の後に、あるいは、よく知られた名称のゆえに、いくぶん臆する思いをもってより高くまで昇るならば、「実在性」、あるいは「実体性」、すなわちヒュパルコテース、ウーシオテース、オントテースと言うべきものがあるが、これらすべては、私が言うところの、自らのうちにとどまり、自らからの運動によって、自らの可能態によって生かすものであって、それによって万物は生かされ、可能態を与えられる。それは満ち、絶対的であり、あらゆる完全性を超えて、あらゆる仕方で神的な完全性である。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.3
Hic est Deus supra νοῦν, supra veritatem, omnipotens potentia, et idcirco non forma; νοῦς autem, et veritas, forma, sed non ut inhaerens alteri inseparabilis forma, sed ut inseparabiliter annexa ad declarationem potentiae Dei patris eadem substantia vel imago vel forma.
PL 8, 1103Cこれが、ヌースを超え、真理を超える神であり、全能なる可能態であって、それゆえ形相ではない。しかしヌースと真理は形相である。だが、それは他のものに内在して分離しえない形相としてではなく、分離しえない仕方で結びついた——父なる神の可能態を明示するための、同一の実体、あるいは像、あるいは形相として——である。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.4
Illud igitur primum quod esse diximus, quod Deus est, et silentium dictum, et quies atque cessatio.
PL 8, 1103Dそれゆえ、我々が「存在すること」と言ったあの第一のもの、すなわち神であるものは、沈黙とも言われ、静止、また静止することとも言われる。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.5
Quod si ita est, potentiae progressio, quae non quidem progressio, sed apparentia est; et si progressio non dimittens unde progreditur, sed cum connexione progressio, magis autem apparentia: non enim fuit aliquid extra quod progressio fieret.
PL 8, 1103Dもしこれがそうであるならば、可能態の前進は、実は前進ではなく、現れ出ることである。またもし前進であるとしても、それが前進してきたところを手放す前進ではなく、連関を保った前進であり、むしろ現れ出ることである。なぜなら、前進がそこに向けてなされるような、外なる何ものも存在しなかったからである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.6
Ubique enim Deus, et omnia Deus: ergo potentiae progressio actus exstitit: is actus, si silentium Deus est, Verbum dicitur: sed cessatio, motus: si essentia, vita.
PL 8, 1103Dなぜなら、神はいたるところにあり、神はすべてだからである。それゆえ、可能態の前進は現実態として現れ出た。この現実態は、もし神が沈黙であるならば、言葉と言われ、もし静止することであるならば〔底本は sed。ミーニュの脚注は si と読む案を示す。それに従う〕、運動と言われ、もし本質であるならば、生命と言われる。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.7
Quod, ut docuimus, in eo quod est esse et vivere, in eo quod est silentium est tacens Verbum, et in eo quod est quies vel cessatio inest vel occultus motus, vel occulta actio.
PL 8, 1104Aこれは、我々がすでに教えたとおり、存在することであり生きることであるもののうちに、沈黙であるもののうちには沈黙している言葉があり、静止あるいは静止することであるもののうちには、隠れた運動、あるいは隠れた現実態が内在しているということである。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.8
Necessario itaque ex hac cessatione natus motus, et nata actio est, vel a silentio Verbum, vel ab essentia vita. Ergo ista essentia, silentium, cessatio, Pater, hoc est, Deus pater.
PL 8, 1104Aそれゆえ、必然的に、この静止することから、運動が生まれ、現実態が生まれる。あるいは、沈黙から言葉が、本質から生命が生まれる。それゆえ、この本質、沈黙、静止することは父であり、すなわち父なる神である。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.9
At vero vita, Verbum, motus aut actio, filius et unicus filius; quia nihil aliud quam unum, vel vita, vel verbum, vel motus aut actio, magisque omnia ista motus aut actio: etenim omnia illa activa sunt, vita et Verbum, motu vigent et motu operantur; universalis autem motus, qui principalis est motus, a se oritur: quid enim est motus, nisi a se sibi motus sit?
PL 8, 1104Aしかし、生命、言葉、運動あるいは現実態は、子であり、しかも唯一の子である。なぜなら、生命であれ、言葉であれ、運動あるいは現実態であれ、それは一つに他ならず、むしろこれらすべては運動あるいは現実態だからである。というのも、それらすべては能動的であり、生命も言葉も、運動によって力を発揮し、運動によって働くからである。しかし、普遍的な運動、すなわち第一の運動は、自らから生じる。なぜなら、運動とは、自らから自らへの運動でなければ、何であろうか。
Adversus Arium Libri Quatuor 3.7.10
Nam si ab alio movetur, est quidam aliud quam motus, quod ab alio movetur: et si illud quod hoc nescio quid movet, motus non est, movere non potest: unde enim moveat non habebit. Sin motus a motu nascitur, motus ergo a se nascitur. Sed hoc est (Joan. V, 26) : Dedit ei pater vitam, ut ei vita esset.
PL 8, 1104Bなぜなら、もし運動が他のものによって動かされるのであれば、他のものによって動かされるそれは、運動とは異なる何かである。そして、この何か知れぬものを動かすところのものが、運動でないならば、それは動かすことができない。なぜなら、それはどこから動かすかを持たないからである。しかし、もし運動が運動から生まれるのであれば、運動は自らから生まれるのである。しかしこれこそ(ヨハネ5:26)「父はこの方に、生命を持つように、生命を与えられた」ということなのである。