マリウス・ウィクトリヌスc. 290–c. 365

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 8 › Adversus Arium Libri Quatuor

Liber I, Caput XXXIII 第I巻 第XXXIII章

Marius Victorinus · Adversus Arium Libri Quatuor · PL 8, 1066A · 7 sectiones

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.1

1

Sed ista sicut in similitudine. De Deo enim, et de λόγῳ, hoc est, Filio Jesu Christo, et Spiritu sancto diviniore intelligentia utentes, suscipiamus istorum ὁμοούσιον unitatem. Primum inquirendum, si idem est Deus, et Deo esse, an aliud aliquid?

PL 8, 1066A

しかしこれらは類比においてのことである。神について、そしてロゴス、すなわち子イエス・キリストについて、そして聖なる霊について、より神的な知解を用いて、これらのホモウシオスなる一性を受け取ろう。まず問われるべきは、神であることと、神にとって「存在すること」とは同一であるか、それとも何か別のものであるか、である。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.2

2

Si idem, jam et esse est, et agere: si autem aliud Deo esse, aliud Deum esse, praeexistentiale est Deo esse, quippe in potentia existens ad id quod est esse, quod vere magis id est quod est esse: potentia enim omnia praeexistens et principium, et ante est quam vere ὄν.

PL 8, 1066A

もし同一であれば、神はすでに「存在すること」でもあり、「働くこと」でもある。しかしもし、神にとって「存在すること」が神であることとは別のものであるとすれば、神にとって「存在すること」は先在的なものである。というのも、それは可能態として、より真に「存在すること」であるところのものへと向かって存在しているからである。というのも、可能態はすべてに先在し、原理であり、真にオンであるよりも先にあるからである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.3

3

Sed istud beate, in quiete esse aestimant omnino omnimodis: in motu solum quod causa sit omnibus in qualicumque motione existentibus. Et dicunt istud praenoscentia concipi, quae ipsa per semet nihil est, sed conceptione quod praexistit suscipitur.

PL 8, 1066A

しかし彼らは、これがまったくあらゆる点で幸いにも静止のうちにあると考える。運動のうちにあるのは、何らかの運動のうちに存在するすべてのものの原因であるという点においてのみである、と。そして彼らは、これは予知によって把握されるのであり、その予知自体はそれ自体としては何ものでもなく、ただ先在するものを、把握することによって受け取るのだと言う。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.4

4

Sed scriptura, et omnis intelligentia istum Deum et esse dicit, et ante ipsum nihil esse, qui et id est quod est esse, et id quod operari.

PL 8, 1066B

しかし聖なる書も、あらゆる知解も、この神が「存在すること」であり、この方より先には何も存在せず、この方はまさしく「存在すること」であり、また「働くこと」でもあると言う。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.5

5

Istum Deum confitemur et colimus, principium omnium quae sunt: actione enim sunt, quae sunt: ante enim actionem nondum sunt; actuosum enim Deum accipimus, sicut in principio fecit Deus coelum et terram, et fecit Angelos, hominem, et omnia in coelis et in terra.

PL 8, 1066B

我々はこの神を告白し、崇める。存在するすべてのものの原理である方として。というのも、存在するものは働きによって存在するからであり、働きの前にはまだ存在しないからである。というのも、我々は神を現実に働く方として受け取るからであり、それは「初めに神は天と地を造られた」とあり、天使たちを、人間を、天と地にあるすべてのものを造られたとおりである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.6

6

Iste igitur verus Deus et solus Deus, quia et potentia et actione Deus, sed in aeterna: ut Christus et potentia et actione, sed jam foris et aperta.

PL 8, 1066B

ゆえに、この方こそまことの神であり唯一の神である。可能態においても現実態においても神であるが、それは永遠のものにおいてである。キリストも同様に可能態においても現実態においても神であるが、それはすでに外に現れ、開かれたものとしてである。

Adversus Arium Libri Quatuor 1.33.7

7

Pater igitur Deus prima actio, et prima existentia et substantia, et principale τὸ ὂν, actione a se sua sese qui generet sine principio, semper existens a se, existens infinitus, omnimodis perfectus, omnipotens, immutabilis, semper sic et eodem modo existens, substantialis in semetipso: λόγος existens ad id ut sint omnia, non ut aliud aliquid, aut ut alterum, sed simul simplicitate coexistens, et unitione unum est: hoc enim quod λόγος est, id ipsum est quod est esse, et ipso quod est esse, λόγος est: ipse enim λόγος Deus est, unum ergo et ὁμοούσιον: non enim sine actione Deus, sed operatur Deus, sicuti dictum.

PL 8, 1066B

ゆえに、父なる神は第一の現実態であり、第一の実在であり実体であって、原初のオンである。原理を持たずに、自らの現実態によって自らを生む者であり、常に自らから存在し、無限に存在し、あらゆる点で完全であり、全能であり、不変であって、常に同じ仕方で存在し、それ自体において実体的である。ロゴスは、万物が存在するようにと存在するのであって、何か別のものとしてでも、他のものとしてでもなく、単純性において共に存在し、一致において一である。というのも、ロゴスであるということは、まさしく「存在すること」であり、「存在すること」そのものにおいてロゴスであるからである。ロゴス自体が神なのだから、ゆえに両者は一であり、ホモウシオスである。というのも、神は働きなくしてあるのではなく、すでに言われたとおり、神は働くからである。