Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.1
Quoniam autem diximus unam motionem et eamdem, et λόγον et sanctum Spiritum, λόγον in eo quod vita est: sanctum Spiritum quod est esse cognoscentiam, et intelligentiam esse: Quoniam quae diximus id ipsum esse vitam et cognoscentiam: et quoniam diximus motam in prima motione intelliligentiam: Iste enim ordo naturalis et divinus potentia cum sit, necesse fuit intelligentiam ad suimet ipsius cognoscentiam moveri.
PL 8, 1084Bしかし我々は、一つの同じ運動が、ロゴスであり聖なる霊でもあると述べた。ロゴスとは生命であるという点においてであり、聖なる霊とは知であることであり、知解であることである。我々が述べたのは、この運動自体が生命であり知であるということ、そして第一の運動において動かされた知解について述べたということである。というのも、これは自然かつ神的な秩序であって可能態であるから、知解が自己自身についての知へと動かされることが必然であったからである。
Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.2
Natus est filius, λόγος qui sit, hoc est vita virtute patria, generante intelligentia, hoc est quod esse omnium quae sunt, veluti aeternum fontem.
PL 8, 1084C子が生まれた。ロゴスであるものとして、すなわち父の力による生命として生まれたのであり、生んだのは知解、すなわちあらゆる存在するものの存在すること、いわば永遠の泉である。
Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.3
Non falletur ergo, si quis subintellexerit sanctum Spiritum matrem esse Jesu, et supra et deorsum, supra quidem ut dictum, deorsum autem isto modo: necesse fuit liberationis gratia omne divinum, hoc est seminarium spirituum omnium universaliter existentium, et id quod est esse primum, hoc est universalem λόγον, ab inferiore hyle et corruptione omni incarnari, in mortificationem omnis corruptionis et peccati: tenebrae enim et ignoratio animae direptae ab hylicis potentiis eguerunt lumine aeterno in auxilium ut λόγος animae, et λόγος, carnis mysterio mortis detrusa corruptione in reviviscentiam, et animas, et carnes per sanctum Spiritum administratorem ad divinas et vivefacientes intelligentias erigerent cognoscentia, fide, amore.
PL 8, 1084Cしたがって、聖なる霊がイエスの母であると解する者があっても、それは誤りではない。上においても下においてもそうであり、上については既に述べたとおりであるが、下については次のようにである。すなわち、解放のために、あらゆる神的なもの――すなわち普遍的に実在するすべての霊たちの苗床――と、第一の存在することであるもの、すなわち普遍的なロゴスとが、下なる質料(ヒュレー)とあらゆる腐敗から受肉することが必要であった。あらゆる腐敗と罪を死に至らしめるためである。というのも、質料的な諸力によって略奪された魂の闇と無知は、助けとして永遠の光を必要としていたからである。それは、魂のロゴスと肉のロゴスとが、死の秘義によって腐敗が突き落とされて再生へと至り、仕え手である聖なる霊を通して、魂をも肉をも、知と信と愛とによって、神的で生命を与える知解へと起き上がらせるためであった〔「魂のロゴスとして」(ut logos animae)以下は構文が崩れており、一義に確定できない〕。
Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.4
Respondit igitur angelus Mariae et dixit illi: Spiritus sanctus adveniet in te, et virtus Altissimi inumbrabit tibi (Luc. I, 35) .
PL 8, 1084Dそこで天使はマリアに答えてこう言った。『聖なる霊があなたの上に臨み、いと高き者の力があなたを覆うであろう』(ルカ1:35)。
Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.5
Haec duo in motu, quae sunt λόγος et sanctus Spiritus, ad id ut gravida esset Maria, ut aedificaretur caro a carne, Dei templum et domicilium advenerunt: sanctus quidem Spiritus potentia in motu, generationis enim principium motus; virtus autem altissimi ipse λόγος est: Virtus enim et sapientia Dei λόγος Jesus (I Cor. I, 24) .
PL 8, 1084D運動のうちにあるこの二つのもの、すなわちロゴスと聖なる霊とは、マリアが身ごもるために、すなわち肉から肉が造り上げられ、神の宮と住まいとなるために到来した。聖なる霊とは運動における可能態であり、生成の始まりは運動だからである。他方、いと高き者の力とはロゴス自身である。『神の力と知恵』とはロゴスなるイエスのことである(一コリント1:24)。
Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.6
Sed de λόγῳ, hoc est de filio, obumbrabit tibi, dixit. Perfectum enim, divinum et splendide ut est clarum non capit humana natura. Et hoc significat: Et λόγος caro factus est (Joan. I, 14) .
PL 8, 1084Dしかし『あなたを覆うであろう』と言われたのは、ロゴス、すなわち子についてである。完全で神的であり輝かしく明白であるものを、人間の本性は受け入れることができないからである。そしてこれが意味するのは、『ロゴスは肉となった』(ヨハネ1:14)ということである。
Adversus Arium Libri Quatuor 1.58.7
Magis autem obumbrationem significat, quod dictum est: Exinanivit semetipsum (Philipp. II, 7) .
PL 8, 1085Aむしろ『自らを空しくした』(フィリピ2:7)と言われていることが、覆うことを意味している。