Adversus Arium Libri Quatuor 4.1.1
Vivit ac vita unum ne, an idem, an alterum? Unum. Et cur duo nomina idem, et quomodo? cum sit aliud in actu esse, aliud ipsam actionem esse, ergo alterum.
PL 8, 1113D「生きること」と「生命」とは一であるのか、同一であるのか、それとも別のものであるのか。一である。しかしなぜ二つの名が同一なのか、どのように同一なのか。現実態において存在することと、その働きそのものであることとは別であるのだから、それゆえ別のものである。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.1.2
Sed quomodo alterum? cum in eo quod vivit, vita sit, et in eo quod vita est, vivat necesse est: non enim caret vita quod vivit, aut cum sit vita non vivit: alterum igitur in altero, et ex hoc in quolibet altero duo: et si ut duo, non ut pure duo, quippe cum alterum in altero, et id in utroque, idem ergo.
PL 8, 1114Aしかしどのように別なのか。生きるものにおいては生命があり、生命であるものにおいては生きることが必然であるのだから、生きるものは生命を欠くことなく、また生命でありながら生きないということもない。かくして一方は他方のうちにあり、これによってどちらの側から見ても二である。しかし二であるとしても、純粋に二であるのではない。というのも、一方が他方のうちにあり、それが両者のうちにあるのだから、同一なのである。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.1.3
Sed idem in duobus est, et a se alter: is ergo et idem est, et alterum in quolibet horum aliquo.
PL 8, 1114Aしかし同一のものが二つのもののうちにあり、しかもそれ自身からすれば別のものである。それゆえこれは同一でもあり、これらのいずれかにおいて何らかの意味で別のものでもある。
Adversus Arium Libri Quatuor 4.1.4
At si idem est, et ad se utrumque idem et unum est; quodlibet enim altero existente quod alterum est, neutrum ut geminum; ergo si utrumque hoc ipso quod est, et alterum est, erit apud se utrumque unum; at cum utrumque apud se unum est, in altero idem unum est: at cum idem unum est, vere unum est utrumque: nullo enim utrumque distat, nec existendi virtute, nec tempore, fortasse causa, et hoc altero prius est.
PL 8, 1114Aしかしもし同一であるなら、両者はそれ自身に対しても同一であり、一である。というのも、他方が実在することによって別のものであるようなものは、いずれも二重のものとしてはない。それゆえもし両者が、まさにそれがあるところのそのことによって他方でもあるなら、両者はそれ自身のもとで一であることになる。そして両者がそれ自身のもとで一であるとき、一方における同一のものは一である。そして同一のものが一であるとき、両者はまことに一である。というのも両者は何ら隔てられていないからである。実在の力によっても、時間によっても隔てられてはいない。おそらく原因によって〔隔てられており〕、この点で一方が他方より先にある。