Adversus Marcionem 5.9.1
Interim Marcionites nihil hujusmodi (I Cor. XV) exhibebit, qui timet jam pronuntiare, cujus magis Christus nondum sit revelatus. Sicut meus expectandus est, qui a primordio praedicatus est, illius idcirco non est, quia non a primordio sit.
PL 2, 491Aその間、マルキオン派の者はこの種のものを何一つ示せまい(一コリント15章)。彼は今や、〔両者の〕どちらのキリストがむしろいまだ啓示されていないかを、はっきり述べることを恐れているのだから。私のキリストが待ち望まれるべきなのは、世の初めから予め宣べ伝えられていたからである。まさにそれゆえに、彼はマルキオンのキリストではありえない。マルキオンのキリストは世の初めからのものではないからである。
Adversus Marcionem 5.9.2
Melius non credimus in Christum futurum, quam haereticus in nullum. Mortuorum resurrectionem quomodo quidam tunc negarint, prius dispiciendum est. Utique eodem modo quo et nunc. Siquidem semper resurrectio carnis negatur.
PL 2, 491B我々が来たるべきキリストを信じずにいるほうが、異端者が何一つ信じないよりは、まだましである。当時、どのようにして或る者たちが死者の復活を否定したのかを、まず見ておかねばならない。それは確かに、今と同じ仕方によってである。というのも、肉の復活はつねに否定されてきたからである。
Adversus Marcionem 5.9.3
Caeterum, animam et sapientium plures divinam vindicantes, salvam repromittunt; et vulgus ipsum ea praesumptione defunctos colit, qua animas eorum manere confidit.
PL 2, 491Bしかし、賢者たちの多くも、魂を神的なものと主張して、その救いを約束している。そして民衆自身も、死者たちの魂がとどまり続けると信じるその思い込みによって、死者を敬っている。
Adversus Marcionem 5.9.4
Caeterum, corpora aut ignibus statim, aut feris, aut etiam diligentissime condita, temporibus tamen aboleri manifestum est. Si ergo carnis resurrectionem negantes Apostolus retundit, utique adversus illos tuetur, quod illi negabant, carnis scilicet resurrectionem.
PL 2, 491Bしかし、肉体は、直ちに火に、あるいは猛獣に〔委ねられ〕、あるいはまたどれほど念入りに納められたとしても、時とともに滅び去ることは明らかである。それゆえ、もし使徒が肉の復活を否定する者たちを打ち破っているのだとすれば、彼はまさしく、彼らが否定していたもの、すなわち肉の復活を、彼らに対して擁護しているのである。
Adversus Marcionem 5.9.5
Habes compendio responsum. Caetera jam ex abundanti. Nam et ipsum quod mortuorum resurrectio dicitur, exigit defendi proprietates vocabulorum. Mortuum itaque vocabulo non est, nisi quod amisit animam, de cujus facultate vivebat.
PL 2, 491Bお前はこれで、手短な答えを得た。これから先は余分に述べるまでのことである。というのも、「死者たちの復活」と言われること自体が、語の固有の意味を弁護することを要求するからである。すなわち、「死者」という語で呼ばれるのは、それによって生きていた能力である魂を失ったもの以外にはない。
Adversus Marcionem 5.9.6
Corpus est quod amittit animam, et amittendo fit mortuum: ita mortui vocabulum corpori competit. Porro, si resurrectio mortui est, mortuum autem non aliud est quam corpus, corporis erit resurrectio.
PL 2, 491C肉体こそが魂を失うものであり、それを失うことによって死者となる。こうして「死者」という語は肉体にふさわしいのである。しかも、もし復活が死者の復活であり、他方、死者が肉体にほかならないのであれば、復活は肉体の復活であることになる。
Adversus Marcionem 5.9.7
Sic et resurrectionis vocabulum non aliam rem vindicat, quam quae cecidit. Surgere enim potest dici et quod omnino non cecidit, quod semper retro jacuit; resurgere autem non est nisi ejus quod cecidit. Iterum enim surgendo quia cecidit, resurgere dicitur.
PL 2, 491C同様に、「復活」という語も、倒れたもの以外の何ものをも意味しない。というのも、「起き上がる」とは、全く倒れたことのないもの、これまでずっと横たわっていたものについても言われうるが、「甦る」というのは、倒れたものについてでなければ用いられないからである。倒れた末に再び起き上がるがゆえに、「甦る」と言われるのである。
Adversus Marcionem 5.9.8
Re enim syllaba iterationi semper adhibetur. Cadere ergo dicimus corpus in terram per mortem, sicut et res ipsa testatur, ex Dei lege; corpori enim dictum est (Gen. III, 19): Terra es et in terram ibis. Ita quod de terra est, ibit in terram.
PL 2, 492Aというのも、「再び」を表す音節「レ」(re)は、つねに反復のために用いられるからである。したがって我々は、肉体が死によって地に倒れると言う。それは事実そのものが、神の法から証しするところでもある。肉体に対してこう言われているからである(創世記3:19)。「お前は土である。そして土へ行くであろう」。かくして土から出たものは、土へ行くのである。
Adversus Marcionem 5.9.9
Hoc abit, quod in terram ibit; hoc resurgit, quod cadit. Quia per hominem mors, et per hominem resurrectio. Hic mihi et Christi corpus ostenditur in nomine hominis, qui constat ex corpore, ut saepe jam docuimus.
PL 2, 492A土へ行くもの、それが去りゆくものであり、倒れるもの、それが甦るものである。人間によって死が、そして人間によってまた復活があるからである。ここに、私にとって、キリストの肉体もまた「人間」という名のうちに示されている。人間とは、我々がすでにしばしば教えてきたとおり、肉体から成るものだからである。
Adversus Marcionem 5.9.10
Quod si sic in Christo vivificamur omnes, sicut mortificamur in Adam: quando in Adam corpore mortificamur, sic necesse est et in Christo corpore vivificemur.
PL 2, 492Aもしそのようにして、アダムにあって我々が死へと至らしめられるのと同じように、キリストにあって我々すべてが生かされるのだとすれば、アダムにあって肉体において死へと至らしめられる以上、キリストにあっても肉体において生かされることが必然である。
Adversus Marcionem 5.9.11
Caeterum, similitudo non constat, si non in eadem substantia mortificationis in Adam, vivificatio concurrat in Christo. Sed interposuit adhuc aliquid de Christo, et propter praesentem disceptationem non omittendum.
PL 2, 492Aしかし、アダムにおける死という実体と同じ実体において、キリストにおける生かされることが伴わないのであれば、この類似は成り立たない。ところで、〔使徒は〕さらにキリストについて何かを差し挟んでおり、それは現在の議論にとって見過ごすべきではない。
Adversus Marcionem 5.9.12
Tanto magis enim probabitur carnis resurrectio, quanto Christum ejus Dei ostendero, apud quem creditur carnis resurrectio.
PL 2, 492Bなぜなら、肉の復活が信じられているところのその神のキリストであることを私が示せば示すほど、それだけ肉の復活が証明されることになるからである。
Adversus Marcionem 5.9.13
Cum dicit: Oportet enim regnare eum, donec ponat inimicos ejus sub pedes ejus; jam quidem et ex hoc ultorem Deum edicit, atque exinde ipsum qui hoc Christo repromiserit (Ps. CIX): Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum; Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominabitur in medio inimicorum tuorum; tecum, et caetera.
PL 2, 492B〔使徒が〕「彼は、その敵をその足の下に置くまで、王として治めるはずだからである」と言うとき、彼はすでにこのことからしても、報復する神を告げ知らせており、それゆえまた、これをキリストに約束した当のその方をも告げている(詩篇109篇)。「私の右に座せよ、私がお前の敵をお前の足台とするまで。主はシオンからお前の力の杖を送り出すであろう。そして彼はお前の敵どもの真ん中で支配するであろう。お前と共に、云々」。
Adversus Marcionem 5.9.14
Sed necesse est, ad meam sententiam pertinere defendam eas Scripturas, quas et Judaei nobis avocare conantur.
PL 2, 492Bしかし、ユダヤ人もまた我々から奪い取ろうと試みているこれらの聖典が、私の見解に属するものであることを、私が弁護しておくことが必要である。
Adversus Marcionem 5.9.15
Dicunt denique hunc Psalmum (Ps. CIX) in Ezechiam cecinisse, quia is sederit ad dexteram templi, et hostes ejus averterit Deus et absumpserit (IV Reg. XIX); propterea igitur, et ante luciferum ex utero generavi te, in Ezechiam convenire, et in Ezechiae nativitatem.
PL 2, 492C彼らは実に、この詩篇(詩篇109篇)はヒゼキヤについて歌われたのだと言う。彼が神殿の右に座し、その敵を神が押し返して滅ぼされたからである(列王記第四19章)。それゆえ、「明けの明星に先立ち、私はお前を胎から生んだ」もまた、ヒゼキヤに、すなわちヒゼキヤの誕生に当てはまる、と〔彼らは言う〕。
Adversus Marcionem 5.9.16
Nos edimus Evangelia, de quorum fide aliquid utique jam in tanto opere istos confirmasse debemus, nocturna nativitate declarantia Dominum, ut hoc sit ante luciferum, et ex stella Magis intellecta, et ex testimonio angeli, qui nocte pastoribus annuntiavit natum esse cum maxime Christum; et ex loco partus: in diversorium enim ad noctem convenitur.
PL 2, 492C我々は福音書を差し出す。その信頼性については、これほど大きな著作のうちで、我々はすでに何ほどかこの者たちを納得させているはずである。福音書は、主が夜のうちに誕生したことを告げ知らせている。すなわちそれが「明けの明星に先立って」であり、それは魔術師たちに知られた星からも、また夜のうちに羊飼いたちにまさにその時キリストが生まれたことを告げ知らせた天使の証言からも、そして誕生の場所からも〔分かる〕。宿屋には夜になってから人が集まるものだからである。
Adversus Marcionem 5.9.17
Fortasse an et mystice factum sit ut nocte Christus nasceretur, lux veritatis futurus ignorantiae tenebris. Sed nec generavi te edixisset Deus, nisi filio puero. Nam etsi de toto populo ait (Is. I): Filios generavi; sed non adjecit: Ex utero.
PL 2, 493Aおそらくは、キリストが夜のうちに生まれたということも、無知の闇に対する真理の光となるべき者として、神秘的な意味を持ってなされたのであろう。また、神は「私はお前を生んだ」とは、幼子である子に対してでなければ告げなかったであろう。というのも、たとえ民全体について(イザヤ1章)「私は息子たちを生んだ」と言っているとしても、そこには「胎から」とは付け加えられていないからである。
Adversus Marcionem 5.9.18
Cur autem adjecit Ex utero, tam vane, quasi aliquis hominum ex utero natus dubitaretur, nisi quia curiosius voluit intelligi in Christum: Ex utero generavi te, id est, ex solo utero, sine viri semine, carni deputans ex utero spiritus?
PL 2, 493Aしかし、あたかも人間の誰かが胎から生まれたことが疑われでもするかのように、なぜ空しくも「胎から」と付け加えたのか。それは、「私はお前を胎から生んだ」ということが、より綿密な意味でキリストについて理解されることを望んだからにほかならない。すなわち、ただ胎からのみ、男の種によらずに、ということであり、霊が肉に、胎からという由来を帰しているのである。
Adversus Marcionem 5.9.19
Quod et in ipso hic accedit: Tu es sacerdos in aevum. Nec sacerdos autem Ezechias, nec in aevum, etsi fuisset. Secundum ordinem, inquit, Melchisedech.
PL 2, 493Aこのことにはさらに、まさにこの箇所においてこう付け加わる。「お前は永遠に祭司である」。しかし、ヒゼキヤは祭司ではなかったし、たとえそうであったとしても、永遠にではなかった。〔詩篇は〕「メルキゼデクの位に従って」と言う。
Adversus Marcionem 5.9.20
Quid Ezechias, ad Melchisedech Altissimi sacerdotem, et quidem non circumcisum, qui Abraham circumcisum jam accepta decimarum oblatione benedixit?
PL 2, 493Aヒゼキヤが、至高者の祭司であり、しかも割礼を受けていない者であって、十分の一の献げ物を受け取った上で、割礼を受けたアブラハムを祝福したあのメルキゼデクと、何の関わりがあろうか。
Adversus Marcionem 5.9.21
At in Christum conveniet ordo Melchisedech, quoniam quidem Christus proprius et legitimus Dei antistes, praeputiati sacerdotii pontifex, tum in nationibus constitutus, a quibus magis suspici habebat, cognituram se quandoque circumcisionem, et Abrahae gentem, cum ultimo venerit, acceptatione et benedictione dignabitur.
PL 2, 493Bしかし、メルキゼデクの位はキリストにこそふさわしい。というのも、キリストこそ、神の固有にして正当なる祭司長であり、無割礼の祭司職の大祭司であって、そのとき諸国民のうちに立てられた方だからである。彼は諸国民からのほうが、いっそう仰ぎ見られるはずであった。そしてキリストは、いつか自分を認めるに至る割礼と、アブラハムの民とを、最後に来たるとき、受け入れと祝福とに値するものとされるであろう。
Adversus Marcionem 5.9.22
Est et alius Psalmus (Ps. LXXI) ita incipiens: Deus judicium tuum regi da, id est, Christo regnaturo: Et justitiam tuam filio regis, id est, populo Christi. Filii enim ejus sunt, qui in ipso renascuntur.
PL 2, 493Bさらに別の詩篇がある(詩篇71篇)。それはこう始まる。「神よ、あなたの裁きを王に与えたまえ」、すなわち、やがて治めるはずのキリストに。「そしてあなたの正義を王の子に」、すなわち、キリストの民に。というのも、彼のうちに再び生まれる者たちこそ、彼の子らだからである。
Adversus Marcionem 5.9.23
Sed et hic Psalmus Salomoni canere dicetur; quae tamen soli competunt Christo, docere non potuerunt etiam caetera non ad Salomonem, sed ad Christum pertinere? Descendit, inquit, tanquam imber super vellus, et velut stillae destillantes in terram.
PL 2, 493Bしかし、この詩篇もまたソロモンについて歌われたのだと言われるであろう。とはいえ、キリストにのみ当てはまることどもは、それ以外の事柄もまたソロモンにではなくキリストに関わるのだということを、教えることができなかったであろうか。〔詩篇は〕言う、「彼は羊毛の上に降る雨のように、地に滴り落ちる雫のように降る」。
Adversus Marcionem 5.9.24
Placidum descensum ejus et insensibilem describens de coelo in carnem. Salomon autem etsi descendit alicunde, non tamen sicut imber, quia non de coelo. Sed simpliciora quaeque proponam. Dominabitur, inquit, a mari ad mare, et a flumine usque ad terminos terrae.
PL 2, 493C天から肉へと降るその静かで感知されない降下を描いているのである。しかしソロモンは、たとえどこかから降りて来たのだとしても、雨のようにではない。天からではないからである。しかし、私はもっと単純な事柄をいくつか挙げることにしよう。〔詩篇は〕言う、「彼は海から海まで、川から地の果てまでを支配するであろう」。
Adversus Marcionem 5.9.25
Hoc soli datum est Christo. Caeterum, Salomon uni et modicae Judaeae imperavit. Adorabunt illum omnes reges; quem omnes, nisi Christum? Et servient ei omnes nationes; cui omnes, nisi Christo? Sit nomen ejus in aevum; cujus nomen in aeternum, nisi Christi?
PL 2, 494Aこれはキリストにのみ与えられたことである。しかしソロモンは、ただ一つの、しかもささやかなユダヤを支配したにすぎない。「すべての王たちが彼を礼拝するであろう」——キリスト以外の誰を、すべての者が〔礼拝する〕というのか。「そしてすべての国民が彼に仕えるであろう」——キリスト以外の誰に、すべての者が〔仕える〕というのか。「その名は永遠にあれ」——キリスト以外の誰の名が、永遠にあるというのか。
Adversus Marcionem 5.9.26
Ante solem manebit nomen ejus, ante solem enim Sermo Dei, id est Christus. Et benedicentur in illo universae gentes; in Salomone nulla natio benedicitur, in Christo vero omnis. Quid nunc si et Deum eum Psalmus iste demonstrat?
PL 2, 494A「その名は太陽に先立ってとどまるであろう」——太陽に先立つのは神の言葉、すなわちキリストだからである。「そして彼のうちにすべての民族は祝福されるであろう」——ソロモンのうちにはいかなる民族も祝福されないが、キリストのうちにはすべてが祝福される。さて、もしこの詩篇が彼を神であるとも示しているとすればどうか。
Adversus Marcionem 5.9.27
Et beatum eum dicent; quoniam benedictus Dominus Deus Israelis, qui facit mirabilia solus. Benedictum nomen gloriae ejus, et replebitur universa terra gloria ejus.
PL 2, 494A「そして人々は彼を幸いなる者と言うであろう」——「なぜなら、ただひとり驚くべき業を行われる、イスラエルの神なる主は祝福されているからである。その栄光の御名は祝福され、全地は彼の栄光に満たされるであろう」。
Adversus Marcionem 5.9.28
Contra, Salomon, audeo dicere, etiam quam habuit in Deo gloriam amisit, per mulierem in idololatriam usque pertractus.
PL 2, 494Bこれに反して、ソロモンは、あえて言うが、神のうちに持っていた栄光すらも失った。女によって偶像礼拝にまで引きずり込まれたのである。
Adversus Marcionem 5.9.29
Itaque cum in medio psalmo illud quoque positum sit: Inimici ejus pulverem lingent, subjecti utique pedibus ipsius, ad illud pertinebit, propter quod hunc psalmum et intuli, et ad meam sententiam defendi, ut confirmaverim et regni gloriam, et inimicorum subjectionem, secundum dispositionem Creatoris, consecuturus, non alium credendum, quam Creatoris.
PL 2, 494Bそこで、この詩篇の半ばに、「彼の敵どもは塵を舐めるであろう」、すなわち彼の足の下に服させられて、ということも置かれている以上、それは、私がこの詩篇を持ち出し、私の見解のために弁護した、まさにその点に関わってくる。すなわち、王国の栄光も敵どもの服従も、創造主の配剤に従ってこれを得ようとしている方が、創造主〔のキリスト〕以外の何者とも信じられてはならないということを、私が確証するためである。