テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXXVIII 第XXXVIII章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 452C · 24 sectiones

Adversus Marcionem 4.38.1

1

Sciebat Christus baptisma Joannis (Luc. XX) unde esset, et cur quasi nesciens interrogabat. Sciebat non responsuros sibi Pharisaeos, et cur frustra interrogabat. An ut ex ore ipsorum judicaret illos, vel ex corde?

PL 2, 452C

キリストはヨハネの洗礼が(ルカ20章)どこから来たのかを知っていた。それなのになぜ知らぬふりをして問うたのか。ファリサイ派の人々が自分に答えないであろうことも知っていた。それなのになぜ無駄に問うたのか。彼らの口によって、あるいは心によって、彼らを裁くためであったのか。

Adversus Marcionem 4.38.2

2

Refer ergo et haec ad excusationem Creatoris, et ad comparationem Christi; et considera jam quid secuturum esset, si quid Pharisaei ad interrogationem renuntiassent. Puta illos renuntiasse humanum Joannis baptisma, statim lapidibus elisi fuissent.

PL 2, 452C

それゆえこのことも、創造主の弁明とキリストとの比較とに関わらせよ。そして、もしファリサイ派の人々がこの問いに何か答えていたら、何が起こったであろうかを、今考えてみよ。仮に彼らが「ヨハネの洗礼は人からのものである」と答えたとすれば、彼らはたちどころに石で打ち殺されていたであろう。

Adversus Marcionem 4.38.3

3

Existeret aliqui Marcion adversus Marcionem, qui diceret: O Deum optimum! o Deum diversum a Creatoris exemplis! Sciens praeceps ituros homines, ipse illos in praeruptum imposuit. Sic enim et de Creatore, in arboris lege, tractatur.

PL 2, 452C

マルキオンに刃向かう別のマルキオンが現れて、こう言うこともあろう。「おお至善の神よ、おお創造主の先例とは異なる神よ。人間たちがまっさかさまに落ちてゆくと知りながら、その方自らが彼らを絶壁の上に置いたのだ」と。実に、木の法についても、創造主に関して同様のことが論じられているのである。

Adversus Marcionem 4.38.4

4

Sed de coelis fuit baptisma Joannis. Et quare, inquit Christus, non credidistis ei? Ergo qui credi voluerat Joanni, increpaturus quod non credidissent, ejus erat cujus sacramentum Joannes administrabat.

PL 2, 453A

しかし、ヨハネの洗礼は天からのものであった。「それでは、なぜ汝らは彼を信じなかったのか」とキリストは言う。したがって、ヨハネが信じられることを望み、人々が信じなかったことを咎めようとしていた方は、ヨハネがその秘跡を執り行っていた当の方に属していたのである。

Adversus Marcionem 4.38.5

5

Certe nolentibus renuntiare quid saperent, cum et ipse vicem opponit. Et ego non dico vobis in qua virtute haec facio; malum pro malo reddit. Reddite quae Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo.

PL 2, 453A

確かに、彼らが自分の考えを明かそうとしなかったのに対し、彼自身もまた同じ仕方で応じている。「私も、いかなる力によってこれらのことを行うかを汝らに言うまい」。悪に悪をもって報いているのである。「皇帝のものは皇帝に、神のものは神に返せ」。

Adversus Marcionem 4.38.6

6

Quae erunt Dei? quae similia sunt denario Caesaris, imago scilicet et similitudo ejus. Hominem igitur reddi jubet Creatori, in cujus imagine et similitudine et nomine et materia expressus est. Quaerat sibi monetam deus Marcionis.

PL 2, 453A

では、何が神のものであろうか。皇帝のデナリオンに似ているもの、すなわちその像と似姿とを持つものである。したがって彼は、人間が創造主に返されることを命じているのである。人間は創造主の像と似姿と名と質料とにおいて形づくられているのだから。マルキオンの神は、自分自身の貨幣を探すがよい。

Adversus Marcionem 4.38.7

7

Christus denarium hominis suo Caesari jubet reddi, non alieno; nisi quod necesse est qui suum denarium non habet. Justa et digna praescriptio est in omni quaestione ad propositum interrogationis pertinere debere sensum responsionis.

PL 2, 453B

キリストは、人間のデナリオンをその皇帝に返すよう命じているのであって、他所の皇帝に返すようにではない。ただし、自分自身のデナリオンを持たぬ者には別であるが。あらゆる問いにおいて、答えの意味は問いの主題に関わっていなければならないというのは、正当かつふさわしい抗弁である。

Adversus Marcionem 4.38.8

8

Caeterum, aliud consulenti, aliud respondere dementis est. Quo magis absit a Christo, quod ne homini quidem convenit.

PL 2, 453B

そもそも、問うている事柄とは別のことを答えるのは狂気の沙汰である。まして、人間にすら似つかわしくないことが、キリストにあってはなおのこと、あってはならない。

Adversus Marcionem 4.38.9

9

Sadducaei resurrectionis negatores, de ea habentes interrogationem, proposuerant Domino ex lege materiam mulieris, quae septem fratribus ex ordine defunctis secundum praeceptum legale nupsisset, cujus viri deputanda esset in resurrectione.

PL 2, 453B

復活を否定する者たちであるサドカイ派は、これについての問いを携えて、律法にもとづき、律法の定めに従って次々に死んだ七人の兄弟に嫁いだ女の事例を主に提出し、復活においては彼女は誰の妻とされるべきかを問うた。

Adversus Marcionem 4.38.10

10

Haec fuit materia quaestionis, haec substantia consultationis. Ad hoc respondisse Christum necesse est. Neminem timuit, ut quaestiones aut declinasse videatur, aut per occasionem earum, quod alias palam non docebat subostendisse.

PL 2, 453B

これが問いの主題であり、これが問いかけの実体であった。キリストはこれに答えたに違いない。誰をも恐れず、問いを避けたと見られるようなことも、それらを機会として、普段は公然と教えていないことをほのめかしたと見られるようなこともなかった。

Adversus Marcionem 4.38.11

11

Respondit igitur: Hujus quidem aevi filios nubere. Vides quam pertinenter ad caussam. Quia de aevo venturo quaerebatur, in quo neminem nubere definiturus, praestruxit, hic quidem nubi, ubi sit et mori; quos vero dignatus sit Deus, illius aevi possessione et resurrectione a mortuis, neque nubere, neque nubi; quia nec morituri jam sint, cum similes angelorum sint , Dei et resurrectionis filii facti.

PL 2, 453C

そこで彼はこう答えた。「この世の子らは娶る」と。お前は、これがいかに事柄に即しているかを見るであろう。来たるべき世について問われていたのであり、その世においては誰も娶らないと定めようとしていた彼は、あらかじめこう述べておいたのである。すなわち、ここ〔この世〕では娶り嫁ぐことがあり、死ぬこともあるが、神がかの世の所有と死人の中からの復活とにふさわしいとされた者たちは、娶りも嫁ぎもしない。彼らはもはや死ぬこともなく、天使に似た者となり、神の子、復活の子とされているからである。

Adversus Marcionem 4.38.12

12

Cum igitur sensus responsionis non ad aliud sit dirigendus, quam ad propositum interrogationis; si hoc sensu responsionis, propositum absolvitur interrogationis, non aliud responsio Domini sapit, quam quo quaestio absolvitur.

PL 2, 453C

したがって、答えの意味は問いの主題以外のものへ向けられてはならないのであるから、もしこの答えの意味によって問いの主題が解決されるのであれば、主の答えは、問いが解決されるところのものよりほかを意味してはいない。

Adversus Marcionem 4.38.13

13

Habes et tempora permissarum et negatarum nuptiarum, non ex sua propria, sed ex resurrectionis quaestione.

PL 2, 454A

またお前は、婚姻が許される時と否まれる時とを、それ自体の問題からではなく、復活の問いから得るのである。

Adversus Marcionem 4.38.14

14

Habes et ipsius resurrectionis confirmationem, et totum quod Sadducaei sciscitabantur, non de alio Deo interrogantes, nec de proprio nuptiarum jure quaerentes.

PL 2, 454A

またお前は、復活そのものの確証をも得るのであり、サドカイ派が尋ねていたことの全体をも得るのである。彼らは別の神について問うていたのでも、婚姻そのものの権利について尋ねていたのでもなかった。

Adversus Marcionem 4.38.15

15

Quod si ad ea facis respondere Christum, de quibus non est consultus, negas eum de quibus interrogatus est respondere potuisse, Sadducaeorum scilicet sapientia captum. Ex abundanti nunc et post praescriptionem, retractabo adversus argumentationes cohaerentes.

PL 2, 454A

もしお前が、問われもしなかった事柄にキリストが答えたとするならば、お前は、彼が問われた事柄に答えることができたということを否定していることになる。すなわち、彼がサドカイ派の知恵にしてやられていたことにするのである。今、余分ながら、抗弁の後に、私は連なる議論に対して再論することにしよう。

Adversus Marcionem 4.38.16

16

Nacti enim Scripturae textum, ita in legendo decucurrerunt: Quos autem dignatus est Deus, illius aevi, illius aevi Deo adjungunt, quo alium Deum faciant illius aevi; cum sic legi oporteat: Quos autem dignatus est Deus, ut facta hic distinctione post Deum, ad sequentia pertineat illius aevi, id est, quos dignatus sit Deus, illius aevi possessione et resurrectione.

PL 2, 454A

というのも、彼らは聖典の本文を手にすると、読みながらこのように走り抜けたからである。「しかし、神がふさわしいとされた者たちは、かの世の……」と読んで、「かの世の」を「神」に結びつけ、それによってかの世に別の神を作り出そうとする。しかし、こう読まれるべきなのである。「しかし、神がふさわしいとされた者たちは」——ここで「神」の後に区切りを置いて——「かの世の」以下は続く句にかかるとすべきである。すなわち、「神がかの世の所有と復活とにふさわしいとされた者たちは」ということである。

Adversus Marcionem 4.38.17

17

Non enim de Deo, sed de statu illius aevi consulebatur, cujus uxor futura esset post resurrectionem in illo aevo.

PL 2, 454B

というのも、問われていたのは神についてではなく、復活の後かの世において彼女が誰の妻となるはずかという、かの世の在り方についてだったからである。

Adversus Marcionem 4.38.18

18

Sic et de ipsis nuptiis responsum subvertunt: Ut filii hujus aevi nubunt et nubuntur, de hominibus dictum est Creatoris, nuptias permittentis, se autem quos Deus illius aevi, alter scilicet, dignatus sit resurrectione, jam et hic non nubere, quia non sint filii hujus aevi: quando de nuptiis illius aevi consultus, non de hujus, eas negaverat de quibus consulebatur.

PL 2, 454B

このようにして彼らは、婚姻そのものについての答えをも曲解する。「『この世の子らは娶り、嫁ぐ』とは、婚姻を許す創造主に属する人間たちについて言われたのであり、他方、自分たちは——かの世の神、すなわち別の神が復活にふさわしいとされた者たちは——すでにこの世においてすら娶らない。この世の子らではないからである」と。しかし〔キリスト〕は、かの世の婚姻について問われたのであって、この世の婚姻について問われたのではなかったのだから、問われたところの事柄についてこれを否んだのである。

Adversus Marcionem 4.38.19

19

Itaque qui ipsam vim et vocis et pronuntiationis et distinctionis exceperant, nihil aliud senserunt, quam quod ad materiam consultationis pertinebat. Atque adeo scribae: Magister, inquiunt, bene dixisti.

PL 2, 454B

それゆえ、まさにその言葉と、その語調と、その区切りとの力を受け取っていた者たちは、問いの主題に関わること以外の何ものをも解しなかった。かくして律法学者たちは、「師よ、あなたはよく言われた」と言ったのである。

Adversus Marcionem 4.38.20

20

Confirmaverat enim resurrectionem, formam ejus edendo adversus Sadducaeorum opinionem. Denique testimonium eorum qui ita eum respondisse praesumpserant, non recusavit.

PL 2, 454C

というのも彼は、復活のかたちを示すことによって、サドカイ派の見解に対抗してこれを確証していたからである。実に、彼がそのように答えたと思い込んだ者たちの証言を、彼は拒みはしなかった。

Adversus Marcionem 4.38.21

21

Si autem Scribae Christum filium David existimabant, ipse autem David Dominum eum appellat; quid hoc ad Christum?

PL 2, 454C

ところで、律法学者たちがキリストをダビデの子と考えていたとしても、ダビデ自身は彼を主と呼んでいる。これがキリストにとって何であろうか。

Adversus Marcionem 4.38.22

22

Non David errorem Scribarum obtundebat, sed honorem Christo David procurabat, quem Dominum Christum magis quam filium David confirmabat; quod non congrueret destructori Creatoris. At ex nostra parte, quam conveniens interpretatio!

PL 2, 454C

ダビデは律法学者たちの誤りを打ち消していたのではなく、キリストにダビデによる誉れを調達していたのである。彼は、キリストをダビデの子であるよりもむしろ主であると確証したのであり、それは創造主を打ち壊す者にはふさわしくないことであった。しかし我々の側からすれば、これはなんと理にかなった解釈であろうか。

Adversus Marcionem 4.38.23

23

Nam qui olim a caeco illo filius David fuerat invocatus, quod tunc reticuit, non habens in praesentia scribas, nunc ultro coram eis de industria protulit: ut se, quem caecus secundum scribarum doctrinam filium tantum David praedicarat, Dominum quoque ejus ostenderet; remunerata quidem fide caeci, qua filium David crediderat illum; pulsata vero traditione Scribarum, qua non et Dominum eum norant.

PL 2, 455A

というのも、かつてあの盲人からダビデの子と呼び求められた者は、その時は目の前に律法学者たちがいなかったために沈黙していたことを、今や自ら進んで、わざわざ彼らの面前で明らかにしたからである。すなわち、律法学者たちの教えに従って盲人が単にダビデの子と宣言していたその者が、自らをその主でもあることを示すためであった。こうして、彼をダビデの子と信じていた盲人の信仰には報いが与えられ、他方、彼を主でもあると知らなかった律法学者たちの伝承は打ち砕かれたのである。

Adversus Marcionem 4.38.24

24

Quodcumque ad gloriam spectaret Christi Creatoris, sic non alius tueretur, quam Christus Creatoris.

PL 2, 455A

創造主のキリストの栄光に関わることは何であれ、このように、創造主のキリスト以外の何者によっても守られはしないであろう。