Adversus Marcionem 5.6.1
Igitur (I Cor., II et III) per haec omnia ostendit, cujus Dei sapientiam loquatur inter perfectos: ejus scilicet qui sapientiam sapientium abstulerit, et prudentiam prudentium irritam fecerit; qui infatuaverit sapientiam mundi, stulta eligens ejus, et disponens in salutem.
PL 2, 482Cかくして(一コリント2、3)彼はこれらすべてを通じて、自分がどの神の知恵を完全な者たちの間で語っているかを示す。すなわち、賢者たちの知恵を奪い去り、賢い者たちの賢さを無きものとした神、この世の知恵を愚かなものとし、その愚かなものを選び取って救いへと定めた神の知恵である。
Adversus Marcionem 5.6.2
Hanc dicit sapientiam in occulto fuisse, quae fuerit in stultis et in pusillis et inhonestis; quae latuerit etiam sub figuris, allegoriis et aenigmatibus, revelanda postmodum in Christo, posito in lumen nationum a Creatore promittente per Esaiae vocem, patefacturum se thesauros invisibiles et occultos.
PL 2, 482C彼は、この知恵が隠れたところにあったと言う。それは愚かな者たち、小さき者たち、卑しい者たちのうちにあった知恵であり、予型や寓意や謎かけのもとにも隠れていた知恵であって、後になってキリストにおいて啓示されるべきものであった。このキリストは、創造主によって諸国民の光として立てられた方であり、創造主はイザヤの声を通して、見えない隠された宝を明らかにするであろうと約束していたのである。
Adversus Marcionem 5.6.3
Nam ut absconderit aliquid is Deus, qui nihil egit omnino in quod aliquid abscondisse existimaretur, satis incredibile. Ipse si esset, latere non posset, nedum aliqua ejus sacramenta.
PL 2, 482Dそもそも何一つ行ったことのない――その中に何かを隠したと考えられうるようなことを一つも行っていない――かの神が、何かを隠したなどということは、まったく信じがたいことである。もし彼自身が存在するとしても、隠れていることなどできないはずであり、まして彼の何らかの秘義など隠れていられるはずがない。
Adversus Marcionem 5.6.4
Creator autem tam ipse notus, quam et sacramenta ejus; palam scilicet decurrentia apud Israel; sed de significantiis obumbrata, in quibus sapientia Dei delitescebat inter perfectos, narranda suo in tempore, proposita vero in proposito Dei ante saecula.
PL 2, 483A他方、創造主は彼自身も知られており、その秘義もまた知られている。すなわちイスラエルのもとで公然と進行してきたものでありながら、その意味するところにおいては覆い隠されており、その中に神の知恵が完全な者たちの間で潜んでいたのである。それはしかるべき時に語られるべきものであったが、しかし世々の前からすでに神の意図のうちに定められていたものであった。
Adversus Marcionem 5.6.5
Cujus et saecula, nisi Creatoris? Si enim et saecula temporibus structa sunt; tempora autem diebus et mensibus et annis compinguntur; dies porro et menses, et anni solibus et lunis et sideribus Creatoris, signantur, in hoc ab eo positis: Et erunt enim, inquit (Genes., I), in signa mensium et annorum: apparet et saecula Creatoris esse; et omne quod ante saecula propositum dicatur, non alterius esse, quam cujus et saecula.
PL 2, 483Aそして世々は、創造主のものでなくして誰のものであろうか。なぜなら、世々もまた諸々の時によって組み立てられており、時はまた日と月と年によって組み合わされ、さらに日と月と年は、創造主の太陽と月と星々によって印づけられているからである。それらは彼によってこのために置かれたのであって、「それらは月々と年々のしるしとなるであろう」と言われている(創世記1)。世々もまた創造主のものであることは明らかである。そして、世々の前に定められたと言われるものはすべて、その世々の主と同じ方のものでなくてはならない。
Adversus Marcionem 5.6.6
Aut probet Dei sui saecula Marcion, ostendat et mundum ipsum, in quo saecula deputentur, vas quodammodo temporum, et signa aliqua, vel ortum eorum. Si nihil demonstrat, revertor ut et illud dicam.
PL 2, 483Aさもなくば、マルキオンよ、自分の神の世々を証明し、世々がそこに帰せられるべき世界そのものを――いわば時の容れ物であるものを――示し、また何らかのしるしを、あるいはそれらの起こりを示すがよい。もし何も示しえないなら、私はあの点を言うために立ち戻る。
Adversus Marcionem 5.6.7
Cur autem ante saecula Creatoris proposuit gloriam nostram? posset videri eam ante saecula proposuisse, quam introductione saeculi revelasset.
PL 2, 483Bしかし彼はなぜ、創造主の世々の前に我々の栄光を定めたのか。世が導き入れられたその時に啓示したのであれば、それを世々の前に定めたのだと見えることもありえたであろう。
Adversus Marcionem 5.6.8
At cum id facit pene jam totis saeculis Creatoris prodactis, vane ante saecula proposuit, et non magis intra saecula, quod revelaturus erat pene post saecula. Non enim ejus est festinasse in proponendo, cujus et retardasse in revelando.
PL 2, 483Bしかし彼がそれを行うのは、創造主の世々がほとんどすでにすべて過ぎ去ってしまった時のことであるから、彼はほとんど世々の後になって啓示しようとしていたものを、世々の前にむなしく定めたのであって、むしろ世々のうちに定めたのではなかったことになる。なぜなら、啓示することにおいて遅れをとった者が、定めることにおいて急いだということはありえないからである。
Adversus Marcionem 5.6.9
Creatori autem competit utrumque, et ante saecula proposuisse, et in fine saeculorum revelasse; quia et quod proposuit et revelavit, medio spatio saeculorum in figuris et aenigmatibus et allegoriis praeministravit .
PL 2, 483Bしかし創造主には、その両方がふさわしい。すなわち世々の前に定め、世々の終わりに啓示することである。なぜなら彼は、自らが定め、また啓示したものを、世々の中間の期間において、予型や謎かけや寓意のうちに前もって供していたからである。
Adversus Marcionem 5.6.10
Sed quia subjicit de gloria nostra, quod eam nemo ex principibus hujus aevi scierit: caeterum, si scissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent; argumentatur haereticus, quod principes hujus aevi Dominum, alterius scilicet Dei Christum, cruci confixerint, ut et hoc in ipsum recidat Creatorem.
PL 2, 483Bしかし彼が我々の栄光について、「この世の支配者たちのうち誰もこれを知らなかった。さもなければ彼らは栄光の主を十字架につけることは決してなかったであろう」と付け加えているために、異端者はこう論じる。「この世の支配者たちが主を、すなわち別の神のキリストを、十字架に釘づけたのであるから、これもまた創造主自身に帰着するはずである」と。
Adversus Marcionem 5.6.11
Porro, cui supra ostendimus, quibus modis gloria nostra a Creatore sit deputanda, praejudicatum esse debebit, eam quae in occulto fuerit apud Creatorem, merito ignotam etiam ab omnibus virtutibus et potestatibus Creatoris; quia nec famulis liceat consilia nosse dominorum, nedum illis apostatis angelis, ipsique principi transgressionis diabolo, quo magis extraneos fuisse contenderim ob culpam ab omni conscientia dispositionum Creatoris.
PL 2, 483Cさて、我々の栄光がいかなる仕方で創造主に帰せられるべきかを、我々は既に上で示した以上、次のことは前もって定まっていなければならない。すなわち、創造主のもとで隠れたところにあったその栄光は、創造主のあらゆる力と権能にとってさえも、当然に知られていなかったということである。なぜなら、僕たちでさえ主人たちの意図を知ることは許されないのであり、まして離反したかの天使たちや、違反の首領たる悪魔においてはなおさらのことである。それゆえ私はいっそう、彼らこそがその罪ゆえに、創造主の配剤についてのあらゆる認識から無縁の者であったと主張したいのである。
Adversus Marcionem 5.6.12
Sed jam nec mihi competit principes hujus aevi virtutes et potestates interpretari Creatoris, quia ignorantiam illis adscribit Apostolus: Jesum autem et secundum nostrum Evangelium (Matth., IV) diabolus quoque in tentatione cognovit; et secundum commune instrumentum (Luc. IV, 34), spiritus nequam sciebat eum sanctum Dei esse, et Jesum vocari, et in perditionem eorum venisse.
PL 2, 483Cしかし今や、私にとっても「この世の支配者たち」を創造主の力や権能であると解することはふさわしくない。というのも、使徒〔パウロ〕は彼らに無知を帰しているからである。すなわち――我々の福音書によれば(マタイ4)、悪魔でさえ試みにおいてイエスを知っていた。また共通の文書によれば(ルカ4:34)、悪しき霊は、彼が神の聖なる者であること、イエスと呼ばれること、そして自分たちの滅びのために来たことを知っていたのである。
Adversus Marcionem 5.6.13
Etiam parabola fortis illius armati, quem alius validior oppressit, et vasa ejus occupavit (Luc. XI), si in Creatorem accipitur apud Marcionem, jam nec ignorasse ultra potuit Creator Deum gloriae, dum ab eo opprimitur; nec in crucem eum figere, adversus quem valere non potuit; et superest ut secundum me quidem credibile sit scientes virtutes et potestates Creatoris Deum gloriae Christum suum crucifixisse, qua desperatione et malitiae redundantia servi quoque scelestissimi dominos suos interficere non dubitant.
PL 2, 484Aさらに、武装した強い者の譬え――より強い別の者によって圧倒され、その家財を奪われる者の譬え(ルカ11)――が、マルキオンのもとで創造主に当てはめられるのであれば、創造主はもはや、栄光の神によって圧倒されている間、これを知らずにいることなどできなかったはずであり、また自分がその力に及ばなかった相手を十字架につけることなどできなかったはずである。そして残るところは、私の考えによれば、創造主の力と権能は栄光の神たるそのキリストを知りながら十字架につけたと信じるほうが理にかなう、ということである。まさにその絶望と悪意の氾濫のゆえに、この上なく凶悪な奴隷たちですら自分の主人を殺害することをためらわないのと同じである。
Adversus Marcionem 5.6.14
Scriptum est enim apud me (Luc. XXII, 3), Satanam in Judam introisse. Secundum autem Marcionem, nec Apostolus hoc loco patitur ignorantiam adscribi virtutibus Creatoris in gloriae dominum, quia scilicet non illas vult intelligi principes hujus aevi.
PL 2, 484Aというのも、私のもとでは(ルカ22:3)「サタンがユダに入った」と書かれているからである。しかしマルキオンによれば、使徒はこの箇所で、栄光の主に対して創造主の力に無知を帰することを許してはいない。すなわち、彼は「この世の支配者たち」をそれらの力と解することを望んでいないからである。
Adversus Marcionem 5.6.15
Quod si non videtur de spiritalibus dixisse principibus, ergo de saecularibus dixit; de populo principali utique non inter nationes, de ipsis archontibus ejus, de rege Herode, etiam de Pilato, et quo major principatus hujus aevi romana dignitas praesidebat.
PL 2, 484Bだがもし彼が霊的な支配者たちについて語ったのではないと見えるなら、それゆえ彼は世俗の支配者たちについて語ったのである。すなわち――諸国民の中にはない第一の民について、その民自身の支配者たちについて、ヘロデ王について、さらにはピラトについて、そしてこの世のより大きな支配権であるローマの威厳が君臨していたことについて語ったのである。
Adversus Marcionem 5.6.16
Ita et cum destruuntur argumentationes diversae partis, nostrae expositiones aedificantur. Sed vis adhuc gloriam nostram Dei tui esse, et apud eum in occulto fuisse, et quare adhuc eodem et Deus instrumento et Apostolus nititur?
PL 2, 484Bこのように、相手側の論証が崩されるとともに、我々の解釈が築き上げられるのである。しかしお前は、それでもなお我々の栄光がお前の神のものであり、彼のもとに隠れたところにあったと言い張るのか。それならば、なぜ神も使徒も、なおも同じ文書に依っているのか。
Adversus Marcionem 5.6.17
Quid illi cum sententiis Prophetarum ubique? Quis enim cognovit sensum Domini? et quis illi consiliarius fuit? Esaias est (Is., XL, 13). Quid illi etiam cum exemplis Dei nostri?
PL 2, 484B彼にとって、あちこちにある預言者たちの言葉と何の関わりがあるのか。「主の心を知った者は誰か。誰が彼の助言者であったか」とはイザヤである(イザヤ40:13)。彼にとって、我々の神の実例と何の関わりがあるというのか。
Adversus Marcionem 5.6.18
Nam quod architectum se prudentem affirmat, hoc invenimus significari depalatorem disciplinae divinae a Creatore, per Esaiam (Is., III, 2): Auferam enim , inquit, a Judaea inter caetera et sapientem architectum.
PL 2, 484Cというのも、彼が自分を賢い建築家であると言うとき、我々はこれが、創造主によってイザヤを通して、神の教えの布告者を意味するものであることを見出すからである(イザヤ3:2)。「私はユダヤから、他のものと共に、賢い建築家をも取り去るであろう」と言われている。
Adversus Marcionem 5.6.19
Et numquid ipse tunc Paulus destinabatur, de Judaea, id est, de judaismo, auferri habens in aedificationem christianismi, positurus unicum fundamentum, quod est Christus? quia et de hoc per eumdem prophetam Creator: Ecce ego, inquit (Is., XXVIII, 15), injicio in fundamenta Sionis lapidem pretiosum, honorabilem; et qui in eum crediderit, non confundetur.
PL 2, 484Cそしてそのとき、まさにパウロ自身が定められていたのではないか――ユダヤから、すなわちユダヤ教から取り去られて、キリスト教の建立のために、唯一の土台であるキリストを据えるべき者として。というのも、これについても創造主は同じ預言者を通してこう言っているからである(イザヤ28:15)。「見よ、私はシオンの土台に、貴い、尊ぶべき石を投げ入れる。そしてこれを信じる者は失望させられることがないであろう」。
Adversus Marcionem 5.6.20
Nisi si structorem se terreni operis Deus profitebatur, ut non de Christo suo significaret, qui futurus esset fundamentum credentium in eum, super quod prout quisque superstruxerit, dignam scilicet vel indignam doctrinam, si opus ejus per ignem probabitur, si merces illi per ignem rependetur, Creatoris est; quia per ignem judicatur vestra superaedificatio, utique sui fundamenti, id est sui Christi: nescitis quod templum Dei sitis, et in vobis inhabitet spiritus Dei?
PL 2, 484Cもし神が、自分を地上の工事の建築者として公言していたとしても、それによって自分のキリスト――彼を信じる者たちの土台となるはずの方――を意味していなかったのでなければ〔別の話である〕。その土台の上に、各人が積み上げるところに応じて、ふさわしい教えであれふさわしくない教えであれ、もしその仕事が火によって試され、その報いが火によって支払われるのだとすれば、それは創造主のものである。そこに築き上げられたものが火によって裁かれるのは、それが当然、自分の土台すなわち自分のキリストの上に築かれたものだからである。「汝らは、自分たちが神の神殿であり、神の霊が汝らのうちに宿っていることを知らないのか」。
Adversus Marcionem 5.6.21
Si homo, et res, et opus, et imago, et similitudo, et caro per terram, et anima per afflatum Creatoris est; totus ergo in alieno habitat Deus Marcionis, si non Creatoris sumus templum. Quod si templum Dei quis vitiaverit, vitiabitur, utique a Deo templi.
PL 2, 485Aもし人間が、そのものも、その業も、その像も、その似姿も、そして土を通しての肉も、息吹を通しての魂も、創造主のものであるならば、マルキオンの神はまるごと他所のもののうちに住んでいることになる――我々が創造主の神殿でないというのでない限りは。そして、もし誰かが神の神殿を傷つけるならば、彼は傷つけられるであろう――当然、神殿の神によって。
Adversus Marcionem 5.6.22
Ultorem intentans, Creatorem intentabit. Stulti estote, ut sitis sapientes. Quare? Sapientia enim hujus mundi stultitia est penes Deum. Penes quem Deum?
PL 2, 485A復讐者を予告するとき、彼は創造主を予告しているのである。「愚かな者となれ、賢い者となるために」。なぜか。「この世の知恵は神のもとでは愚かさだからである」。いかなる神のもとで、か。
Adversus Marcionem 5.6.23
Si nihil nobis et adhuc sensuum pristina praejudicaverunt, bene quod et hic adstruit: Scriptum est enim: Deprehendens sapientes in nequitia illorum. Et rursus: Dominus scit cogitationes sapientium, quod sint supervacuae.
PL 2, 485Aもし以前の判断がまだ我々に対して何の予断も与えていないとしても、彼がここでもこう付け加えているのは結構なことである。「賢者たちをその悪だくみにおいて捕らえる方」と書かれているからであり、また重ねて「主は賢者たちの思いが空しいものであることを知っておられる」ともあるからである。
Adversus Marcionem 5.6.24
In totum enim praescriptum a nobis erit, nulla illum sententia uti potuisse ejus Dei, quem destruere deberet, si non illi doceret. Ergo, inquit, nemo glorietur in homine.
PL 2, 485Bというのも、総じて我々にとってこう抗弁されることになろうからである。すなわち、彼は自分が打ち倒すべきその神の教えを説かないのであれば、その神のいかなる言葉も用いることはできなかったはずである、と。「それゆえ」と彼は言う、「誰も人間において誇ってはならない」。
Adversus Marcionem 5.6.25
Et hoc secundum Creatoris disciplinam (Jerem. XVII, 5), Miserum hominem, qui spem habet in hominem; et (Ps. CXVII), Bonum est fidere in Deo, quam fidere in homine : ita et gloriariari (I Cor. IV, X).
PL 2, 485Bそしてこれは創造主の教えに従ってのことである(エレミヤ17:5)。「人間に望みを置く者は惨めである」。そして(詩篇117)「人間に信頼するよりも、神に信頼するほうがよい」。かくして誇ることについても同様である(一コリント4:10)。