テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXIX 第XXIX章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 280B · 17 sectiones

Adversus Marcionem 1.29.1

1

Non tinguitur apud illum caro, nisi virgo, nisi vidua, nisi caelebs, nisi divortio baptisma mercata, quasi non etiam spadonibus ex nuptiis nata. Sine dubio ex damnatione conjugii institutio ista constabit.

PL 2, 280B

彼のもとでは、肉は洗礼を受けない——童貞であるか、寡婦であるか、独身であるか、あるいは離縁によって洗礼を買い取った者でない限りは。あたかも宦官でさえも婚姻から生まれたのではないかのようにである。疑いなく、この定めは婚姻への断罪に基づいて成り立つことになろう。

Adversus Marcionem 1.29.2

2

Videamus an justa: non quasi destructuri felicitatem sanctitatis, ut aliqui Nicolaitae, assertores libidinis atque luxuriae; sed qui sanctitatem sine nuptiarum damnatione noverimus, et sectemur, et praeferamus; non ut malo bonum, sed ut bono melius.

PL 2, 280C

それが正当であるかどうかを見てみよう。我々は、情欲と放埒を主張する一部のニコライ派の徒のように、聖性の至福を破壊しようとするのではない。むしろ我々は、婚姻を断罪することなしに聖性を知り、それに従い、それを重んじる者である。悪しきものに対して善きものを選ぶのではなく、善きものに対してより善きものを選ぶのである。

Adversus Marcionem 1.29.3

3

Non enim projicimus, sed deponimus nuptias: nec praescribimus, sed suademus sanctitatem; servantes et bonum, et melius pro viribus cujusque sectando; tunc denique conjugium exerte defendentes cum inimice accusatur spurcitiae nomine in destructionem Creatoris, qui proinde conjugium pro rei honestate benedixit, in crementum generis humani, quemadmodum et universum conditionis in integros et bonos usus.

PL 2, 280C

というのも、我々は婚姻を投げ捨てるのではなく、これを差し控えるのである。また聖性を命令するのではなく、これを勧めるのである。各人の力に応じて、善きものと、より善きものと、その双方を保ちつつ追い求めるのである。だからこそ我々は、婚姻が創造主を滅ぼすために、汚れという名のもとで敵意をもって告発されるときには、堂々とこれを弁護するのである。創造主はまさに、その事柄の高潔さのゆえに、人類の増加のために婚姻を祝福された。ちょうど被造物の全体をも、健全で善き用途のために祝福されたのと同じように。

Adversus Marcionem 1.29.4

4

Non ideo autem et cibi damnabuntur, quia operosius exquisiti in gulam committunt: ut nec vestitus ideo accusabuntur, quia pretiosius comparati in ambitionem tumescunt. Sic nec matrimonii res ideo despuentur, quia intemperantius diffusae in luxuriam inardescunt.

PL 2, 281A

食物もまた、過度に凝って求められることで暴食に陥るからといって、それゆえに断罪されることはない。同様に衣服も、過度に高価に整えられることで虚栄に膨れ上がるからといって、それゆえに非難されることはない。同じように婚姻の事柄も、節度を欠いて広がることで奢侈へと燃え上がるからといって、それゆえに唾棄されることはないのである。

Adversus Marcionem 1.29.5

5

Multum differt inter caussam et culpam, inter statum et excessum. Ita hujusmodi non institutio, sed exorbitatio reprobanda est, secundum censuram institutoris ipsius; cujus est tam, Crescite et multiplicamini (Gen. I, 28), quam et, Non adulterabis (Exod., XX, 14), et, Uxorem proximi tui non concupisces (Levit. XX, 10): morte punientis et incestam, sacrilegam, atque monstruosam in masculos et in pecudes libidinum insaniam.

PL 2, 281A

原因と過ちとのあいだ、在り方と行き過ぎとのあいだには、大きな違いがある。それゆえ、この種のことにおいて非難されるべきは定めそのものではなく、逸脱である——それもまさにその創始者自身の判定に従ってのことである。その創始者の言葉は、「生めよ、増えよ」(創世記1:28)でもあれば、「汝、姦淫するなかれ」(出エジプト記20:14)でもあり、「汝、隣人の妻を欲するなかれ」(レビ記20:10)でもある。男に向かい獣に向かう、けがれた、瀆聖的で、怪物じみた情欲の狂気を、死をもって罰する方の言葉である。

Adversus Marcionem 1.29.6

6

Sed et si nubendi jam motus ponitur, quem quidem apud nos spiritalis ratio, Paracleto auctore, defendit, unum in fide matrimonium praescribens; ejusdem erit modum figere, qui modum aliquando diffuderat: is colliget, qui sparsit: is caedet sylvam qui plantavit; is metet segetem, qui seminavit: is dicet, Superest ut et qui uxores habent, sic sint quasi non habeant (I Cor. VII, 29), cujus et retro fuit, Crescite et multiplicamini: ejusdem finis, cujus et initium.

PL 2, 281B

だが、たとえ今や結婚しようとする動きが差し置かれるとしても——それこそ、我々のもとではパラクレートスを権威者として、霊的な理が擁護しているものであり、信仰における婚姻をただ一つに定めるものであるが——同じ方が、かつて限度を広く行き渡らせておいたその限度を、今また定めることになろう。散らした者が集め、植えた者が森を伐り、種を蒔いた者が刈り入れるのである。その方こそ、「残されているのは、妻を持つ者も持たない者のようであることである」(一コリント7:29)と言うであろう方であり、かつては「生めよ、増えよ」と言った方でもある。終わりは、初めと同じ方に属するのである。

Adversus Marcionem 1.29.7

7

Non tamen ut accusanda caeditur sylva, nec ut damnanda secatur seges, sed ut tempori suo parens. Sic et connubii res, non ut mala, securem et falcem admittit sanctitatis, sed ut matura defungi, ut ipsi sanctitati reservata, cui caedendo praestat et esse.

PL 2, 281C

しかし森が伐られるのは、告発されるべきものとしてではなく、実りが刈り取られるのも、断罪されるべきものとしてではない。それぞれの時にかなうものとしてである。婚姻の事柄もまた同様であって、聖性の斧と鎌を受け入れるのは、悪いものとしてではなく、成熟して務めを終えるものとしてであり、聖性そのもののために取り置かれたものとして、それは伐られることによって、聖性そのものが存在することにも資するのである。

Adversus Marcionem 1.29.8

8

Unde jam dicam deum Marcionis, cum matrimonium ut malum et impudicitiae negotium reprobat, adversus ipsam facere sanctitatem, cui videtur studere: materiam enim ejus eradit: quia si nuptiae non erunt, sanctitas nulla est.

PL 2, 281C

したがって私はここで言おう。マルキオンの神は、婚姻を悪しきもの、不貞潔の営みとして斥けるとき、自分が熱心であるように見えるまさにその聖性そのものに逆らって行動しているのだ、と。彼はその聖性の材料を根こそぎ取り去ってしまうからである。婚姻がなければ、聖性というものもまったく存在しないからである。

Adversus Marcionem 1.29.9

9

Vacat enim abstinentiae testimonium, cum licentia eripitur; quoniam ita quaedam in diversis probantur. Sicut et virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 9), sic et abstinentia nubendi in facultate dinoscitur.

PL 2, 282A

というのも、自由が奪い去られてしまえば、節制の証しは空しいものとなるからである。なぜなら、ある種のことは、それとは逆のものの中でこそ証明されるからである。「力は弱さのうちに全うされる」(二コリント12:9)とあるように、結婚しないという節制もまた、結婚できる能力があってこそ見分けられるのである。

Adversus Marcionem 1.29.10

10

Quis denique abstinens dicetur, sublato eo a quo abstinendum est? Quae temperantia gulae in fame? quae ambitionis repudiatio in egestate? quae libidinis infraenatio in castratione?

PL 2, 282A

そもそも、節制すべき対象そのものが取り除かれてしまえば、誰が節制する者と呼ばれようか。飢餓のうちに、暴食の抑制がどこにあろうか。窮乏のうちに、虚栄の拒絶がどこにあろうか。去勢のうちに、情欲の抑制がどこにあろうか。

Adversus Marcionem 1.29.11

11

Jam vero sementem generis humani compescere in totum, nescio an hoc quoque optimo Deo congruat.

PL 2, 282A

さらに、人類の種そのものを完全に断ち止めてしまうこと——これもまた至善の神にふさわしいことなのかどうか、私にはわからない。

Adversus Marcionem 1.29.12

12

Quomodo enim salvum hominem volet, quem vetat nasci, de quo nascitur auferendo? quomodo habebit in quo bonitatem suam signet, quem esse non patitur? quomodo diligit, cujus originem non amat?

PL 2, 282A

なぜなら、人が生まれることを禁じ、人が生まれるもととなるもの〔婚姻〕を取り去ることで、いったいどうして人間が救われることを望むと言えようか。存在することさえ許さない者において、いったいどうして自分の善性を刻み込む相手を持つことができようか。その起源を愛さない者を、いったいどうして愛すると言えようか。

Adversus Marcionem 1.29.13

13

Timet forsitan redundantiam sobolis, ne laboret plures liberando, ne multos faciat haereticos, ne generosiores habeat Marcionitas ex Marcionitis. Non erit immanior duritia Pharaonis, nascentium enecatrix.

PL 2, 282B

おそらく彼は、子孫があふれることを恐れているのであろう——多くの者を解放する労苦を負わないように、多くの者を異端者にしないように、マルキオン派からより血筋正しいマルキオン派を持たずに済むように、と。生まれ来る者たちを殺したファラオの頑なさとて、これより凶暴ではあるまい。

Adversus Marcionem 1.29.14

14

Nam ille animas adimit, hic non dat; ille aufert de vita, hic non admittit in vitam. Nihil apud ambos de homicidio differt: sub utroque homo interficitur; sub altero, jam editus, sub altero, edendus.

PL 2, 282B

なぜなら、一方〔ファラオ〕は命を奪い、他方〔マルキオンの神〕は命を与えないからである。一方は生から取り去り、他方は生へと入ることを許さないからである。両者のあいだで、殺人という点においては何ら違いはない。どちらのもとでも人間は殺される。一方のもとではすでに生まれた者が、他方のもとでは生まれるはずの者が。

Adversus Marcionem 1.29.15

15

Gratus esses, o dee heretice, si esses in dispositionem Creatoris, quod marem et foeminam miscuit: utique enim et Marcion tuus ex nuptiis natus est.

PL 2, 282B

異端の神よ、もしお前が男と女とを取り合わせたという創造主の配剤に賛同していたなら、お前は喜ばれる者であったろうに。なぜなら、お前のマルキオンでさえも、婚姻から生まれたのだから。

Adversus Marcionem 1.29.16

16

Satis haec de deo Marcionis, quem, et definitiones unicae divinitatis, et conditiones statuum ejus omnino non esse confirmant. Sed et totius opusculi series in hoc utique succedit.

PL 2, 282B

マルキオンの神については、これで十分であろう。唯一の神性の定義も、彼の在り方についての諸条件も、共に彼がおよそ存在しないことを裏づけている。だが、この著作全体の展開もまた、まさにこの点へと確かに続いていくのである。

Adversus Marcionem 1.29.17

17

Proinde, si cui minus quid videmur egisse, speret reservatum suo tempori, sicut et ipsarum Scripturarum examinationem, quibus Marcion utitur.

PL 2, 282C

したがって、もし我々が何かにおいてなすところが足りなかったと誰かに見えるならば、それは適した時のために取り置かれているのだと期待してほしい。マルキオンが用いているまさにその聖典の吟味についても、同様である。