テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXII 第XXII章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 270C · 17 sectiones

Adversus Marcionem 1.22.1

1

Sed quomodo funditus evertetur Antichristus, nisi caeteris quoque injectionibus ejus elidendis locus detur, relaxata praescriptionum defensione?

PL 2, 270C

だが、抗弁による防御を緩め、彼の他の攻撃をも打ち砕く余地を与えるのでなければ、いったいどうして反キリストを根底から覆すことができようか。

Adversus Marcionem 1.22.2

2

Accedamus igitur jam hinc ad ipsam Dei personam, vel potius umbram et phantasma, secundum Christum ipsius, per idque examinetur per quod Creatori praefertur. Et utique erunt regulae certae ad examinandam Dei bonitatem.

PL 2, 270C

さればここから神その人格そのものへ進もう——否、彼のキリストに即して言うなら、むしろその影であり幻であるものへ。そしてそれを、創造主に優ると称せられる当のものによって吟味しよう。神の善性を吟味するための確かな規範は必ずあるはずである。

Adversus Marcionem 1.22.3

3

Sed prius est ut inveniam illam, et adprehendam, et ita ad regulas perducam. Cum enim circumspicio tempora, nusquam est a primordio materiarum, et introitu caussarum, cum quibus debuerat inveniri exinde agens quod agi habuit.

PL 2, 271A

しかし、まずそれを見出し、これを捉え、そうしたうえで規範へ導かねばならない。実際、もろもろの時を見渡してみても、その善性は、事物の始原と原因の到来という点で、どこにも見出されない。まさにそこでこそ、なされるべきことがあった以上、それをなすものとして見出されるべきであったのに。

Adversus Marcionem 1.22.4

4

Erat enim jam et mors, et aculeus mortis delictum, et ipsa malitia Creatoris; adversus quam subvenire deberet alterius dei bonitas, primae huic regulae divinae bonitatis occurrens, si se naturalem probaret, statim succurrens, ut caussa coepit.

PL 2, 271A

というのも、そのときすでに死があり、死の刺である罪があり、創造主の悪意そのものがあったからである。それに対してもう一方の神の善性は救いに来るべきであった——もしそれが自らを生まれながらのものと証すならば、この神的善性の第一の規範に応じて、事の起こりと同時に、直ちに救援に来るべきであった。

Adversus Marcionem 1.22.5

5

Omnia enim in Deo naturalia et ingenita esse debebunt, ut sint aeterna, secundum statum ipsius, ne obvenientia et extranea reputentur, ac per hoc, temporalia et aeternitatis aliena.

PL 2, 271A

神においてはすべてが生まれながらのもの、生得のものでなければならない。それでこそ、神の在り方に即して永遠なるものとなるのであり、そうでなければ、後から付け加わった余所のものと見なされ、それゆえ時間的なもの、永遠性とは無縁なものとなってしまうからである。

Adversus Marcionem 1.22.6

6

Ita et bonitas perennis et jugis exigetur in Deo, quae, in thesauris naturalium proprietatum reposita et parata, antecederet caussas et materias suas; et primam quamque susciperet, non despiceret et destitueret, si antecedebat.

PL 2, 271B

かくして神においては、絶えることなく途切れることのない善性が要求される。それは生得の諸特性という宝庫の中に蔵され、備えられていて、みずからの原因と材料に先立つはずのものである。そして、もし先立っていたのであれば、最初に現れたものを迎え入れ、これを軽んじたり見捨てたりすることはなかったはずである。

Adversus Marcionem 1.22.7

7

Denique, non minus et hic quaeram cur non a primordio operata sit bonitas ejus, quam de ipso quaesivimus, cur non a primordio sit revelatus? Quidni? qui per bonitatem revelari haberet, si qui fuisset.

PL 2, 271B

つまり、我々が彼について「なぜ始めから現されなかったのか」と問うたのと同じだけの重みをもって、ここでも「なぜ彼の善性は始めから働かなかったのか」と問おう。当然ではないか。もし彼が存在していたなら、まさにその善性によって現されているはずだったのだから。

Adversus Marcionem 1.22.8

8

Non posse quid Deo non licet, nedum naturalibus suis fungi: quae si continentur, quo minus currant, naturalia non erunt. Et otium enim sua natura non novit: hinc censetur, si agat, si nec noluisse videbitur exercere bonitatem interim naturae nomine.

PL 2, 271B

神には「できない」ということがあってはならない。まして生まれながらの諸特性を働かせないなどということは、なおさらあり得ない。もしそれらが抑えられ、走ることを止められるなら、それはもはや生まれながらのものではなくなる。実に、本性というものは怠惰を知らない。それゆえ本性は、それが働くか否かによって、また「本性」の名のもとに善性を行使することをひとまず拒みはしなかったと見えるか否かによって、判断されるのである。

Adversus Marcionem 1.22.9

9

Natura enim se non potest nolle, quae se ita dirigit, ut si cessaverit, non sit. Sed cessavit aliquando in deo Marcionis de opere bonitas. Ergo non fuit naturalis bonitas, quae potuit aliquando cessasse, quod naturalibus non licet.

PL 2, 271B

本性は自らを欲しないということができない。なぜなら本性は自らをそのように方向づけるものであり、もし止むならば、もはや本性ではなくなるからである。しかるにマルキオンの神においては、善性の働きがかつて止んでいた。したがって、それは生まれながらの善性ではなかった。かつて止むことができたものは、生まれながらのものには許されないことだからである。

Adversus Marcionem 1.22.10

10

Et si non erit naturalis, jam nec aeterna credenda, nec Deo par, quia non aeterna, dum non naturalis: quae denique nullam sui perpetuitatem, aut de praeterito constituat, aut de futuro repromittat. Nam et a primordio non fuit, et in finem sine dubio non erit.

PL 2, 271C

そしてもし生まれながらのものでないなら、もはや永遠だとも、神に等しいとも信じるべきではない。生まれながらのものでない以上、永遠でもないからである。そして結局それは、過去についても未来についても、自らの永続性を何一つ確立せず、約束することもない。実際それは始めからも存在しなかったし、終わりにおいても疑いなく存在しないであろう。

Adversus Marcionem 1.22.11

11

Potest enim et non esse quandoque, sicut non fuit aliquando. Igitur, cum constet in primordio cessasse bonitatem Dei illius (non enim a primordio liberavit hominem), et voluntate potius eam quam infirmitate cessasse, jam voluntas suppressae bonitatis finis invenietur malignitatis.

PL 2, 271C

というのも、かつて存在しなかったように、いつか存在しなくなることもありうるからである。したがって、かの神の善性が始めにおいて止んでいたことが明らかである以上——始めから人間を解放したわけではないのだから——、しかもそれが無力さによってではなくむしろ意志によって止んでいた以上、抑えられた善性の意志は、悪意の極みにほかならないと知れるであろう。

Adversus Marcionem 1.22.12

12

Quid enim tam malignum, quam nolle prodesse cum possis? quam utilitate cruciari? quam injuriam sinere? Totum denique Creatoris elogium in illum rescribetur, qui saevitias ejus bonitatis suae mora juvit.

PL 2, 271C

というのも、できるのに益をなそうとしないこと、益をなすことを苦痛に思うこと、不正を見過ごすこと——これほど悪意に満ちたことがあろうか。結局、創造主に対するあらゆる罪状書きは、そっくりそのまま彼——自らの善性を遅らせることによって創造主の苛烈さを助けた者——の上に書き換えられることになる。

Adversus Marcionem 1.22.13

13

Nam in cujus manu est quid ne fiat, ejus jam deputatur cum fit. Homo damnatur in mortem, ob unius arbusculae delibationem, et exinde proficiunt delicta cum poenis, et pereunt jam omnes qui paradisi nullum cespitem norunt.

PL 2, 272A

というのも、あることが起こらないようにする力を手にしている者は、それが実際に起これば、もはやその者の責めに帰せられるからである。人間はただ一本の小さな木から少し味わったというだけで死へと断罪され、そこから罪は刑罰とともに増し進み、楽園の芝生の一片すら知らぬ者たちまでもが、今や皆滅びていく。

Adversus Marcionem 1.22.14

14

Et hoc melior aliqui Deus aut nescit, aut sustinet? Si, ut ex hoc melior inveniretur quanto Creator deterior haberetur, satis et in isto consilio malitiosus, qui et illum voluit oneratum operationibus ejus admissis, et saeculum in vexatione detinuit.

PL 2, 272A

このことを、かのより善き神とやらは知らないのか、それとも見過ごしているのか。もし、創造主が劣ったものと見なされるだけ自分がより善き者と見出されるようにとの思惑からだとすれば、その目論見においても十分に悪意ある者であり、創造主にその犯した行いの重荷を負わせたままにしておくことを望み、この世を苦しみのうちに留め置いたことになる。

Adversus Marcionem 1.22.15

15

Quid de tali medico judicabis, qui nutriat morbum mora praesidii, et periculum extendat dilatione remedii, quo pretiosius aut famosius curet?

PL 2, 272A

より高価に、あるいはより名高く治療しようとして、援助を遅らせることで病を養い、治療を先延ばしにすることで危険を長引かせるような医者について、お前はどう判断するか。

Adversus Marcionem 1.22.16

16

Talis et in deum Marcionis dicenda sententia est, mali permissorem, injuriae fautorem, gratiae lenocinatorem, benignitatis praevaricatorem, quam non statim caussae suae exhibuit, plane, si natura bonus, exhibiturus, et non accessione, si ingenio optimus, et non disciplina, si ab aevo Deus, et non a Tiberio; imo, quod verius, a Cerdone et Marcione.

PL 2, 272B

マルキオンの神についても同様の判決が下されねばならない——悪の許容者、不正の後押し役、恩寵の周旋屋、慈愛の裏切り者であると。彼はその慈愛を、それが求められていた当の事案に対して、直ちには差し出さなかったのである。もし生まれつき善き者であって、後からの付加によるのでなければ、確かに直ちに示していたはずである。もし生得の資質において至善の者であって、教えによるのでなければ、同様である。もし永遠の昔からの神であって、ティベリウスの代からではないなら、同様である——それどころか、より正しく言えば、ケルドンとマルキオンの代からでさえないなら。

Adversus Marcionem 1.22.17

17

Tiberio nunc deus ille praestiterit, ut imperio ejus divina bonitas in terris dedicaretur.

PL 2, 272B

今やあの神は、ティベリウスにこそ厚意を示したことになる——その治世のもとで神的善性が地上に奉献されるようにと。