Adversus Marcionem 3.15.1
De quaestione carnis, et per eam nativitatis, et unius interim nominis Emmanuelis hucusque. De caeteris vero nominibus, et in primis Christi, quid pars diversa respondebit?
PL 2, 341B肉の問題について、そしてそれを通じての誕生の問題について、さらにはさしあたり「インマヌエル」という一つの名の問題について、ここまでで論じ終えた。しかし他の名、とりわけ「キリスト」という名については、相手方は何と答えるのであろうか。
Adversus Marcionem 3.15.2
Si proinde commune est apud vos Christi nomen, quemadmodum et Dei, ut sicut utriusque Dei filium Christum competat dici, sic utrumque patrem Dominum, certe ratio huic argumentationi refragabitur.
PL 2, 341Bもし諸君のもとで「キリスト」という名が、「神」という名と同じように共通のものであり、両方の神の子と呼ぶことがキリストにふさわしいのと同様に、両方の父を「主」と呼ぶこともふさわしいというのであれば、道理はこの議論に確かに反対するであろう。
Adversus Marcionem 3.15.3
Dei enim nomen, quasi naturale divinitatis, potest in omnes communicari quibus divinitas vindicatur, sicut et idolis, dicente Apostolo (I Cor. VIII, 5). Nam et sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terris.
PL 2, 341Cというのも「神」という名は、いわば神性に本性的なものであるから、神性が帰せられるすべての者に共有されうるのであり、それは偶像についても同様である。使徒が言うとおりである(一コリント8:5)。「天にあれ地にあれ、神々と呼ばれる者たちがいる」からである。
Adversus Marcionem 3.15.4
Christi vero nomen, non ex natura veniens, sed ex dispositione, proprium ejus efficitur, a quo dispositum invenitur. Nec in communicationem alii deo subjacet, maxime aemulo, et habenti suam dispositionem, cui et nomina privata debebit.
PL 2, 341Cしかし「キリスト」という名は、本性から来るのではなく配剤から来るのであり、それを定めた方に固有のものとなる。それゆえ他の神——とりわけ張り合う神であり、自らの配剤を持ち、それに固有の名を負うべき神——との共有には服さない。
Adversus Marcionem 3.15.5
Quale est enim quod diversas dispositiones duorum commentati deorum, societatem nominum admittunt in discordiam dispositionum? quando nulla magis probatio assisteret duorum et aemulorum deorum, quam si in dispositione eorum etiam diversitas nominum inveniretur.
PL 2, 341Cというのも、二柱の神の異なる配剤を考え出しておきながら、配剤の不一致の中に名の共有を認めるとは、いったいどういうことか。二柱の張り合う神が存在することについて、彼らの配剤において名の相違もまた見出されるということほど、確かな証しはほかにありえないのに。
Adversus Marcionem 3.15.6
Nullus enim status differentiarum nonnisi proprietatibus appellationum consignatur: quibus deficientibus si quando, tunc graeca catachresis de alieno abutendo succurrit. Apud Deum autem deficere puto nihil debet, nec de alieno instrui dispositiones ejus.
PL 2, 341Cいかなる差異の在り方も、呼び名の固有性によってのほかは証印を押されない。それが欠けている場合には、他人の語を流用するギリシア語の語法、すなわちカタクレーシスが助けとなる。しかし神のもとでは、何一つ欠けてはならないはずであり、その方の配剤が他者のものによって整えられることもあってはならない、と私は思う。
Adversus Marcionem 3.15.7
Quis hic Deus est, qui filio quoque suo nomina a Creatore vindicat? non dico aliena, sed vetera et vulgata, quae vel sic non competerent deo novo et incognito.
PL 2, 342Aこの神とはいったい何者なのか。自分の子にまで、創造主から名を取り上げてやろうというのか。他人のものだとは言わないまでも、それらは古く、世に広く行き渡った名であって、たとえそうであっても、新しく知られざる神にはふさわしくないはずである。
Adversus Marcionem 3.15.8
Quomodo denique docet, novam plagulam non assui Veteri Testamento, nec vinum novum veteribus utribus credi, adsutus ipse et indutus nominum senio? Quomodo abscidit Evangelium a Lege, tota Lege vestitus? In nomine scilicet Christi.
PL 2, 342Aそもそも、自分自身が古い名の老いに縫い付けられ、それを着せられていながら、いったいどうして、新しい継ぎ布は旧約に縫い付けられるべきではない、新しい葡萄酒は古い皮袋に託されるべきではないと教えるのか。福音を律法から切り離しておきながら、いったいどうして、全身律法をまとっているのか。すなわち「キリスト」という名において。
Adversus Marcionem 3.15.9
Quis illum prohibuit aliud vocari, aliud praedicantem, aliunde venientem? cum propterea nec corporis susceperit veritatem, ne Christus Creatoris crederetur?
PL 2, 342A別のことを宣べ伝え、別の所から来た者であるというのに、彼が別の名で呼ばれることを、いったい誰が禁じたというのか。まさにそのゆえにこそ、彼は肉体の真実性さえも引き受けなかったのではないか——創造主のキリストと信じられないために。
Adversus Marcionem 3.15.10
Vane autem noluit eum se videri, quem voluit vocari: quando, etsi vere corporeus fuisset, magis Christus Creatoris non videretur, si non vocaretur. At nunc substantiam respuit, cujus nomen accepit, etiam substantiam probaturus ex nomine.
PL 2, 342Aだが、彼が呼ばれることを望んだその名で、自分がそう見られることを望まなかったとは、むなしいことである。たとえ本当に肉体を持つ者であったとしても、その名で呼ばれないのであれば、創造主のキリストとはなおのこと見られなかったであろうから。しかるに今、彼はその名を受け取っておきながら、その実体を拒んでいる——名からしてその実体をも証すべきであったのに。
Adversus Marcionem 3.15.11
Si enim Christus unctus est, ungui utique corporis passio est. Qui corpus non habuit, ungui omnino non potuit: qui ungui omnino non potuit, Christus vocari nullo modo potuit. Aliud est, si et nominis phantasma affectavit.
PL 2, 342Bというのも、「キリスト」が「油注がれた者」を意味するのであれば、油を注がれることは肉体に属する事柄である。肉体を持たなかった者は、およそ油を注がれることができなかったはずであり、およそ油を注がれることができなかった者は、決して「キリスト」と呼ばれることはできなかったはずである。もし彼が名の幻をも求めたのであれば、話は別である。
Adversus Marcionem 3.15.12
Sed quomodo, inquit, irreperet in Judaeorum fidem, nisi per solenne apud eos et familiare nomen? Inconstantem aut subdolum deum narras, aut diffidentiae, aut malitiositatis consilium, fallendo quid, promovere.
PL 2, 342Bしかし、と彼は言う、ユダヤ人たちの間で厳粛かつ馴染み深い名によるのでなければ、どうしてユダヤ人たちの信仰の中へ忍び込むことができようか、と。お前は、変わりやすいか、あるいは狡猾な神を語っているのであり、不信の企みか、あるいは悪意ある企みが、欺くことによって何かを推し進めていることになる。
Adversus Marcionem 3.15.13
Multo liberius atque simplicius egerunt Pseudoprophetae, adversus Creatorem in sui dei nomine venientes.
PL 2, 342B偽預言者たちの方が、はるかに率直かつ単純に振る舞った。彼らは自分の神の名において、創造主に逆らってやって来たのである。
Adversus Marcionem 3.15.14
Sed nec effectum consilii hujus invenio, cum facilius ant suum crediderint Christum, aut planum potius aliquem, quam alterius dei Christum, sicut Evangelium probabit.
PL 2, 342Cしかし、私はこの企ての効果すら見出せない。というのも、彼らは、他の神のキリストであると信じるよりも、むしろ自分たち自身のキリストであると信じるか、あるいはむしろ何か詐欺師の類だと信じる方が、たやすかったはずだからである。福音書がそれを証すであろう。