テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XIX 第XIX章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 519B · 24 sectiones

Adversus Marcionem 5.19.1

1

( In. Ep. ad. Coloss.) Soleo in praescriptione adversus omnes, de haereses testimonio temporum compendium figere, priorem vindicans regulam nostram omni haeretica posteritate.

PL 2, 519B

(コロサイ人への書簡について。)私は、あらゆる異端に対する抗弁において、時の証しをもって手短に片をつけるのを常としている。我々の規範こそがあらゆる異端の後裔よりも先にあるものだと主張するのである。

Adversus Marcionem 5.19.2

2

Hoc nunc probabit et Apostolus dicens: De spe reposita in coelis, quam audistis in sermone veritatis Evangelii, quod pervenit ad vos sicut et in totum mundum. Nam si jam tum traditio Evangelica ubique manaverat, quanto magis nunc!

PL 2, 519B

使徒もまた、今やこう言ってこれを証するだろう。「天に蓄えられている希望について、汝らはこれを福音の真理の言葉のうちに聞いた。それは、全世界におけるのと同じく、汝らのもとにも到達した」。もしすでにあの時、福音の伝承があらゆる所に広まっていたのだとすれば、今はなおのことではないか。

Adversus Marcionem 5.19.3

3

Porro, si nostra est quae ubique manavit, magis quam omnis haeretica, nedum Antoniniani Marcionis, nostra erit apostolica. Marcionis autem, cum totum impleverit mundum, ne tunc quidem se defendere poterit de Apostolica.

PL 2, 519B

さらに、あらゆる所に広まったのが我々のものであり、いかなる異端のもの、まして〔皇帝〕アントニヌスの時代のマルキオンのものにもまさるとすれば、我々のものこそ使徒的なものであろう。だがマルキオンのものは、たとえ全世界を満たしたとしても、それによって使徒的なものであると自らを弁護することはできないであろう。

Adversus Marcionem 5.19.4

4

Eam enim et sic constabit esse, quae prior mundum replevit, illius scilicet Dei Evangelio, qui et haec cecinit de praedicationibus ejus (Ps. XVIII, 4): In omnem terram exiit sonus eorum, et in terminos orbis verba eorum. Invisibilis Dei imaginem ait Christum.

PL 2, 519C

そしてこのようにしても、先んじて世界を満たしたのがそれであることは明らかになるだろう——すなわち、かの神の福音によって満たしたのである。その神は、その福音の宣べ伝えについてこれらのことを予告した(詩篇18:4)。「彼らの声はあまねく地に、彼らの言葉は世界の果てにまで及んだ」。使徒は、見えない神の像をキリストと言う。

Adversus Marcionem 5.19.5

5

Sed nos enim invisibilem dicimus Patrem Christi, scientes Filium semper retro visum, si quibus visus est in Dei nomine, ut imaginem ipsius: ne quam et hinc differentiam scindat Dei visibilis et invisibilis, cum olim Dei nostri sit definitio (Exod. XXXIII, 20): Deum nemo videbit, et vivet.

PL 2, 519C

しかし我々は、キリストの父を見えない方と言うのであって、子は常にそれ以前にも見られていたことを知っている——もし誰かに見られたことがあったとすれば、それは神の名において、神御自身の像としてであった。それゆえ、これによってもマルキオンが見える神と見えない神との相違を切り分けることのないように〔言っておく〕。かつて我々の神についての定義は次のとおりだったからである(出エジプト33:20)。「神を見て、なお生きる者は一人もいないであろう」。

Adversus Marcionem 5.19.6

6

Si non est Christus primogenitus conditionis, ut Sermo Creatoris per quem omnia facta sunt, et sine quo nihil factum est; si non in illo condita sunt universa in coelis et in terris, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates; si non cuncta per illum et in illo sunt condita (haec enim Marcioni displicere oportebat), non utique tam nude posuisset Apostolus: Et ipse est ante omnes.

PL 2, 520A

もしキリストが被造物の初子でなく、万物がそれによって造られ、それなしには何も造られなかったところの創造主の言葉でないとすれば——もし天にあるものも地にあるものも、見えるものも見えないものも、王座であれ、主権であれ、権勢であれ、権力であれ、すべてが彼のうちに造られたのでないとすれば——もし万物が彼を通して、彼のうちに造られたのでないとすれば(これらのことはマルキオンの意に染まぬはずのものだからである)——使徒はこれほどあからさまには「彼こそはすべてに先立って在る」とは述べなかったはずである。

Adversus Marcionem 5.19.7

7

Quomodo enim ante omnes, si non ante omnia? Quomodo ante omnia, si non primogenitus conditionis? si non Sermo Creatoris? Unde ante omnes probabitur fuisse, qui post omnia apparuit? Quis scit priorem fuisse, quem esse nesciit?

PL 2, 520A

というのも、万物に先立つのでなければ、どうしてすべてに先立つと言えようか。被造物の初子でないなら、創造主の言葉でないなら、どうして万物に先立つと言えようか。万物の後に現れた者が、すべてに先立って在ったとどうして証されようか。存在することすら知らなかった者について、それより先に在ったと誰が知っていようか。

Adversus Marcionem 5.19.8

8

Quomodo item boni duxit omnem plenitudinem in semetipso habitare? Primo enim, quae est ista plenitudo, nisi ex illis quae Marcion detraxit, conditis in Christo, in coelis et in terris, angelis et hominibus, nisi ex illis invisibilibus et visibilibus? nisi ex thronis, et dominationibus et principatibus, et potestatibus?

PL 2, 520A

同様に、〔マルキオンの〕善き神は、いかにしてあらゆる充満が彼自身のうちに宿ることを良しとしたのか。そもそも、この充満とは何であるのか——マルキオンが取り除いたところの、キリストのうちに造られた事物、すなわち天にあるものと地にあるもの、天使と人間、見えないものと見えるもの、王座、主権、権勢、権力、これらによるのでなければ。

Adversus Marcionem 5.19.9

9

Aut si haec pseudapostoli nostri et judaici evangelizatores de suo intulerint, et ad plenitudinem Dei sui Marcion qui nihil condidit: caeterum, quale est ut plenitudinem Creatoris, aemulus et destructor ejus, in suo Christo habitare voluerit?

PL 2, 520B

あるいは、これらのことを我々の偽使徒たちとユダヤ主義の福音宣教者たちが自分の考えから持ち込んだのだとし、また何一つ創造しなかったマルキオンが、それを自分の神の充満に加えたのだとしても——それにしても、創造主の競争相手であり破壊者である者が、創造主の充満を自分のキリストのうちに宿らせたいと望んだとは、いったいどういうことか。

Adversus Marcionem 5.19.10

10

Cui denique reconciliat omnia in semetipsum, pacem faciens per crucis suae sanguinem, nisi quem offenderant una ipsa, adversus quem rebellaverant per transgressionem, cujus novissime fuerant? Conciliari enim extraneo possent; reconciliari vero, non alii quam suo.

PL 2, 520B

結局のところ、〔キリストは〕万物を、自らの十字架の血によって平和をもたらしつつ、誰に対して自分自身へと和解させるのか——彼らがまさにそのことによって怒らせた当のもの、彼らが違反によって反逆したその相手、彼らがかつて属していたその方以外の誰に対してであろうか。よそ者に対してなら「和らげられる」とは言えても、「再び和らげられる」とは、自分のもとの主人以外には言えないのである。

Adversus Marcionem 5.19.11

11

Ita et nos quondam alienatos et inimicos sensu in malis operibus, Creatori redigit in gratiam, cujus admiseramus offensam, colentes conditionem adversus Creatorem.

PL 2, 520B

こうして我々もまた、かつては悪しき行いによって心において疎遠になり敵対していた者であったが、〔キリストは〕我々を創造主との恩恵のうちへと立ち返らせる。我々は創造主に背いて被造物を崇拝し、その怒りを招いていたのである。

Adversus Marcionem 5.19.12

12

Sicubi autem et Ecclesiam corpus Christi dicit esse, ut hic ait, Adimplere se reliqua pressurarum Christi in carne, pro corpore ejus quod est Ecclesia; non propterea et in totum mentionem corporis tranferes a substantia carnis.

PL 2, 520C

しかし、教会をキリストの体であると言う箇所があるとしても——ここで彼が、自分はキリストの苦難の残りを肉において、彼の体、すなわち教会のために満たしているのだ、と言っているように——だからといって、「体」という語への言及全体を、肉という実体から移し去ってはならない。

Adversus Marcionem 5.19.13

13

Nam et supra reconciliari nos ait in corpore ejus per mortem; utique in eo corpore, in quo mori potuit per carnem; mortuus est, non per Ecclesiam, plane propter Ecclesiam; corpus commutando pro corpore, carnale pro spiritali.

PL 2, 520C

実際、先には「我々は彼の肉体において、死を通して和解させられた」と彼は言っている。それは無論、彼が肉によって死ぬことのできたあの肉体においてであって、彼が死んだのは教会によってではなく、まさしく教会のためであった——肉の肉体を霊の肉体と引き換えることによって。

Adversus Marcionem 5.19.14

14

At cum monet cavendum a subtililoquentia et philosophia et inani seductione, quae sit secundum elementa mundi; non secundum coelum aut terram dicens, sed secundum literas saeculares; et secundum traditionem, scilicet hominum subtililoquorum et philosophorum: longum est quidem et alterius operis ostendere, hac sententia omnes haereses damnari, quod omnes ex subtililoquentiae viribus et philosophiae regulis constent.

PL 2, 520C

また、彼が巧言と哲学と空しい惑わしから身を守るよう戒めるとき——それは「世の元素に従った」ものであるが、彼は天や地に従ってという意味で言っているのではなく、世俗の文書に従って、また伝承に従って、すなわち巧言を弄する者たちと哲学者たちの伝承に従って、と言っているのである。この一句によってあらゆる異端が断罪されることを示すのは長い話であり、また別の著作の仕事でもある。異端はことごとく、巧言の力と哲学の規則とから成り立っているからである。

Adversus Marcionem 5.19.15

15

Sed Marcion principalem suae fidei terminum de Epicuri schola agnoscat, Dominum inferens hebetem, ne timeri eum dicat, collocans et cum Deo Creatore materiam, de porticu Stoicorum: negans carnis resurrectionem, de qua proinde nulla philosophia consentit.

PL 2, 521A

だがマルキオンは、自分の信仰の主要な立脚点をエピクロスの学派から得ていると知るがよい——主を鈍感な者として持ち込み、恐れられることのない神だと言うことによって。また、創造主なる神のかたわらに質料を置くことによって、ストア派の柱廊からも〔立脚点を得ていると知るがよい〕。肉の復活を否定する点についても同様であって、いかなる哲学もこの復活を認めてはいないのである。

Adversus Marcionem 5.19.16

16

Cujus ingeniis tam longe abest veritas nostra, ut et iram Dei excitare formidet, et omnia illum ex nihilo protulisse confidat, et carnem eamdem restituturum repromittat, et Christum ex vulva virginis natum non erubescat, ridentibus philosophis et haereticis et ethnicis ipsis.

PL 2, 521A

我々の真理は、こうした才知からこれほど遠く隔たっている。すなわち、神の怒りを引き起こすことを恐れ、神が万物を無から生み出したことを確信し、その同じ肉を回復させると約束し、キリストが処女の胎から生まれたことを恥じない——たとえ哲学者たちも異端者たちも異教徒たち自身も嘲笑おうとも。

Adversus Marcionem 5.19.17

17

Stulta enim (I Cor., I) mundi elegit Deus, ut confundat sapientes: ille sine dubio, qui ex respectu hujus suae dispositionis perditurum se sapientiam sapientium praeminabatur.

PL 2, 521B

というのも(一コリント1章)、「神は世の愚かなものを選んで、知恵ある者たちを辱めた」からである——それは疑いなく、この御自身の配剤を見越して、知恵ある者たちの知恵を滅ぼすであろうと、あらかじめ威嚇していたあの方である。

Adversus Marcionem 5.19.18

18

Hac simplicitate veritatis contraria subtililoquentiae et philosophiae, nihil perversi possumus sapere. Denique si nos Deus cum Christo vivificat, donans delicta nobis, non possumus credere ab eo delicta donari, in quem admissa non fuerint, ut retro ignotum.

PL 2, 521B

巧言や哲学に反するこの真理の単純さによって、我々は何ら曲がったことを考えることができない。そして、もし神が我々をキリストとともに生かし、我々の罪を赦してくださるのだとすれば、それ以前は知られていなかった〔神〕に対しては罪が犯されえなかったのだから、我々は、そのような〔知られざる〕神によって罪が赦されるとは信じることができない。

Adversus Marcionem 5.19.19

19

Age jam, cum dicit: Nemo vos judicet in cibo et potu, et in parte diei festi et neomeniae et sabbati, quae est umbra futurorum, corpus autem Christi; quid tibi videtur, Marcion?

PL 2, 521B

さて、彼が「飲食について、また祭りの日、新月、安息日のことについて、誰も汝らを裁いてはならない。これらは来るべきものの影であり、体はキリストのものである」と言うとき、マルキオンよ、お前にはどう見えるか。

Adversus Marcionem 5.19.20

20

De lege jam non retractamus, nisi quod et hic quemadmodum exclusa sit edocet, dum scilicet de umbra transfertur in corpus, id est, de figuris ad veritatem, quod est Christus. Ergo et umbra ejus, cujus et corpus; id est et lex ejus, et Christus.

PL 2, 521B

律法についてはもはや論じ直さない。ただ、ここでも律法がいかにして排除されたかを彼が教えている点だけは別である。すなわち、影から体へ、言い換えれば予型から真理、すなわちキリストへと移されるとき〔律法は排除される〕のである。したがって、影は、体もまた属するその方に属するのである。すなわち、律法もその方のものであり、キリストもその方のものである。

Adversus Marcionem 5.19.21

21

Segrega alii Legem, et alii Deo Christum, si potes aliquam umbram ab eo corpore, cujus umbra est, separare. Manifeste Legis est Christus, si corpus est umbrae.

PL 2, 521C

もしできるなら、律法を一方の〔神〕に、キリストを別の神に分けてみるがよい——影を、それが影であるところのその体から切り離すことができるならば。もし体が影のものであるならば、キリストは明らかに律法のものである。

Adversus Marcionem 5.19.22

22

Si autem et aliquos taxat, qui ex visionibus angelicis dicebant cibis abstinendum, ne attigeris, ne gustaveris, volentes in humilitate sensus incedere, non tenentes caput; non ideo Legem et Moysen pulsat, quasi de angelica superstitione constituerit interdictionem quorumdam edulium.

PL 2, 521C

しかし、もし彼が、天使の幻に基づいて食物を控えるべきだと言っていた者たち——「触れるな、味わうな」と言い、思いのへりくだりのうちに歩もうと望みながら、頭を保っていなかった者たち——を非難しているのだとしても、それによって律法とモーセを打ち据えているわけではない。あたかも彼が、天使に関わる迷信によって、ある種の食物についての禁令を定めたかのようにではない。

Adversus Marcionem 5.19.23

23

Moysen enim a Deo accepisse Legem constat. Denique, hanc disciplinam, secundum praecepta, inquit, et doctrinam hominum deputavit in eos, qui caput non tenerent, id est, ipsum; in quo omnia recensentur, in Christum ad initium revocata, etiam indifferentia escarum.

PL 2, 521C

モーセが神から律法を受け取ったことは明らかだからである。そこで彼は、「人間の戒めと教え」によるこの教えを、頭を——すなわちキリスト御自身を——保っていなかった者たちに帰したのである。そのキリストのうちにこそ万物は数え直され、食物についての無差別な扱いさえも、初めへと立ち返ってキリストに帰せられるのである。

Adversus Marcionem 5.19.24

24

Caetera praeceptorum, ut eadem, satis sit jam alibi docuisse quam a Creatore manarint; qui cum vetera praedicaret transitura, nova facturus universa, mandans etiam (Jerem., IV, 3): Novate vobis novamen novum; jam tunc docebat deponere veterem hominem, et novum induere ( In Ep. ad Philipp.) .

PL 2, 521D

その他の戒めについては、それらも同じであって、創造主から発したものであることを、すでに他の箇所で示しておいたので十分であろう。創造主は、古きものは過ぎ去るものとして予告し、万物を新たにしようとして、こうも命じていた(エレミヤ4:3)。「汝らのために新しい新開の地を新たにせよ」。その時すでに、古き人を脱ぎ捨て、新しき人を着るようにと教えていたのである。(フィリピ人への書簡について。)