テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XIII 第XIII章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 337B · 19 sectiones

Adversus Marcionem 3.13.1

1

Aeque et sono nominum duceris, cum virtutem Damasci, et spolia Samariae, et regem Assyriorum, sic accipis, quasi bellatorem portendant Christum Creatoris, non animadvertens quid Scriptura praemittat (Is. VII, 4): Quoniam priusquam cognoscat vocare patrem et matrem , accipiet virtutem Damasci, et spolia Samariae, adversus regem Assyriorum.

PL 2, 337B

お前は同様にまた、名の響きに引きずられている。「ダマスコの力」と「サマリアの分捕り物」と「アッシリア人の王」とを、それらが創造主のキリストを戦士として予告しているかのように受け取り、聖典がその前に何を述べているか(イザヤ7:4)に気づいていない。「彼が父と母を呼ぶことを知る前に、彼はダマスコの力とサマリアの分捕り物を、アッシリア人の王に対して受けるであろう」。

Adversus Marcionem 3.13.2

2

Ante est enim inspicias aetatis demonstrationem, an hominem jam Christum exhibere possit, nedum imperatorem.

PL 2, 337C

まず年齢が示すところを吟味すべきである。彼がすでに人間としての姿を示しうるかどうかをこそ見るべきであり、まして司令官としての姿を示しうるかなど論外である。

Adversus Marcionem 3.13.3

3

Scilicet vagitu ad arma esset convocaturus infans; et signa belli, non tuba, sed crepitacillo daturus: nec ex equo, vel de curru, vel de muro; sed de nutricis aut gerulae suae collo sive dorso hostem destinaturus, atque ita Damascum et Samariam pro mamillis subacturus.

PL 2, 337C

つまり、幼子が泣き声でもって武器へ召集をかけ、戦いの合図をラッパではなくがらがらで与え、馬からでも戦車からでも城壁からでもなく、乳母か抱き守りの首か背から敵を狙い定め、そうしてダマスコとサマリアを乳房と引き換えに攻め従えるというわけか。

Adversus Marcionem 3.13.4

4

Aliud etsi penes Ponticos, barbaricae gentis infantes in praelium erumpunt, credo ad solem uncti prius, dehinc pannis armati, et butyro stipendiati, qui ante norint lanceare, quam lancinare.

PL 2, 338A

たとえポントス人のもとでは——あの蛮族の——幼子たちが戦いへ躍り出るとしても、それは話が別である。おそらく彼らはまず日に向かって油を塗られ、それから襁褓で武装し、バターを兵糧として与えられ、引き裂くことを覚えるより先に槍を使うことを覚えるのだろう。

Adversus Marcionem 3.13.5

5

Enimvero, si nusquam hoc natura concedit, ante militare quam vivere; ante virtutem Damasci sumere, quam patris et matris vocabulum nosse; sequitur ut figurata pronuntiatio videatur. Sed et virginem, inquit, parere natura non patitur, et tamen creditur prophetae.

PL 2, 338A

実際のところ、生きるより先に戦うことなど、父母の呼び名を知るより先にダマスコの力を受け取ることなど、自然はどこにおいても許しはしない。そうであれば、これは予型による言い表しと見るほかない。しかし、と彼は言う、処女が子を産むことも自然は許さないが、それでも預言者は信じられている、と。

Adversus Marcionem 3.13.6

6

Et merito. Praestruxit enim fidem incredibili rei, rationem edendo, quod in signo esset futura. Propterea, inquit (Is. VII, 14), dabit vobis Dominus signum: Ecce virgo concipiet in utero, et pariet filium.

PL 2, 338A

それは当然である。彼は信じがたい事柄に対してあらかじめ信を築いたのであり、それがしるしとして起こることを理由として示したからである。それゆえに、と彼は言う(イザヤ7:14)、「主は汝らにしるしを与えるであろう。見よ、処女は胎に宿し、子を産むであろう」と。

Adversus Marcionem 3.13.7

7

Signum autem a Deo, nisi novitas aliqua monstruosa, tam dignum non fuisset. Denique et Judaei, si quando ad nos dejiciendos mentiri audent, quasi non virginem, sed juvenculam concepturam et parituram Scriptura contineat, hinc revincuntur, quod nihil signi videri possit res quotidiana, juvenculae scilicet praegnatus et partus.

PL 2, 338B

神からのしるしは、何か異常なまでに新奇なものでなければ、これほど値するものではなかったはずである。実に、ユダヤ人たちが我々を打ち倒そうとして、聖典が処女ではなく若い娘が身ごもり産むと述べているのだと偽って言い張ろうとするときにも、まさにこの点から論破される。すなわち、若い娘の妊娠と出産という日常の出来事が、しるしと見なされうるはずはないからである。

Adversus Marcionem 3.13.8

8

In signum ergo disposita virgo et mater merito creditur; infans vero bellator non aeque. Non enim et hic signi ratio versatur. Sed signo nativitatis novae adscripto, exinde post signum, alius ordo jam infantis edicitur, mel et butyrum manducaturi.

PL 2, 338B

したがって、処女であり母であることは、しるしとして定められたがゆえに当然信じられる。しかし戦士たる幼子については同様ではない。ここにはしるしの道理が働いていないからである。むしろ、新しい誕生のしるしが記された後、そのしるしに続いて、蜜とバターを食べる幼子の次なる次第が別に告げられているのである。

Adversus Marcionem 3.13.9

9

Nec hoc utique in signum est malitiae non assentaturi; et hoc enim infantia est; sed accepturi virtutem Damasci, et spolia Samariae, adversus regem Assyriorum.

PL 2, 338B

しかもこれは、悪に同意しない者となることのしるしではまったくない——それもまた幼児期にすぎないからである——そうではなく、ダマスコの力とサマリアの分捕り物とをアッシリア人の王に対して受け取る者となることのしるしなのである。

Adversus Marcionem 3.13.10

10

Serva modum aetatis, et quaere sensum praedicationis: imo, redde Evangelio veritatis, quae posterior detraxisti, et tam intelligitur prophetia, quam renuntiatur expuncta.

PL 2, 338C

年齢の限度を守り、宣べ伝えの意味を求めるがよい。それどころか、後から来たお前が削り取ったものを、真理の福音書へ返すがよい。そうすればこの預言は、成し遂げられたと告げられるのと同じだけ、理解されもするのである。

Adversus Marcionem 3.13.11

11

Maneant enim orientales illi magi, in infantia Christum recentem auro et thure munerantes, et acceperit infans virtutem Damasci sine praelio et armis.

PL 2, 338C

東方のかの魔術師たちが、生まれたばかりの幼子キリストに黄金と乳香とをもって贈り物をしたことを、そのままにしておくがよい。そうすれば、幼子は戦いも武器もなしにダマスコの力を受け取ったことになる。

Adversus Marcionem 3.13.12

12

Nam praeter quod omnibus notum est, Orientis virtutem, id est vim et vires, auro et odoribus pollere solitam; certe est Creatori virtutem caeterarum quoque gentium aurum constituere; sicut per Zachariam (Zach. XIV, 14): Et Judas pertendet apud Hierusalem, et congregabit omnem valentiam populorum per circuitum, aurum et argentum.

PL 2, 338C

というのも、東方の力、すなわちその強さと勢いとが、黄金と香料によって富み栄えるのが常であることは、誰もが知るところであるのに加えて、創造主にとっては、諸国民の力を黄金と定めることもまた確かなことだからである。ゼカリヤを通して〔言われている〕とおりに(ゼカリヤ14:14)「ユダはエルサレムのもとで力を尽くし、周囲のあらゆる民の力、すなわち金銀を集めるであろう」と。

Adversus Marcionem 3.13.13

13

De illo autem tunc auri munere etiam David: Et dabitur illi ex auro Arabiae; et rursus: Reges Arabum et Saba munera afferent illi .

PL 2, 339A

そしてまた、かの黄金の贈り物については、ダビデもすでに〔語っている〕。「彼にはアラビアの黄金の中から与えられるであろう」、そしてさらに「アラビアとシェバの王たちは彼に贈り物をもたらすであろう」と。

Adversus Marcionem 3.13.14

14

Nam et magos reges habuit fere Oriens, et Damascus Arabiae retro deputabatur, antequam transcripta esset in Syrophoenicen, ex distinctione Syriarum; cujus tunc virtutem Christus accepit, accipiendo insignia ejus, aurum scilicet et odores; spolia autem Samariae, ipsos magos: qui cum illum cognovissent, et muneribus honorassent, et genu posito adorassent, quasi Deum et regem, sub testimonio indicis et ducis stellae, spolia sunt facti Samariae, id est idololatriae, credentes videlicet in Christum.

PL 2, 339A

というのも、東方はおおむね魔術師たちを王として持っていたし、ダマスコもかつては、シリアの地域区分によってシロフェニキアへ編入される以前は、アラビアに属するとされていたからである。そのダマスコの力を、キリストはそのとき受け取ったのであり、その標章、すなわち黄金と香料とを受け取ることによってそうしたのである。そしてサマリアの分捕り物とは、まさに魔術師たち自身のことである。彼らは彼を知り、贈り物によって彼を敬い、膝をついて、まるで神であり王であるかのように彼を礼拝し、道しるべであり導き手である星の証しのもとで、サマリア、すなわち偶像礼拝の分捕り物となった。それはとりもなおさず、キリストを信じることによってである。

Adversus Marcionem 3.13.15

15

Idololatriam enim Samariae nomine notavit, ut ignominiosae ob idololatriam, qua desciverat tunc a Deo, sub rege Hieroboam. Nec hoc enim novum est Creatori figurate uti translatione nominum, ex comparatione criminum.

PL 2, 339B

というのも彼は、偶像礼拝をサマリアの名で示したからである。サマリアは、ヤロブアム王のもとで神から離反したときの偶像礼拝のゆえに、不名誉を負っていたのである。そしてこれもまた、創造主にとって、罪状の類比によって名を予型的に転用することは、新しいことではない。

Adversus Marcionem 3.13.16

16

Nam et archontas Sodomorum, appellat archontas Judaeorum; et populum ipsum, populum Gomorrhae vocat, et idem alibi: Pater, inquit (Ezech. XVI, 3), tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethea, ob consimilem impietatem, quos aliquando etiam suos filios dixerat: Filios generavi, et exaltavi.

PL 2, 339B

実際、彼はユダヤ人の支配者たちをソドムの支配者たちと呼び、その民自身をゴモラの民と呼んでいる。そして同じ方は、別の箇所でも(エゼキエル16:3)「お前の父はアモリ人であり、お前の母はヘテ人である」と言う——同じような不敬虔のゆえに——その者たちを、かつては自分の子らとさえ呼んでいたのに。「私は子らを生み、育て上げた」〔と言って〕。

Adversus Marcionem 3.13.17

17

Sic et Aegyptus, nonnunquam totus orbis intelligitur apud illum, superstitionis et maledictionis elogio. Sic et Babylon etiam, apud Joannem nostrum, romanae Urbis figura est; proinde magnae, et regno superbae, et sanctorum Dei debellatricis.

PL 2, 339B

同じようにエジプトも、彼のもとではしばしば全世界と解され、迷信と呪詛の罪状書きによってそう呼ばれる。同じくバビロンもまた、我々のヨハネにあっては、ローマという都の予型である——それゆえ大いなる都であり、その支配において傲慢な都であり、神の聖徒たちを打ち破る都である。

Adversus Marcionem 3.13.18

18

Hoc itaque usu, magos quoque Samaritarum appellatione titulavit despoliatos, quod habuerant cum Samaritis, ut diximus, idololatriam.

PL 2, 339C

したがって彼は、この慣用によって、魔術師たちをも、サマリア人という呼び名で、分捕られた者として名づけたのである。彼らが、既に述べたとおり、サマリア人たちと偶像礼拝を共にしていたからである。

Adversus Marcionem 3.13.19

19

Adversus regem autem Assyriorum, adversus Herodem intellige; cui utique adversati sunt magi tunc, non renuntiando de Christo, quem intercipere quaerebat.

PL 2, 339C

他方、「アッシリア人の王に対して」とは、ヘロデに対してと解すべきである。実際、魔術師たちはそのとき、ヘロデが捕らえようとしていたキリストについて彼に告げ知らせないことによって、彼に逆らったのである。