テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXIII 第XXIII章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 272B · 16 sectiones

Adversus Marcionem 1.23.1

1

Aliam illi regulam praetendo; sicut naturalia, ita rationalia esse debere in Deo omnia. Exigo rationem bonitatis, quia nec aliud quid bonum haberi liceat, quod non rationaliter bonum sit, nedum ut ipsa bonitas irrationalis deprehendatur.

PL 2, 272B

私は彼にもう一つ別の規範を示す。すなわち、神において万事は、生まれながらのものであるのと同様に、理に適ったものでなければならない。私は善性の理由を求める。なぜなら、理に適って善いのでなければ、いかなるものも善いとは認められないはずであり、まして善性そのものが理に適わぬものと見出されるようなことがあってはならないからである。

Adversus Marcionem 1.23.2

2

Facilius malum, cui rationis aliquid adfuerit, pro bono habebitur, quam ut bonum ratione desertum non pro malo judicetur. Nego rationalem bonitatem dei Marcionis, jam hoc primo, quod in salutem processerit hominis alieni.

PL 2, 272C

何らかの理由を備えた悪の方が善と見なされることの方が、理を欠いた善が悪と判定されずに済むことよりも、まだたやすいであろう。私はマルキオンの神の善性が理に適ったものであることを否定する。まずこの第一点においてである。すなわち、それが他人の人間の救いへと乗り出したという点においてである。

Adversus Marcionem 1.23.3

3

Scio dicturos: Atquin hanc esse principalem et perfectam bonitatem, cum sine ullo debito familiaritatis, in extraneos voluntaria et libera effunditur, secundum quam inimicos quoque nostros, et hoc nomine jam extraneos, diligere jubeamur.

PL 2, 272C

彼らがこう言うであろうことを私は知っている。「しかるに、これこそ第一義的で完全な善性である。何ら親しみの負い目もなしに、みずから進んで自由に外部の者たちへと注がれるのだから。この善性に従ってこそ、我々は自分たちの敵をも——その名によって既に外部の者である者たちをも——愛するよう命じられているのだ」。

Adversus Marcionem 1.23.4

4

Cum ergo non a primordio hominem respexit, a primordio extraneum, cessando praejudicavit cum extraneo nihil sibi esse. Caeterum, disciplinam diligendi extraneum vel inimicum, antecessit praeceptum diligendi proximum tamquam teipsum.

PL 2, 272C

さればこそ、彼が始めから人間に——始めから外部の者であったその人間に——目を向けなかった以上、その怠りによって、外部の者とは自分に何の関わりもないと、あらかじめ判定してしまったことになる。しかも、外部の者あるいは敵を愛せという教えに先立つのは、「隣人を自分自身のように愛せ」という命令である。

Adversus Marcionem 1.23.5

5

Quod etsi ex lege Creatoris, et tu quoque illud excipere debebis, ut a Christo non destructum, sed potius exstructum. Nam, quo magis proximum diligas, diligere juberis inimicum et extraneum. Exaggeratio est debitae bonitatis, exactio indebitae.

PL 2, 273A

たとえそれが創造主の律法から来たものであっても、お前もまたそれを、キリストによって廃されたのではなく、むしろ打ち立てられたものとして受け入れねばならない。というのも、隣人をいっそう愛するようにとの目的で、お前は敵と外部の者とを愛するよう命じられているのだからである。それは、負うべき善性の積み増しであり、負う義理のない善性の要求である。

Adversus Marcionem 1.23.6

6

Antecedit autem debita indebitam, ut principalis, ut dignior ministra et comite sua, id est indebita.

PL 2, 273A

しかるに、負うべきものは負う義理のないものに先立つ。それが第一義的なものであり、より価値あるものだからであり、負う義理のないものはその従者・伴侶にすぎない。

Adversus Marcionem 1.23.7

7

Prior igitur cum prima bonitatis ratio sit in rem suam exhiberi ex justitia, secunda autem in alienam, ex redundantia justitiae super Scribarum et Pharisaeorum, quale est secundam ei rationem referri, cui deficit prima? non habenti proprium hominem, ac per hoc quoque exiguae?

PL 2, 273A

したがって、善性の第一の理由が、正義に基づいて自分のものに対して示されることにあり、第二の理由が、律法学者やファリサイ人にまさる正義の溢れによって他人のものに対して示されることにあるとすれば、第一のものを欠く者に第二の理由が帰せられるとは、いったいどういうことか。自分自身の人間さえ持たず、それゆえに乏しくもある者に。

Adversus Marcionem 1.23.8

8

Porro, exigua quae suum non habuit, quomodo in alienum redundavit? Exhibe principalem rationem, et tunc vindica sequentem. Nulla res sine ordine rationalis potest vindicari, tanto abest ut ratio ipsa in aliquo ordinem amittat.

PL 2, 273A

さらに、自分のものを持たなかったほどに乏しいものが、どうして他人のものにまで溢れ出ることができようか。まず第一義的な理由を示せ、そのうえで次の理由を主張するがよい。順序を欠いては、いかなる理に適った事柄も主張されえない。理そのものが何かにおいて順序を失うなどということは、なおのことありえない。

Adversus Marcionem 1.23.9

9

Sit nunc et a secundo gradu incipiens ratio bonitatis, in extraneum scilicet, nec secundus illi gradus ratione constabit, alio modo destructus.

PL 2, 273B

では今、善性の理由が第二の段階から、すなわち外部の者に対するものから始まるとしよう。それでもなお、その第二の段階は、別の仕方で崩れて、理に適ったものとして成り立たないであろう。

Adversus Marcionem 1.23.10

10

Tunc enim rationalis habebitur vel secunda in extraneum bonitas, si sine injuria ejus operetur, cujus est res, quamcumque bonitatem, justitia prima efficit rationalem, sic et in principali gradu rationalis erit, cum in rem suam exhibetur, si justa sit.

PL 2, 273B

そのときにこそ、外部の者に対する第二の善性もまた理に適ったものと見なされるであろう——それが、その所有物の持ち主である者に不正を加えることなく働くならば。いかなる善性であれ、それを理に適ったものとするのは、まず正義である。それゆえ、第一義的な段階においても、それが自分のものに対して示されるとき、それが正しいものであれば理に適ったものとなる。

Adversus Marcionem 1.23.11

11

Sic et in extraneum rationalis videri poterit, si non sit injusta. Caeterum, qualis bonitas, quae per injuriam constat, et quidem pro extraneo?

PL 2, 273B

同様に、外部の者に対しても、それが不正でなければ理に適ったものと見えるであろう。しかし、不正によって成り立つ善性とは、しかも外部の者のためになされる不正によって成り立つ善性とは、いったいいかなるものか。

Adversus Marcionem 1.23.12

12

Fortasse enim pro domestico aliquatenus rationalis habeatur bonitas injuriosa; pro extraneo vero, cui nec proba legitime deberetur, qua ratione tam injusta rationalis defendetur?

PL 2, 273B

というのも、身内の者のためであれば、不正を伴う善性もある程度は理に適ったものと見なされうるかもしれない。しかし外部の者のため、しかも正当な善性さえ法的に負う義理のない相手のためであれば、これほど不正な善性が、いったいどんな理由で理に適ったものとして弁護されようか。

Adversus Marcionem 1.23.13

13

Quid enim injustius, quid iniquius et improbius, quam ita alieno benefacere servo, ut domino eripiatur, ut alii vindicetur, ut adversus caput domini subornetur, et quidem, quo indignius, in ipsa adhuc domo domini, de ipsius adhuc horreis vivens, sub ipsius adhuc plagis tremens?

PL 2, 273C

というのも、他人の奴隷にこのような仕方で善を施すこと——すなわちその主人から奪い去り、他の者のものとして主張し、主人の命を狙うよう唆し立てること、しかもさらに恥ずべきことに、いまだ主人の家そのものの中にいながら、いまだ主人の倉から糧を得て生きながら、いまだ主人の鞭の下で震えながら、そうすること——これほど不正で、これほど理不尽で恥知らずなことがあろうか。

Adversus Marcionem 1.23.14

14

Talis assertor etiam damnaretur in saeculo, nedum plagiator. Non aliter deus Marcionis inrumpens in alienum mundum, eripiens Deo hominem, patri filium, educatori alumnum, domino famulum; ut eum efficiat Deo impium, patri irreligiosum, educatori ingratum, domino nequam.

PL 2, 273C

他人の奴隷を自由人だと主張する者でさえ、この世にあっても断罪されるであろう。まして人さらいであれば、なおのことである。マルキオンの神も同様に、他人の世界に押し入り、神から人間を、父から子を、養育者から養い子を、主人から召使いを奪い去る——そうして彼を、神に対して不敬な者、父に対して不信心な者、養育者に対して恩知らずな者、主人に対して無頼な者としてしまうのである。

Adversus Marcionem 1.23.15

15

Oro te, si rationalis bonitas talem facit, qualem faceret in rationalis? Non putem impudentiorem, quam qui in aliena aqua alii deo tinguitur, ad alienum coelum alii deo expanditur, in aliena terra alii Deo sternitur, super alienum panem alii Deo gratiarum actionibus fungitur, de alienis bonis ob alium deum nomine eleemosynae et dilectionis operatur.

PL 2, 274A

私はお前に問いたい。もし理に適った善性がこのような者を作り出すのなら、理に適わぬ善性はいったいどのような者を作り出すのか。私は、こう思う——他人の水において別の神のために洗礼を受け、他人の天に向かって別の神のために両手を広げ、他人の地の上で別の神のためにひれ伏し、他人のパンの上で別の神に感謝を捧げ、他人の財から、慈善と愛の名のもとに、別の神のために働く者ほど、恥知らずな者はいないであろう、と。

Adversus Marcionem 1.23.16

16

Quis iste deus tam bonus, ut homo ab illo malus fiat? tam propitius, ut alium illi deum, et dominum quidem ipsius faciat iratum?

PL 2, 274A

この神はいったい何者なのか——それによって人間が悪しき者にされてしまうほどに善いとは。その人間にとっての別の神、しかも他ならぬその人間自身の主である神を怒らせてしまうほどに、恵み深いとは。