テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXIV 第XXIV章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 418C · 25 sectiones

Adversus Marcionem 4.24.1

1

Allegit et alios septuaginta apostolos super duodecim (Luc. X). Quo enim duodecim secundum totidem fontes in Elim, si non et septuaginta, secundum totidem arbusta palmarum? Antitheses plurimum caussarum diversitas fecit, non potestatum.

PL 2, 418C

彼はまた、十二人の上に、他の七十人の使徒たちをも選び出した(ルカ10)。実に、十二人がエリムの同数の泉にかたどられているのは、七十人もまた同数の棕櫚の木立にかたどられているのでなければ、何のためであろうか。対立命題の多くは、権力の違いではなく、事情の違いによって生じたのである。

Adversus Marcionem 4.24.2

2

Sed qui diversitatem caussarum non respexit, facile eam potestatem existimavit. Profectionem filiorum Israelis, Creator, etiam illis spoliis aureorum et argenteorum vasculorum, et vestium, praeter oneribus consparsionum offarcinatam eduxit de Aegypto: Christus autem nec virgam discipulis in viam ferre praescripsit.

PL 2, 418C

しかし、事情の違いに目を留めなかった者は、たやすくそれを権力の違いだと見なした。創造主は、イスラエルの子らの旅立ちを、金銀の器や衣服の分捕り物に加えて、練り粉の荷物までも詰め込んだまま、エジプトから導き出した。ところがキリストは、弟子たちに旅のために杖さえ携えてはならぬと定めた。

Adversus Marcionem 4.24.3

3

Illi enim in solitudinem promovebantur; hi autem in civitates mittebantur. Considera caussarum offerentiam, et intelliges unam et eamdem potestatem, quae secundum penuriam et copiam expeditionem suorum disposuit; proinde per civitates abundaturam circumcidens, sicut et egituram per solitudinem struxerat.

PL 2, 419A

というのも、前者は荒野へと進んで行ったが、後者は諸都市へと遣わされたからである。事情の違いを考えてみよ、そうすれば、乏しさと豊かさとに応じて自分の民の旅立ちを整えた、唯一にして同一の権力を理解するであろう。すなわち、荒野を通る旅を〔物資を備えて〕組み立てたのと同じように、都市を通る旅では〔物資が〕豊かになることを見越して、それを切り詰めたのである。

Adversus Marcionem 4.24.4

4

Etiam calciamenta portare vetuit illos. Ipse enim erat, sub quo nec in solitudine per tot annos populus calciamenta detriverat. Neminem, inquit, per viam salutaveris. O Christum destructorem Prophetarum, a quibus hoc quoque accepit!

PL 2, 419A

〔キリストは〕彼らに履物さえ持って行くことを禁じた。というのも、彼こそは、その支配のもとで荒野において幾年もの間、民が履物をすり減らすことがなかった、その方だったからである。「道すがら誰にも挨拶するな」と〔キリストは〕言う。おお、預言者たちの破壊者たるキリストよ――この命令すらも彼らから受け取っておきながら。

Adversus Marcionem 4.24.5

5

Helisaeus, cum Giezin puerum suum mitteret in viam ad filium Sunamitidis resuscitandum de morte, puto, sic ei praecepit (IV Reg., IV, 29): Accinge lumbos tuos, et sume bacillum meum in manum, et vade: quemcumque conveneris in via, ne benedixeris eum; id est, ne salutaveris: et qui te benedixerit, ne responderis ei, id est, ne resalutaveris.

PL 2, 419A

エリシャは、その僕ゲハジを、シュネムの女の息子を死からよみがえらせるために道へと遣わしたとき、私が思うに、彼にこう命じた(列王記下4:29)。「腰に帯を締め、私の杖を手に取って行け。道で誰かに出会っても、その者を祝福するな」――すなわち、挨拶をするな、ということである――「そして、お前を祝福する者があっても、それに答えるな」――すなわち、挨拶を返すな、ということである。

Adversus Marcionem 4.24.6

6

Quae est enim inter vias benedictio, nisi ex occursu mutua salutatio? Sic et Dominus, in quam introissent domum, pacem ei dicere , exemplo eodem est. Mandavit enim et hoc Helisaeus, cum introisset ad Sunamitin, diceret ei: Pax viro tuo, pax filio tuo .

PL 2, 419B

道すがらの祝福とは、出会いによる互いの挨拶でなくて何であろうか。同様に、主が「入った家に対して平和を告げよ」と〔命じた〕ことも、同じ手本によるものである。というのも、エリシャもまた、シュネムの女のもとに入ったときにこう告げるようにと命じていたからである。「あなたの夫に平和あれ、あなたの子に平和あれ」と。

Adversus Marcionem 4.24.7

7

Haec erunt potius nostrae antitheses, quae comparant, non quae separant Christum. Dignus est autem operarius mercede sua, quis magis pronuntiarit quam Deus judex? Quia et hoc ipsum judicare est, dignum facere mercede operarium.

PL 2, 419B

これらこそ、むしろ我々の対立命題となるべきものである――キリストを引き離す対立命題ではなく、比較する対立命題として。「働く者はその報酬を受けるにふさわしい」と、審判者たる神以上に宣言するのにふさわしい者があろうか。というのも、働く者を報酬にふさわしい者とすること、それ自体が裁くということだからである。

Adversus Marcionem 4.24.8

8

Nulla retributio non ex judicatione constitit. Jam nunc et hic lex consignatur Creatoris, etiam boves operantes dignos operarios mercede judicantis; Bovi, inquit (Deuter., XXV, 4), terenti os non colligabis. Quis tam praestans in homines, nisi qui et in pecudes?

PL 2, 419B

いかなる報いも、裁定によらずして成り立つことはない。今やここでもまた、創造主の律法が確証される――働く牛をも報酬にふさわしい働き手であると裁定する律法が。「脱穀する牛の口を縛ってはならない」と〔律法は〕言う(申命記25:4)。家畜に対してすらそうである方でなければ、誰が人間に対してこれほど気前よくありえようか。

Adversus Marcionem 4.24.9

9

Quod si et Christus dignos mercede pronuntiat operarios, excusavit praeceptum illud Creatoris, de vasis aureis et argenteis Aegyptiorum auferendis.

PL 2, 419C

もしキリストもまた、働く者を報酬にふさわしい者と宣言するのなら、彼はエジプト人の金銀の器を奪い取ることについての、あの創造主の命令を弁護したことになる。

Adversus Marcionem 4.24.10

10

Qui enim villas et urbes operati fuerant Aegyptiis, digni utique operarii mercede, non ad fraudem sunt instructi, sed ad mercedis compensationem, quam alias a dominatoribus exigere non poterant.

PL 2, 419C

というのも、エジプト人のために邸宅や町々を築き上げていた者たちは、当然、報酬にふさわしい働き手であって、詐取のために指示されたのではなく、他の方法では支配者たちから取り立てることのできなかった報酬の代償のために、そう指示されたからである。

Adversus Marcionem 4.24.11

11

Regnum Dei, neque novum neque inauditum, sic quoque confirmavit, dum illud jubet adnuntiari appropinquasse. Quod enim longe fuerit aliquando, id potest dici appropinquasse.

PL 2, 419C

神の国が、新しいものでも、聞いたこともないものでもないことを、〔キリストは〕このようにも確証した――それが近づいたと告げ知らせるよう命じることによって。というのも、かつて遠くにあったものこそ、近づいたと言われ得るからである。

Adversus Marcionem 4.24.12

12

Si autem numquam retro fuisset, antequam appropinquasset, nec dici potuisset appropinquasse, quod numquam longe fuisset. Omne quod novum et incognitum est, subitum est.

PL 2, 420A

しかし、もしそれが近づく前には決して存在しなかったのであれば、それが近づいたと言われることもできなかったであろう、決して遠くにあったことがないのだから。新しく、知られていないものはすべて、突然のものである。

Adversus Marcionem 4.24.13

13

Omne quod subitum est, cum annuntiatur, tunc primum speciem inducens, tunc primum accipit tempus. Caeterum, nec retrotardasse poterit, quamdiu non annuntiabatur; nec ex quo annuntiari coeperit, appropinquasse.

PL 2, 420A

突然のものはすべて、告げ知らされるとき、そのとき初めて姿を現し、そのとき初めて時を得る。それ以外の場合、告げ知らされていなかった間は、遅れて到来していたとも言えず、告げ知らされ始めてからは、近づいたとも言えなかったであろう。

Adversus Marcionem 4.24.14

14

Etiam adjicit, ut eis qui illos non recepissent, dicerent: Scitote tamen appropinquasse regnum Dei. Si hoc non et comminationis gratia mandat, vanissime mandat.

PL 2, 420A

〔キリストは〕さらに付け加えて、彼らを受け入れなかった者たちに、「それでも、神の国が近づいたことを知れ」と言うよう命じた。もしこれを脅しのためにも命じたのでないなら、まったく空しく命じたことになる。

Adversus Marcionem 4.24.15

15

Quid enim ad illos si appropinquaret regnum, nisi quia cum judicio appropinquat? in salutem scilicet eorum, qui annuntiationem ejus recepissent. Quomodo? si comminatio non potest sine executione, habes Deum executorem in comminatore, et judicem in utroque?

PL 2, 420A

というのも、国が近づいたところで、それが裁きと共に近づくのでなければ、彼らにとって何であろうか――すなわち、その告知を受け入れた者たちの救いのためにということでなければ。どうしてか。もし脅しが実行を伴わずには成り立たないのなら、お前は脅す者のうちに実行者たる神を、そしてその両方のうちに審判者を認めることになるのではないか。

Adversus Marcionem 4.24.16

16

Sic et pulverem jubet excuti in illos, in testificationem, et haerentiam terrae eorum, nedum communicationis reliquae. Si enim inhumanitas et inhospitalitas nullam ab eo relaturae sunt ultionem, cui rei praemittit testificationem, minas utique portendentem?

PL 2, 420B

同様に〔キリストは〕、彼らに対して塵を払い落とすようにも命じている――証しとして、しかも彼らの地が足に付き従うことすら残さぬためである。まして残りの交わりについては言うまでもない。もし非人情と不歓待とが、彼から何の報復も受けないのであれば、〔キリストは〕何のために、脅しを示唆するこの証しを先立てて行うのか。

Adversus Marcionem 4.24.17

17

Porro, cum etiam Creator in Deuteronomio (Deut., XXIII, 3), Ammonitas et Moabitas prohibeat recipi in Ecclesiam, quod populum Aegypto profectum inhumane et inhospitaliter copiis defraudassent; ergo in Christum inde manasse constabit communicationis interdictum; ubi habet formam: Qui vos spernit, me spernit.

PL 2, 420B

さらに、創造主もまた申命記において(申命記23:3)、アンモン人とモアブ人が教会に受け入れられることを禁じている――彼らが、エジプトを出た民に対して非人情かつ不歓待に、必要な物資を与えなかったからである。それゆえ、交わりの禁止がそこからキリストへと流れ込んでいることは明らかとなるであろう――「汝らを拒む者は、私を拒む」という言葉に、その型を持つのだから。

Adversus Marcionem 4.24.18

18

Hoc et Moysi Creator Num., XIV, 27): Non te contempserunt, sed me. Tam enim apostolus Moyses, quam et Apostoli prophetae. Aequanda erit auctoritas utriusque officii, ab uno eodemque domino Apostolorum et Prophetarum.

PL 2, 420C

これは、創造主がモーセに対しても〔言ったこと〕である(民数記14:27)。「彼らはお前を軽んじたのではなく、私を軽んじたのだ」と。というのも、モーセもまた使徒であり、使徒たちもまた預言者であるからである。両者の務めの権威は、使徒と預言者との唯一にして同一の主から出るものとして、等しいとされねばならない。

Adversus Marcionem 4.24.19

19

Quis nunc dabit potestatem calcandi super colubros et scorpios? Utrumne omnium animalium Dominus, an nec unius lacertae Deus?

PL 2, 420C

さて、蛇と蠍とを踏みつける権力を誰が与えるであろうか。あらゆる動物の主たる方か、それとも一匹の蜥蜴の神ですらない者か。

Adversus Marcionem 4.24.20

20

Sed bene quod Creator hanc potestatem parvulis pueris per Isaiam (Is., XI, 8) repromisit, conjicere manum in cavernam aspidum, et in cubile natorum aspidum, nec omnino laedi.

PL 2, 420C

しかし幸いにも、創造主はイザヤを通して、幼い子らにこの権力を約束していた(イザヤ11:8)――手を毒蛇の穴に差し入れ、生まれた毒蛇の巣に入れても、まったく害を受けないという権力を。

Adversus Marcionem 4.24.21

21

Et utique scimus (salva simplicitate Scripturae; nam nec et ipsae bestiae nocere poterunt, ubi fides fuerit) figurate scorpios et colubros portendi spiritalia malitiae, quorum ipse quoque princeps in serpentis, et draconis, et immanissimae cujusque bestiae nomine deputetur penes Creatorem, largitum hanc potestatem priori Christo suo; sicut nonagesimus Psalmus ad eum (Ps. XC, 13): Super aspidem et basiliscum incedes, et conculcabis leonem et draconem; sicut etiam Isaias (Is., XXVII, 1): Illa die superducet Dominus Deus machaeram sanctam, magnam et fortem, Christum scilicet suum, in draconem illum colubrum magnum et tortuosum, et interficiet eum illa die.

PL 2, 421A

そして我々はもちろん知っている――聖書の素朴さを損なうことなく〔言うのだが〕、信仰があるところでは、獣たち自身もまた実際に害を加えることはできないであろう――蠍と毒蛇とは、比喩として悪の霊的なものどもを示していること、そしてそれらの首領自身もまた、蛇、竜、およそあらゆる最も凶暴な獣の名のもとに、創造主のもとで数えられていることを。創造主は、この権力を自らの先立つキリストに与えたのである。第九十篇の詩篇が彼に向かって言うとおりである(詩篇90:13)。「お前は毒蛇と怪蛇の上を歩き、獅子と竜とを踏みつけるであろう」と。またイザヤも言うとおりである(イザヤ27:1)。「かの日、主なる神は、聖なる大いなる剛き剣を、すなわちご自身のキリストを、かの竜、大いなる曲がりくねった毒蛇に対して差し向け、かの日にこれを殺すであろう」と。

Adversus Marcionem 4.24.22

22

Sed cum idem (Is., XXXV, 8): Via munda et via sancta vocabitur, et non transibit illic immundum, nec erit illic via immunda: qui autem dispersi erunt, vadent in ea, et non errabunt; et non erit jam illic leo, nec ex bestiis pessimis quicquam ascendet in eam, nec invenietur illic.

PL 2, 421A

しかし、同じ〔預言者〕が言うように(イザヤ35:8)、「清い道、聖なる道と呼ばれるであろう。汚れた者はそこを通らず、そこに汚れた道はないであろう。散らされた者たちはそこを歩み、迷うことはないであろう。そこにはもはや獅子もなく、最も悪しき獣のいかなるものもそこに上ることはなく、そこに見出されることもないであろう」と。

Adversus Marcionem 4.24.23

23

Cum via fidem demonstret, per quam ad Deum perveniemus, jam tunc eidem viae, id est fidei, hanc erogationem et subjectionem bestiarum pollicetur.

PL 2, 421B

道が信仰を示している以上――我々がそれを通って神へと到達するところの信仰を――〔預言者は〕すでにそのとき、その同じ道に、すなわち信仰に対して、この獣たちの服従という賜物を約束しているのである。

Adversus Marcionem 4.24.24

24

Denique et tempora promissionis congruere invenias, si quae antecedunt, legas (Is., XXXV, 3): Invalescite, manus dimissae, et genua resoluta. Tunc patefient oculi caecorum, et aures exaudient surdorum. Tunc saliet claudus ut cervus, et clara erit lingua mutorum.

PL 2, 421B

実に、この約束の時が符合していることも、それに先立つ言葉を読めば見出すであろう(イザヤ35:3)。「弱った手よ、強くなれ。よろめく膝よ〔強くなれ〕。そのとき、盲人の目は開かれ、聾者の耳は聞くであろう。そのとき、足萎えは鹿のように跳び、口の利けぬ者の舌は明らかになるであろう」と。

Adversus Marcionem 4.24.25

25

Igitur ubi medicinarum edidit beneficia, tunc et scorpios et serpentes sanctis suis subdidit, ille scilicet qui hanc potestatem, ut et allis praestaret, prior acceperat a Patre, et secundum ordinem praedicationis exhibuit.

PL 2, 421B

こうして、〔創造主のキリストが〕癒しの恩恵を施したところで、そのとき蠍と蛇とをも自らの聖徒たちに服従させたのである――すなわち、この権力を、他の者たちにも与えるために、先んじて父から受け取った当の方が、宣べ伝えの順序に従ってこれを示したのである。