テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXVI 第XXVI章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 425A · 30 sectiones

Adversus Marcionem 4.26.1

1

Cum in quodam loco (Luc. XI) orasset ad Patrem illum superiorem, satis impudentibus et temerariis oculis suspiciens ad coelum Creatoris, a quo tam aspero et saevo, et grandine et fulmine potuisset elidi, sicut et Hierusalem suffugi ab eo potuit; aggressus eum ex discipulis quidam: Domine, inquit, doce nos orare, sicut et Joannes discipulos suos docuit; scilicet quia alium Deum aliter existimaret orandum.

PL 2, 425A

ある所で(ルカ11章)、彼がかの上位の父に向かって祈ったとき――それも、創造主の天へと、実に厚かましく無謀な目を向けながらであった。それほど荒々しく苛烈なその方によって、雹と雷とで打ち倒されもしえたはずであり、ちょうどエルサレムもまた、その方から逃れえたように――弟子たちのうちの一人が彼に近づいて言った。「主よ、ヨハネが自分の弟子たちに教えたように、我々にも祈ることを教えてください」と。すなわち、別の神は違った仕方で祈られるべきだと〔その弟子は〕考えていたからである。

Adversus Marcionem 4.26.2

2

Hoc qui praesumpserat, prius est probet alium Deum editum a Christo. Nemo enim ante voluisset orare nosse, quam didicisset quem oraret. Igitur si didicerat, proba.

PL 2, 425A

これを先取りして考えていた者は、まず、キリストによって別の神が示されたことを証明すべきである。というのは、誰かが祈ることを知ろうと望んだのは、誰に祈るべきかを学んだ後でなければありえなかったからである。したがって、もし彼が学んでいたのなら、証明せよ。

Adversus Marcionem 4.26.3

3

Si nusquam usque adhuc probas, scito illum in Creatorem formam orationis postulasse, in quem etiam discipuli Joannis orabant.

PL 2, 425B

もしお前がこれまでのところどこにも証明していないのなら、知るがよい、彼〔この弟子〕は創造主に向けて祈りの形式を求めたのだということを。ヨハネの弟子たちも、その方に向かって祈っていたのだから。

Adversus Marcionem 4.26.4

4

Sed quia et Joannes novum aliquem ordinem orationis induxerat, ideo hoc et a Christo discipulus ejus postulandum non immerito praesumpserat, ut et illi de proprio magistri sui instituto, non alium, sed aliter Deum orarent.

PL 2, 425B

しかし、ヨハネもまた祈りの何か新しい順序を導入していたので、それゆえこの弟子は、キリストにもこれを求めるべきだと、理由なくではなく先取りして考えたのである。すなわち、彼らもまた、自分たちの師自身の定めに従って、別の神をではなく、違った仕方で神を祈るようになるためであった。

Adversus Marcionem 4.26.5

5

Proinde nec Christus ante orationis notitiam discipulo contulisset, quam Dei ipsius. Ita et ipse in eum docuit orationem, quem discipulus usque adhuc noverat. Denique sensus orationis quem Deum sapiant recognosce. Cui dicam, Pater?

PL 2, 425B

したがって、キリストもまた、神そのものについての知識より先に、祈りについての知識を弟子に与えることはなかったであろう。こうして彼自身も、弟子がそれまで知っていたその方に向けて、祈りを教えたのである。それでは、祈りの意味がどの神を示しているのかを見きわめよ。私は誰に向かって「父よ」と言うのか。

Adversus Marcionem 4.26.6

6

Ei qui me omnino non fecit? a quo originem non traho? An ei qui me faciundo et instruendo generavit? A quo Spiritum sanctum postulem? A quo nec mundialis spiritus praestatur?

PL 2, 425B

私を全く造らなかった者に対してか。私がそこから起源を引いていない者に対してか。それとも、私を造り、形づくることによって生み出した者に対してか。私は誰から聖なる霊を求めるべきか。世界の霊すら与えない者からか。

Adversus Marcionem 4.26.7

7

An a quo fiunt etiam angeli spiritus? cujus et in primordio spiritus super aquas ferebatur? Ejus regnum optabo venire, quem nunquam regem gloriae audivi? an in cujus manu etiam corda sunt regum?

PL 2, 425C

それとも、天使たちさえも霊としてそこから成る者からか。その霊が太初において水の上を運ばれていた、あの方からか。私は誰の王国が来ることを願おうか。栄光の王だと一度も聞いたことのない者の王国をか。それとも、王たちの心すらもその手のうちにある者の王国をか。

Adversus Marcionem 4.26.8

8

Quis dabit mihi panem quotidianum; qui nec milium mihi condit, an qui etiam de coelo panem angelorum quotidianum populo suo praestitit?

PL 2, 425C

誰が私に日ごとのパンを与えてくれるのか。私のためにきびの実さえ実らせない者か、それとも天から天使たちの日ごとのパンを自分の民に与えてくれた者か。

Adversus Marcionem 4.26.9

9

Quis mihi delicta dimittet; qui ea non judicando non retinet, an qui si non dimiserit, retinebit ut judicet? quis non sinet nos deduci in tentationem; quem poterit tentator non timere, an qui a primordio tentatorem angelum praedamnavit?

PL 2, 425C

誰が私の罪を赦してくれるのか。罪を裁かないことによって、留め置くこともしない者か、それとも、もし赦さなければ、裁くために留め置くであろう者か。誰が、我々が試みに導かれるのを許さずにいてくれるのか。試みる者がおよそ恐れずにいられるような者か、それとも太初から試みる天使をあらかじめ断罪していた者か。

Adversus Marcionem 4.26.10

10

Hoc ordine, qui alii Deo supplicat et non Creatori, non orat illum, sed infamat. Proinde a quo petam, ut accipiam? apud quem quaeram, ut inveniam? ad quem pulsabo, ut aperiatur mihi? Quis habet petenti dare, nisi cujus omnia, cujus sum etiam ipse qui peto?

PL 2, 425C

この順序に従うなら、創造主にではなく別の神に嘆願する者は、その神に祈っているのではなく、むしろその神を誹謗しているのである。したがって、私は誰に求めれば受けられるのか。誰のもとに探せば見出せるのか。誰の戸を叩けば、私に開かれるのか。求める者に与えることができるのは、すべてがその者に属し、求める私自身までもがその者に属する、その者のほかに誰があろうか。

Adversus Marcionem 4.26.11

11

Quid autem perdidi apud Deum illum, ut apud eum quaeram et inveniam? Si sapientiam atque prudentiam, has Creator abscondit; apud eum ergo quaeram. Si salutem et vitam, et has apud Creatorem. Nihil alibi quaeretur ut inveniatur, quam ubi latuit ut appareat.

PL 2, 425D

しかし、あの神のもとで、私はいったい何を失ったというので、その方のもとに探し求め、見出すというのか。もし知恵と思慮とであるなら、それらを隠したのは創造主である。だから私はその方のもとに探し求めるべきである。もし救いと生命とであるなら、それらもまた創造主のもとにある。何かが見出されるために探し求められるとすれば、それはただ、現れるためにこそ隠れていたその場所以外にはありえない。

Adversus Marcionem 4.26.12

12

Sic nec aliorsum pulsabo, quam unde sum functus. Denique, si accipere et invenire et admitti, laboris et instantiae fructus est illi qui petiit, et quaesivit, et pulsavit; intellige haec a Creatore mandari et repromitti.

PL 2, 426A

同様に私は、自分がそこから出て来た場所以外の戸を叩くこともないであろう。そこで、もし受けること、見出すこと、迎え入れられることが、求め、探し、叩いた者にとって労苦と熱心の果実であるならば、これらのことは創造主によって命じられ、また約束されているのだと理解せよ。

Adversus Marcionem 4.26.13

13

Ille enim Deus optimus, ultro veniens ad praestandum non suo homini, nullum illi laborem, nec instantiam indixisset. Jam enim non optimus, si non ultro daret non petenti, et invenire praestaret non quaerenti, et aperiret non pulsanti.

PL 2, 426A

というのは、かの至善の神は、自分のものでない人間に自ら進んで与えに来るのであれば、その人間に何の労苦も熱心さも課すことはなかったはずだからである。実際、もし求めない者に自ら進んで与えず、探さない者に見出させることをせず、叩かない者に開かないのであれば、彼はもはや至善の神ではない。

Adversus Marcionem 4.26.14

14

Creator autem potuit indicere ista per Christum, ut quia delinquendo homo offenderat Deum suum, laboraret, et instantia petendi acciperet, et quaerendi inveniret, et pulsandi introiret.

PL 2, 426A

しかし創造主は、キリストを通してこれらのことを課すことができた。それは、人間が罪を犯すことによって自分の神を怒らせたのだから、人間が労苦し、求めることの熱心さによって受け、探すことによって見出し、叩くことによって中に入るためであった。

Adversus Marcionem 4.26.15

15

Sic et praemissa similitudo, nocturnum panis petitorem amicum facit, non alienum; et ad amicum pulsantem, non ad ignotum. Amicus autem etiamsi offendit, magis Creatoris est homo, quam Dei Marcionis.

PL 2, 426B

こうして、先立って置かれた譬えも、夜中にパンを求める者を、他所の者ではなく友とし、また、知らぬ者にではなく、友に向かって戸を叩く者としているのである。しかし、たとえ〔神を〕怒らせたにせよ、友であるからには、その人間はマルキオンの神のものであるよりも、むしろ創造主のものである。

Adversus Marcionem 4.26.16

16

Itaque ad eum pulsat, ad quem jus illi erat, cujus januam norat, quem habere panes sciebat, cubantem jam cum infantibus quos nasci voluerat. Etiam quod sero pulsatur, Creatoris est tempus. Illius et serum, cujus saeculum et saeculi occasus.

PL 2, 426B

したがって彼は、自分に権利のあるその方に向かって戸を叩くのであり、その方の戸を知っており、その方がパンを持っていることを知っており、その方はすでに、自らが生まれることを望んだ幼子たちと共に横になっていたのである。夜遅くに戸が叩かれるということ自体も、創造主の時である。世とその世の終わりとを持つ方にこそ、その夜も属するのだから。

Adversus Marcionem 4.26.17

17

Ad Deum autem novum, nemo sero pulsasset, tantum quod luscescentem. Creator est, qui et januam olim Nationibus clauserat, quae olim pulsabatur Judaeis; is et exurgit et dat, et si jam non quasi amico, non tamen quasi extraneo homini, sed quasi molesto, inquit.

PL 2, 426B

しかし新しい神に対しては、誰も夜遅くに戸を叩いたりはしなかったであろう。ようやく明けそめたばかりの神なのだから。かつて諸国民に対して戸を閉ざし、かつてユダヤ人たちによって叩かれていたのは、創造主である。その方が立ち上がって与える。たとえもはや友としてではないにせよ、しかし無縁の人間としてでもなく、「うるさい者として」ではあるが、と〔聖書は〕言う。

Adversus Marcionem 4.26.18

18

Molestum autem tam cito Deus recens neminem pati potuit. Agnosce igitur et Patrem, quem etiam appellas Creatorem. Ipse est qui scit quid filii postulent.

PL 2, 426C

しかし、生まれたばかりの神が、これほど早くにうるさい者に耐えるなどということはありえなかったはずである。だから、お前が創造主とも呼んでいるその方を、父としても認めよ。子らが何を求めているかを知っているのは、まさにその方なのだから。

Adversus Marcionem 4.26.19

19

Nam et panem petentibus de coelo dedit manna, et carnem desiderantibus emisit ortygometram, non serpentem pro pisce, nec scorpium pro ovo. Illius autem erit non dare malum pro bono, cujus utrumque sit.

PL 2, 426C

実際、彼はパンを求める者たちに天からマンナを与え、肉を欲する者たちにうずらを送った。魚の代わりに蛇を、卵の代わりにさそりを与えることはしなかった。善いものの代わりに悪いものを与えないというのは、その両方を持つ者にこそふさわしいことである。

Adversus Marcionem 4.26.20

20

Caeterum, Deus Marcionis non habens scorpium, non poterat id se dicere non daturum, quod non habebat; sed ille qui habens et scorpium, non dat. Itaque et Spiritum sanctum is dabit, apud quem est et non sanctus.

PL 2, 426C

しかし、さそりを持たないマルキオンの神は、自分が持っていないものを与えないと言うことすらできなかったはずである。むしろ、さそりを持っていながら与えない、その方こそがそうなのである。したがって、聖なる霊を与えるのも、聖ならざる霊すらもそのもとにある、その方なのである。

Adversus Marcionem 4.26.21

21

Cum surdum daemonium expulisset (ut et in ista specie curationis Esaiae (Is. XXIX, 3) occurrisset in Beelzebule dictus ejicere daemonia: Si ego, inquit, in Beelzebule ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt?

PL 2, 426C

彼が耳の聞こえぬ悪霊を追い出したとき――このような治癒の姿においてもイザヤの言葉に行き当たったのであるが(イザヤ29:3)――彼はベエルゼブルによって悪霊を追い出していると言われた。彼は言う、「もし私がベエルゼブルによって悪霊を追い出しているのなら、汝らの子らは何によって追い出しているのか」と。

Adversus Marcionem 4.26.22

22

Hac quid magis portendit, quam in eo ejicere se, in quo et filii eorum? In virtute scilicet Creatoris.

PL 2, 426D

これによって彼は、自分が悪霊を追い出しているのが、彼らの子らと同じその力によってである、ということ以上の何を示そうとしているのか。すなわち創造主の力によってである。

Adversus Marcionem 4.26.23

23

Nam si putas sic accipiendum, Si ego in Beelzebule ejicio daemonia , filii vestri in quo? quasi illos sugillaret in Beelzebule ejicientes, resistet tibi prior sensus, non posse Satanam dividi adversus semetipsum.

PL 2, 427A

もしお前が、「もし私がベエルゼブルによって悪霊を追い出しているのなら、汝らの子らは何によってか」という言葉を、あたかも彼が彼らをベエルゼブルによって追い出している者として辱めているかのように受け取るべきだと考えるなら、先の意味――サタンが自分自身に対して分かれることはありえない、という意味――がお前に抵抗するであろう。

Adversus Marcionem 4.26.24

24

Adeo nec illi in Beelzebule ejiciebant; sed, ut diximus, in virtute Creatoris: quam ut intelligi faceret, subjungit: Quod si ego in digito Dei expello daemonia, ergone appropinquavit in vos regnum Dei?

PL 2, 427A

それほどまでに、彼らもまたベエルゼブルによって追い出していたのではない。むしろ、我々が言ったように、創造主の力によってであった。そしてそのことを理解させるために、彼はこう付け加える。「しかし、もし私が神の指によって悪霊を追い出しているのなら、それでは神の王国は汝らに近づいたのではないか」と。

Adversus Marcionem 4.26.25

25

Apud Pharaonem enim venefici illi adhibiti adversus Moysen, virtutem Creatoris digitum Dei appellaverunt (Exod. VIII): Digitus Dei est hoc; quod significaret etiam modicum, validissimum tamen.

PL 2, 427A

実に、ファラオのもとでモーセに対抗させられたあの魔術師たちは、創造主の力を「神の指」と呼んだのである(出エジプト8章)。「これは神の指である」と。それは、たとえわずかなものであっても、この上なく強力なものを意味していた。

Adversus Marcionem 4.26.26

26

Hoc et Christus ostendens, commemorator, non obliterator vetustatum, scilicet suarum, virtutem Dei digitum Dei dixit non alterius intelligendam, quam ejus apud quem hoc erat appellata. Ergo et regnum ipsius appropinquaverat, cujus et virtus digitus vocabatur.

PL 2, 427A

これをキリストもまた示しつつ――彼は古き事柄、すなわち自分自身に属する事柄を、忘れ去る者ではなく思い起こさせる者であるが――神の力を「神の指」と呼んだのであり、それはそのように呼ばれていたその方以外の何者のものとも解されてはならない。したがって、その力が指と呼ばれていたその方の王国こそが、近づいていたのである。

Adversus Marcionem 4.26.27

27

Merito igitur applicuit ad parabolam fortis illius armati, quem validior alius oppressit, principem daemoniorum, quem Beelzebulem et Satanam supra dixerat, significans digito Dei oppressum, non Creatorem ab alio Deo subactum.

PL 2, 427B

それゆえ彼は当然にも、より強い別の者に打ち負かされたあの武装した強い者の譬えを、上ですでにベエルゼブルおよびサタンと呼んでいた悪霊たちの支配者に当てはめたのであり、それによって、神の指によって打ち負かされたことを示したのであって、創造主が別の神によって屈服させられたことを示したのではない。

Adversus Marcionem 4.26.28

28

Caeterum, quomodo adhuc staret regnum ejus in suis terminis, et legibus, et officiis, quem licet integro mundo vel sic potuisset videri superasse validior ille Deus Marcionis, si non secundum legem ejus etiam Marcionitae morerentur, in terram defluendo, saepe et a scorpio docti non esse superatum Creatorem.

PL 2, 427B

そもそも、その方の王国が、なおもその境界と法と務めとのうちに立ち続けているということが、どうして言えようか――たとえ世界がまるごと無傷のままであるにせよ、あのより強いマルキオンの神がその方を打ち負かしたと見えることは、それでもありえたのだから――もしマルキオン派の者たちまでもが、その方の法に従って死に、地へと崩れ落ちてゆくのでなければ、そして、しばしばさそりによってさえ、創造主は打ち負かされてなどいないと教えられるのでなければ。

Adversus Marcionem 4.26.29

29

Exclamabat mulier de turba, Beatum uterum qui illum portasset, et ubera quae illum educassent. Et Dominus: Imo, beati qui sermonem Dei audiunt, et faciunt. Quia et retro sic rejecerat matrem aut fratres, dum auditores et obsecutores Dei praefert.

PL 2, 427B

群衆の中から一人の女が叫んで言った、「彼を身ごもった胎、彼を育てた乳房は幸いです」と。すると主は〔言われた〕、「いや、むしろ、神の言葉を聞いてこれを行う者たちこそ幸いである」と。というのは、彼は以前にも、神の言葉を聞く者、これに従う者を先立てることによって、母や兄弟たちをそのように退けたことがあったからである。

Adversus Marcionem 4.26.30

30

Nam nec hic mater assistebat illi. Adeo nec retro negaverat, ut ne tum cum id rursus audit; rursus proinde felicitatem ab utero et uberibus matris suae transtulit in discipulos; a qua non transtulisset, si eam non haberet.

PL 2, 427C

実に、ここでも母は彼のそばにいなかった。それほどまでに、彼は以前にも母を拒んではいなかったのであり、今再びこの言葉を聞くときも同様であった。それゆえ彼は改めて、幸いを母の胎と乳房から弟子たちへと移したのである。もし母を持っていなかったなら、そこから移すこともなかったはずである。