Adversus Marcionem 1.11.1
Et merito, inquiunt; quis enim non tam suis notus est, quam extraneis? Nemo. Teneo et hanc vocem.
PL 2, 258A「しかも当然のことだ」と彼らは言う。「誰であれ、身内の者に、よそ者以上に知られていないなどということがあろうか。誰もいない」と。私はこの言葉も押さえておこう。
Adversus Marcionem 1.11.2
Quale est enim, ut aliquid extraneum Deo sit, cui nihil extraneum esset, si quis esset? quia Dei hoc est, omnia illius esse et omnia ad illum pertinere: vel ne statim audiret a nobis: Quid ergo illi cum extraneis? quod plenius suo loco audiet.
PL 2, 258Aというのも、もし〔真に〕神であるならば、何一つその神にとってよそのものはないはずなのに、何かが神にとってよそのものであるなどということが、一体どうしてありえようか。万物が彼のものであり、万物が彼に属するということこそ、神たるゆえんだからである。あるいは、そうでなければ彼はただちに我々からこう言われることになろう——「それでは彼は、自分のものでないものと何の関わりがあるのか」と。この点については、しかるべき箇所でより詳しく聞くことになろう。
Adversus Marcionem 1.11.3
At nunc satis est nullum probari cujus nihil probatur. Sicut enim Creator, ex hoc et Deus, et indubitatus Deus, quia omnia ipsius et nihil extraneum illi; ita et alius idcirco non deus, quia omnia non ejus, ideoque et extranea.
PL 2, 258Aしかし今は、何一つ証明されないものは、それ自体が何ものでもないと証明されるので十分である。すなわち、創造主はまさにそれゆえにこそ神であり、疑いなき神である——万物が彼のものであって、何一つ彼にとってよそのものがないからである。それと同様に、もう一方の者は、まさにそれゆえに神ではない——万物が彼のものではなく、それゆえに彼にとってよそのものだからである。
Adversus Marcionem 1.11.4
Denique, si universitas Creatoris est, jam nec locum video dei alterius. Plena et occupata sunt omnia suo auctore. Si vacat aliquid spatii alicujus divinitati in creaturis, plane falsae vacabit. Patet mendacio veritas.
PL 2, 258B結局のところ、宇宙が創造主のものであるならば、私はもはやもう一方の神のための場所を見出せない。万物は、その創造者によって満たされ、占められている。もし被造物の中に何らかの神性のための空間が空いているとすれば、それは明らかに偽りの神性のために空いているのである。真理は偽りに対して隙を晒すことになる。
Adversus Marcionem 1.11.5
Tanta vis idolorum, cur non recipiat alicubi deum Marcionis? Igitur et hoc ex forma Creatoris expostulo, Deum ex operibus cognosci debuisse, alicujus proprii sui mundi, et hominis, et saeculi: quando etiam error orbis proptereat deos praesumpserit, quos homines interdum confitetur, quoniam aliquid ab unoquoque prospectum videtur utilitatibus et commodis vitae: ita et hoc ex forma Dei creditum est, divinum esse instituere vel demonstrare quid aptum et necessarium sit rebus humanis.
PL 2, 258Bこれほど多くの偶像がひしめいているのに、そのどこかにマルキオンの神を受け入れずにいるのはなぜなのか。そこで私は、創造主という型からしてもこのことを要求する——神は自らの作品によって、すなわち自分固有の世界と人間と時代とによって知られるべきであった、と。というのも、世界の誤りでさえ、それゆえにこそ神々を先取りして立ててきたのであり、しかもその神々を、世界は時として人間であったと認めてさえいる。各々が人間生活の益と便宜のために何かを備えたと見えるからである。かくして、これもまた神という型に基づいて信じられてきたことである——人間の事柄にとって何が適切で必要であるかを定め、あるいは示すことこそ、神的なことだ、と。
Adversus Marcionem 1.11.6
Adeo inde auctoritas accommodata falsae divinitati, unde praecesserat verae. Unam saltem cicerculam deus Marcionis propriam protulisse debuerat, ut novus aliquis Triptolemus praedicaretur.
PL 2, 258Bそれほどまでに、偽りの神性に権威が宛てがわれたのは、まことの神性においてその権威が先に成り立っていたのと、まさに同じところからなのである。マルキオンの神は、せめて一粒の小さな豆でも自ら独自に生み出しておくべきであった。そうすれば、新たなトリプトレモスとしてでも宣べ伝えられただろうに。
Adversus Marcionem 1.11.7
Aut exhibe rationem Deo dignam, cur nihil condiderit, si est; quia condidisset, si fuisset: illo scilicet praejudicio, quo et nostrum Deum non alias manifestum est esse, quam quia totum condidit hoc.
PL 2, 258Cあるいは、もし彼が存在するのなら、なぜ何一つ創造しなかったのか、神にふさわしい理由を示すがよい。というのも、もし存在したのであれば、創造したはずだからである——ちょうど、我々の神が存在することが、この一切を創造したという、まさにそのことによってのみ明らかであるのと同じ前提によってである。
Adversus Marcionem 1.11.8
Semel enim praescriptio stabit, non posse illos et Deum confiteri creatorem, et eum quem volunt aeque deum credi, non ad ejus formam probare, quem et ipsi et omnes Deum: ut quando hoc ipso nemo creatorem Deum dubitet, quia totum hoc condidit, hoc ipso nemo debeat credere Deum et illum qui nihil condidit, nisi ratio forte proferatur.
PL 2, 258C一度こう抗弁すれば、それは揺るがないであろう——彼らは、創造主を神と告白しておきながら、自分たちが等しく神と信じたいと願う者について、彼ら自身も万人も神と認めるその者の型に照らして証明しようとしない、ということはできない、と。すなわち、まさにこの点によって、誰も創造主が神であることを疑わないのは、彼がこの一切を創造したからであるとすれば、まさにこの同じ点によって、何も創造しなかった者を神と信じるべき理由は、何か理由が特に示されないかぎり、誰にもないはずである。
Adversus Marcionem 1.11.9
Duplex ista videatur necesse est, ut aut noluerit condere quid, aut non potuerit: tertium cessat. Sed non potuisse, indignum Deo est; Noluisse, an dignum volo inquirere.
PL 2, 258Cこの点については、必然的に二通りに見えるはずである——彼は何かを創造することを欲しなかったか、あるいはできなかったか、のいずれかである。第三の道はない。しかし、できなかったというのは神にふさわしくない。欲しなかったという方がはたしてふさわしいのかどうか、私は問い糺したい。
Adversus Marcionem 1.11.10
Dic mihi, Marcion, voluit Deus tuus cognosci se quocumque in tempore? anne alio proposito et descendit, et praedicavit, et passus resurrexit, quam uti cognosceretur? Et sine dubio, si cognitus est, voluit: nihil enim circa eum fieret, nisi voluisset.
PL 2, 258D言ってみよ、マルキオンよ。お前の神は、いつであれ自らが知られることを欲したのか。それとも、〔彼が〕下ってきて宣べ伝え、苦しみを受けて甦ったのは、知られるため以外の何か別の目的のためであったのか。そして疑いなく、もし彼が知られたのなら、それを欲したのである。というのも、彼が欲しなかったならば、彼をめぐって何一つ起こらなかったはずだからである。
Adversus Marcionem 1.11.11
Quid ergo tantopere notitiam sui procuravit, ut in dedecore carnis exhiberetur, et quidem majore, si falsae? Nam hoc turpius, si et mentitus est substantiam corporis, qui et maledictum in se Creatoris admisit, ligno suspensus.
PL 2, 259Aそれならばなぜ、彼はそれほどまでに自らの認識を得ようとして、肉の恥辱のうちに自らを現したのか。しかも、もしそれが偽りの肉であったとすれば、なおさら大きな恥辱のうちにである。というのも、木にかけられて創造主の呪いを自らに受け入れたその者が、もし肉体の実体をも偽っていたのだとすれば、それはいっそう恥ずべきことだからである。
Adversus Marcionem 1.11.12
Quanto honestius per aliqua propriae molitionis indicia cognitionem sui praestruxisset? Maxime adversus eum cognosci habens, apud quem ex operibus ab initio cognitus non erat.
PL 2, 259A自らの営みの何らかのしるしによって、あらかじめ自らの認識を築いておく方が、どれほど名誉あることであったろうか。とりわけ、彼〔創造主〕のもとでは初めから作品によって知られていなかったのだから、その者に対抗して自らを知らせる必要が最も大きかったはずである。
Adversus Marcionem 1.11.13
Nam et quale est, ut Creator quidem ignorans esse alium super se deum, ut volunt Marcionistae, qui solum se etiam jurans (Is. XL, 8) adseverabat, tantis operibus notitiam sui armaverit, quam potuerat non ita curasse secundum singularitatis suae praesumptionem: ille autem sublimior, sciens inferiorem deum tam instructum, nullam sibi prospexerit agnoscendo paraturam?
PL 2, 259Aそもそも、これはどういうことか——創造主は、マルキオン派が言うように、自らの上にもう一人の神がいることを知らず、誓ってさえ自分だけを〔神と〕断言していた(イザヤ40:8)のであり、その独一性への確信からすればそこまで気を配る必要はなかったはずなのに、これほど多くの作品によって自らの認識を武装させた。それなのに、より崇高であるはずのあの神は、下位の神がこれほど整えられていることを知りながら、自らが知られるための備えを何一つ講じなかった、というのは。
Adversus Marcionem 1.11.14
Quando etiam insigniora et superbiora opera debuisset condidisse, ut Deus ex operibus cognosceretur secundum Creatorem; et ex honestioribus, potior et generosior Creatore.
PL 2, 259Bむしろ彼は、創造主に倣って作品によって神として知られるためには、より際立った、より壮麗な作品を創造すべきであったのに——しかも、より立派な作品によって、創造主よりも優れ、より高貴な者として。