Adversus Marcionem 4.8.1
Nazaraeus vocari habebat secundum prophetiam Christus Creatoris: unde et ipso nomine nos Judaei Nazaraeos appellant per cum. Nam et sumus, de quibus est (Thren., IV, 7): Nazaraei exalbati sunt super nivem.
PL 2, 372B創造主のキリストは、預言に従って「ナザレ人」と呼ばれるはずであった。それゆえユダヤ人たちは、彼にちなんで、まさにこの名によって我々をも「ナザレ人」と呼ぶのである。実に我々はそうなのだから――そのことについて言われているとおりである(哀歌4:7)――「ナザレ人たちは雪よりも白くされた」と。
Adversus Marcionem 4.8.2
Qui scilicet retro luridati delinquentiae maculis, et nigrati ignorantiae tenebris. Christo autem appellatio Nazaraei competitura erat ex infantiae latebris, ad quas apud Nazareth descendit, vitando Archelaum filium Herodis.
PL 2, 372Bすなわち、かつては過ちの染みによって黄ばみ、無知の闇によって黒ずんでいた者たちである。しかしキリストにとって、「ナザレ人」という呼称は、幼少期の隠れ家から与えられることになっていた。彼はヘロデの子アルケラオスを避けて、ナザレにあるその隠れ家へと下ったのである。
Adversus Marcionem 4.8.3
Hoc propterea non omisi, quia Christum Marcionis oportuerat omne commercium ejerasse etiam locorum familiarium Christi Creatoris, habentem tanta Judaeae oppida, non ita Christi Creatoris per Prophetas emancipata. Caeterum.
PL 2, 372C私がこれを見過ごさなかったのは、次の理由による――マルキオンのキリストは、創造主のキリストにゆかりの深い土地との関わりを、すべて拒んでおくべきであったからである。ユダヤにはこれほど多くの町があり、そのうちには創造主のキリストのものとして預言者たちによってそこまで明け渡されてはいない町もあったのだから。ともあれ。
Adversus Marcionem 4.8.4
Prophetarum erit Christus, ubicumque secundum Prophetas invenitur. Et tamen apud Nazareth quoque nihil novi notatur praedicasse, dum alio merito unius proverbii (Luc. IV, 23), ejectus refertur.
PL 2, 372Cキリストは、預言者たちに即して見出される場所であれば、どこであれ預言者たちのものである。しかもナザレにおいてもまた、彼が何ら新しいことを宣べ伝えたとは記されておらず、ただ一つの諺のゆえに、別の理由によって追い出されたと伝えられているにすぎない(ルカ4:23)。
Adversus Marcionem 4.8.5
Hic primum manus ei injectas animadvertens, necesse habeo jam de substantia ejus corporali praefinire, quod non possit phantasma credi, qui contactum, et quidem violentia plenum, detentus et captus, et ad praecipitium usque protractus, admiserit.
PL 2, 372Cここで初めて、彼に手がかけられたことに気づいたので、私は今、彼の肉体的な実体についてあらかじめ定めておかねばならない――すなわち、捕らえられ拘束され、崖の縁まで引きずられて、それも暴力に満ちた接触を受け入れた者が、幻であると信じられることはあり得ない、ということを。
Adversus Marcionem 4.8.6
Nam etsi per medios evasit, sed ante jam vim expertus, et postea dimissus; scilicet soluto, uti adsolet, tumultu; vel etiam irrupto, non tamen per caliginem eluso, quae nulli omnino tactui succidisset, si fuisset.
PL 2, 372Dたとえ彼が群衆のただ中を通り抜けて逃れたとしても、その前にすでに暴力を経験しており、その後になって解き放たれたのである。すなわち、常のことであるように騒動が収まったか、あるいは騒動が破られたかしたのであって、霧によって欺いて逃れたのではない。もし霧であったなら、いかなる接触にもまったく屈しなかったはずだからである。
Adversus Marcionem 4.8.7
Tangere enim et tangi, nisi corpus, nulla potest res, etiam saecularis sapientiae digna sententia est.
PL 2, 373A触れることも、触れられることも、肉体でなければいかなるものにもできない。これは世俗の知恵にもふさわしい格言である。
Adversus Marcionem 4.8.8
Ad summam, et ipse mox tetigit alios, quibus manus imponens, utique sentiendas, beneficia medicinarum conferebat, tam vera, tam non imaginaria, quam erant per quas conferebat. Ipse igitur est Christus et Isaie, remediator valetudinum.
PL 2, 373A要するに、彼自身もまた間もなく他の者たちに触れ、その者たちに手を――確かに感じ取られる手を――置きながら、治癒の恩恵を授けていた。それは、それを授ける手立てとなったその手と同じだけ、真実で、見せかけのものではなかった。ゆえに彼こそが、イザヤの言うキリストでもあり、病を癒す者である。
Adversus Marcionem 4.8.9
Hic, inquit (Is., LIII, 4), imbecillitates nostras aufert, et languores portat. Portare autem Graeci etiam pro eo solent ponere, quod est tollere. Sufficit interim mihi generalis repromissio. Quodcumque curaverit Jesus, meus est.
PL 2, 373A「この方は」とイザヤは言う(イザヤ53:4)、「我々の弱さを取り除き、病を担う」と。ところで、ギリシア人たちは「担う」を「取り除く」の意味に用いることもある。さしあたり私には、この一般的な約束で十分である。イエスが何を癒したのであれ、そのイエスは我がものである。
Adversus Marcionem 4.8.10
Veniemus tamen et ad species curationum. Caeterum, et a daemoniis liberare, curatio est valetudinis. Itaque spiritus nequam, quasi ex forma jam prioris exempli cum testimonio excedebant vociferantes: Tu es Filius Dei. Cujus Dei, vel hic pareat.
PL 2, 373Aしかし我々は、治癒の個々の種類についても論じることになろう。ところで、悪霊から解き放つこともまた、病の治癒である。そこで、悪しき諸霊は、すでに先の型どおりに、証言を伴いながら叫び出て行った――「お前は神の子である」と。どの神の子であるかは、せめてここで明らかになるがよい。
Adversus Marcionem 4.8.11
Sed proinde increpabantur, et jubebantur tacere. Proinde enim Christus ab hominibus, non a spiritibus immundis, volebat se Filium Dei agnosci. Ille Christus duntaxat, cui hoc congruebat; quia praemiserat per quos posset agnosci, et utique digniores praedicatores.
PL 2, 373Bしかしそれゆえに、彼らは叱りつけられ、黙るよう命じられた。なぜなら、キリストは、汚れた霊たちによってではなく、人間たちによって自分が神の子であると認められることを望んでいたからである。これがふさわしいのは、まさにあのキリストに限られる。なぜなら彼は、自分が認められうるための、しかもより値打ちのある宣べ伝える者たちを、あらかじめ遣わしていたからである。
Adversus Marcionem 4.8.12
Illius erat, praeconium immundi spiritus respuere, cui sancti abundabant. Porro, qui nunquam fuerat annuntiatus, si tamen volebat agnosci (frustra autem venerat, si nolebat), non esset aspernatus testimonium alienae et cujuscumque substantiae, qui propriae non habebat, qui in aliena descenderat.
PL 2, 373B汚れた霊の布告を拒むのは、聖なる者たちに事欠かないその者〔創造主のキリスト〕にこそふさわしいことであった。さらに、これまで一度も予告されたことのなかった者、もし彼がそれでも認められることを望んでいたのなら――もし望んでいなかったのなら、無駄に来たことになるが――自分自身の実体からの証言を持たず、他所の〔世界〕へと下ってきた以上、たとえ他所の、どのような実体からの証言であれ、それを退けたりはしなかったはずである。
Adversus Marcionem 4.8.13
Jam nunc et qua destructor Creatoris, nihil magis gestisset, quam a spiritibus ipsius agnosci, et divulgari prae timore, nisi quod Marcion Deum suum timeri negat, defendens bonum non timeri, sed judicem, apud quem sint materiae timoris, ira, saevitia, judicia, vindicta, damnatio.
PL 2, 373Bそして今や、創造主の破壊者としての立場からすれば、創造主自身の霊たちによって認められ、恐れのあまり言い広められることほど、彼が望んだはずのことはなかったであろう。ただし、マルキオンは自分の神が恐れられることを否定し、恐れられるのは善き者ではなく審判者であって、怒り、苛烈さ、裁き、報復、断罪といった恐れの材料はその審判者のもとにこそあるのだ、と主張している点は別である。
Adversus Marcionem 4.8.14
Sed et daemonia timore utique cedebant. Ergo timendi Dei Filium confitebantur, occasionem habitura non cedendi, si non timendi. Et ille jussu et increpitu ea expellens, non suasu qua bonus, timendum se exhibebat.
PL 2, 373Cしかし悪霊たちもまた、確かに恐れのゆえに退いていた。したがって彼らは、恐れられるべき神の子であると告白していたことになる。もし恐れられるべきでなかったなら、彼らには退かない口実があったはずだからである。そして彼は、命令と叱責とによって彼らを追い出しつつ、善き者としての説得によってではなく、自らを恐れられるべき者として示していたのである。
Adversus Marcionem 4.8.15
Aut numquid ideo increpabat, quia timebatur nolens timeri? Et quomodo ea volebat excedere, quod nisi timore non facerent? Cecidit ergo in necessitatem, qua disparem se naturae suae ageret: cum posset ut bonus semel eis parcere.
PL 2, 373Cそれとも、恐れられることを望まなかったのに恐れられていたから、彼は叱りつけたというのか。そして、恐れなしにはしないようなことを、彼らにさせようとしたとは、いったいどういうことか。かくして彼は、必然に陥ったことになる――善き者として、一度は彼らを容赦することもできたはずなのに、それによって自分の本性に反するふるまいをすることになったのである。
Adversus Marcionem 4.8.16
Cecidit et in aliam praevaricationis notam; cum se a daemoniis quasi Filium Creatoris sustineret timeri, ut jam non propria potestate expelleret daemonia, sed per Creatoris auctoritatem. In solitudinem procedit. Solemnis et hujusmodi regio Creatoris.
PL 2, 373C彼はまた別の背信のしるしにも陥った。悪霊たちによって、あたかも創造主の子であるかのように恐れられるのを甘んじて受けたことにより、もはや自分自身の権力によってではなく、創造主の権威によって悪霊たちを追い出すことになったからである。彼は荒れ野へと進み出る。この種の地方もまた、創造主に慣わしのものである。
Adversus Marcionem 4.8.17
Oportebat sermonem illic quoque videri in corpore, ubi egerat aliquando et in nube. Competebat et Evangelio habitus loci, qui placuerat et Legi. Capiat itaque jucunditatem solitudo, hoc Isaias (Is., XXXV, 1) promiserat.
PL 2, 373Dかの言葉は、かつて雲の中でも働いていたその同じ場所において、肉体をまとってもまた見られるべきであった。この場所の様相は、律法にも好都合であったのだから、福音にもふさわしいものであった。それゆえ「荒れ野は喜びを受け取るがよい」と、イザヤは約束していたのである(イザヤ35:1)。
Adversus Marcionem 4.8.18
Detentus a turbis: Oportet me, inquit (Luc., IV, 42), aliis civitatibus annuntiare regnum Dei. Ostenderat jam alicubi Deum suum? Non puto adhuc usque. Sed de eis loquebatur, qui alium quoque Deum noverant. Nec hoc credo.
PL 2, 373D群衆によって引き留められて、彼は言う(ルカ4:42)――「私は他の町々にも神の王国を告げ知らせなければならない」と。彼はすでにどこかで自分の神を示していただろうか。私はまだそうは思わない。それとも、彼は、他の神をも知っていた人々について語っていたのだ、と言うのか。私はこれも信じない。
Adversus Marcionem 4.8.19
Ergo si nec ille alium Deum ediderat, nec illi noverant praeter Creatorem, ejusdem Dei regnum portendebat, quem solum sciebat notum eis qui audiebant.
PL 2, 374Aしたがって、もし彼が他の神を明かしてもいなければ、彼らも創造主のほかに何も知らなかったのだとすれば、彼が予告していたのは、聞いていた者たちに知られているのはその神だけだと彼自身が承知していた、その同じ神の王国であったことになる。