テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XVIII 第XVIII章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 345C · 13 sectiones

Adversus Marcionem 3.18.1

1

De exitu plane puto diversitatem tentatis inducere, negantes passionem crucis in Christum Creatoris praedicatam, et argumentantes insuper non esse credendum, ut in id genus mortis exposuerit Creator Filium suum, quod ipse maledixerat: Maledictus, inquit (Deuter., XXI), omnis qui pependerit in ligno.

PL 2, 345C

その最期について、諸君は明らかに相違を持ち込もうとしているのだと私は思う。十字架の受難が創造主のキリストについて予告されていたことを否定し、さらに、創造主が自ら呪ったこの種の死に自分の子を晒したなどとは信じられるはずがないと論じることによってである。すなわち、「木に架かる者は皆呪われている」(申命記21)と言われているとおりに。

Adversus Marcionem 3.18.2

2

Sed hujus maledictionis sensum differo, dignae sola praedicatione crucis, de qua nunc maxime quaeritur, quia et alias antecedit rerum probatio rationem. De figuris prius edocebo.

PL 2, 345C

だがこの呪いの意味については、後回しにしておく。この呪いは、ひとえに十字架の宣べ伝えにこそふさわしいものであり、まさにいま最大の問いとなっているのは、その宣べ伝えについてだからである。というのも、他の場合にも、事柄の証明が理屈に先立つからである。まず予型についてお教えしよう。

Adversus Marcionem 3.18.3

3

Et utique vel maxime sacramentum istud figurari in praedicatione oportebat, quanto incredibile, tanto magis scandalo futurum, si nude praedicaretur; quantoque magnificum, tanto magis obumbrandum, ut difficultas intellectus gratiam Dei quaereret.

PL 2, 346A

そしてまさに、この秘義こそ何よりも宣べ伝えの中で予型として象られる必要があった。信じ難ければ信じ難いほど、あからさまに宣べ伝えられればそれだけ大きなつまずきとなるはずだったからであり、荘厳であればあるほど、それだけ覆い隠されねばならなかった。理解の困難さが神の恩寵を求めさせるためである。

Adversus Marcionem 3.18.4

4

Itaque in primis Isaac, cum a patre in hostiam deditus, lignum sibi ipse portaret, Christi exitum jam tunc denotabat, in victimam concessi a Patre, et lignum passionis suae bajulantis.

PL 2, 346A

かくして何よりもまず、イサクである。父によって犠牲として差し出され、自ら木を背負ったとき、彼はすでにそのときキリストの最期を示していた。父によって犠牲として引き渡され、自らの受難の木を担うキリストを、である。

Adversus Marcionem 3.18.5

5

Joseph et ipse in Christum figuratus, nec hoc solo ( ne demorer cursum) quod persecutionem a fratribus passus est, et venumdatus in Aegyptum, ob Dei gratiam, sicut et Christus a Judaeis carnaliter fratribus venumdatus, a Juda cum traditur.

PL 2, 346A

ヨセフもまた、自らキリストを象っていた。それも――話の流れを長引かせぬために言えば――兄弟たちから迫害を受け、神の恩寵のゆえにエジプトへ売られたという、この一点だけによるのではない。それは、肉によるユダヤ人の兄弟たちに売られ、ユダによって引き渡されたキリストの場合と同じなのである。

Adversus Marcionem 3.18.6

6

Nam et benedicitur in haec verba (Deuter., XXXIII, 17): Tauri decor ejus , cornua unicornis cornua ejus, in eis nationes ventilabit pariter ad summum usque terrae: non utique rhinoceros destinabatur unicornis, nec Minotaurus bicornis; sed Christus in illo significabatur, taurus ob utramque dispositionem; aliis ferus, ut judex; aliis mansuetus, ut salvator; cujus cornua essent crucis extima.

PL 2, 346A

実に、こう祝福されているとおりでもある(申命記33:17)。「彼の麗しさは牡牛のもの、彼の角は一角獣の角である。それをもって彼は諸国民を、地の果てに至るまでことごとく打ち散らすであろう」。むろん、一角獣は犀を意味するのでもなければ、二角の獣はミノタウロスを意味するのでもない。そこに示されていたのはキリストである。牡牛とされたのは、その二重の配剤のゆえである。ある者たちには裁く者として猛々しく、また別の者たちには救う者として柔和である。その角とは、十字架の両端のことである。

Adversus Marcionem 3.18.7

7

Nam et in antenna navis, quae crucis pars est, extremitates cornua vocantur: unicornis autem, media stipitis, palus.

PL 2, 346B

実に、十字架の一部たる帆桁においても、その両端は「角」と呼ばれる。しかし一角獣の角のほうは、柱の中ほどにある杭である。

Adversus Marcionem 3.18.8

8

Hac denique virtute crucis, et hoc more cornutus, universas gentes et nunc ventilat per fidem, auferens a terra in coelum; et tunc per judicium ventilabit, dejiciens de coelo in terram.

PL 2, 346B

かくして、この十字架の力によって、この仕方で角を持つ者となり、彼はいま信仰によって諸国民をことごとく打ち散らし、地から天へと運び上げる。そしてかの日には、裁きによって打ち散らし、天から地へと投げ落とすであろう。

Adversus Marcionem 3.18.9

9

Idem erit et alibi taurus apud eamdem scripturam, cum Jacob in Simeonem et Levi exporrigens benedictionem, id est, in Scribas et Pharisaeos (ex illis enim deducitur census istorum) spiritaliter interpretatur.

PL 2, 346B

同じ聖典の別の箇所でも、同じ方が牡牛とされている。ヤコブがシメオンとレビに祝福を差し伸べる場面――すなわち律法学者たちとファリサイ派の人々を指す場面である(彼らの起源はこの二人から導かれるのだから)――は霊的に解釈されるのである。

Adversus Marcionem 3.18.10

10

Simeon et Levi (Genes., XLIX, 6) perfecerunt iniquitatem, ex sua haeresi, qua scilicet Christum sunt persecuti.

PL 2, 346C

「シメオンとレビは不義を成し遂げた」(創世記49:6)とは、彼らの分派によることであり、すなわち彼らがそれによってキリストを迫害したことを言うのである。

Adversus Marcionem 3.18.11

11

In concilium eorum ne venerit anima mea, et in stationem eorum ne incubuerint jecora mea: quia in indignatione sua interfecerunt homines, id est Prophetas, et in concupiscentia sua caeciderunt nervos tauro, id est Christo, quem post necem Prophetarum interfecerunt, et suffigendo nervos ejus clavis desaevierunt.

PL 2, 346C

「私の魂は彼らの会議に入ってはならず、私の肝は彼らの集いに臥してはならない。彼らは怒りにまかせて人々を――すなわち預言者たちを――殺し、欲望にまかせて牡牛の――すなわちキリストの――腱を切ったのだから」。彼らは預言者たちを殺した後にキリストを殺し、その腱を釘で打ち付けて狂暴の限りを尽くしたのである。

Adversus Marcionem 3.18.12

12

Caeterum, vanum si, post homicidia, alicujus bovis illis exprobrat carnificinam. Jam vero Moyses, quid utique tunc tantum, cum Jesus adversus Amalech praeliabatur, expansis manibus orabat residens; quando in rebus tam attonitis, magis utique genibus depositis, et manibus caedentibus pectus, et facie humi volutante, orationem commendare debuisset; nisi quia illic ubi nomen Domini Jesu dimicabat, dimicaturi quandoque adversus diabolum, crucis quoque erat habitus necessarius, per quam Jesus victoriam esset relaturus?

PL 2, 347A

さもなければ、殺害の後になって、ただの牛を屠ったことを咎めるだけだとしたら、それは空しいことであろう。ところで、モーセが――あのイエスがアマレクと戦っていたそのときに限って――座ったまま両手を広げて祈ったのは、いったいなぜであろうか。あれほど動揺すべき事態にあっては、むしろ膝をつき、手で胸を打ち、顔を地に伏せて祈りを捧げるべきであったはずなのに。それは、いつか悪魔と戦うことになるお方の名、すなわち主イエスの名がそこで戦っていたあの場所において、十字架の姿もまた必要であったからではないか。それによってイエスは勝利を持ち帰ることになっていたのである。

Adversus Marcionem 3.18.13

13

Idem rursus Moyses (Num. XXI) post interdictam omnis rei similitudinem, cur aereum serpentem, ligno impositum, pendentis habitu in spectaculum Israeli salutare proposuit eo tempore quo a serpentibus exterminati sunt, nisi quod et hic dominicae crucis vim intentabat, qua serpens diabolus publicabatur, et laeso cuique a spiritalibus colubris, intuenti tamen et credenti in eam sanitas morsuum peccatorum, et salus exinde praedicabatur.

PL 2, 347A

同じくモーセは、あらゆる事物の似姿を禁じた後に、なぜ蛇によって滅ぼされていたそのときに、青銅の蛇を木に掛け、吊るされた姿で、イスラエルのための救いの光景として立てたのか(民数記21)。それもまた、ここに主の十字架の力を示していたからではないか。それによって蛇なる悪魔が白日のもとに晒され、霊的な蛇どもによって傷を負ったすべての者が、それでもそれを仰ぎ見て信じるならば、罪の噛み傷の癒しと、そこから来る救いとが予告されていたのである。