Adversus Marcionem 4.33.1
Quibus duobus dominis neget posse serviri, quia alterum offendi sit necesse, alterum defendi, ipse declarat, Deum proponens et mammonam. Deinde mammonam quem intelligi velit, si interpretem non habes, ab ipso potes discere.
PL 2, 439C仕えることはできないと彼が言うその二人の主人が誰と誰であるかは——一方を怒らせ、他方を立てることが必然だからそう言うのだが——彼自身が、神とマンモナとを並べ挙げることによって明らかにしている。次に、マンモナを何と解すべきつもりでいるのかは、たとえお前が解釈者を持たなくとも、彼自身から学ぶことができる。
Adversus Marcionem 4.33.2
Admonens enim nos, de saecularibus suffragia nobis prospicere amicitiarum, secundum servi illius exemplum, qui ab actu summotus, dominicos debitores diminutis cautionibus revelat in subsidium sibi.
PL 2, 439Cというのも彼は、あの家令の例にならって、世俗の事柄から友情という後ろ盾を自分のために備えるようにと、我々に戒めておられるからである。あの家令は、職務から退けられ、証文の額を減らして主人の債務者たちの負担を軽くし、自分の助けとしたのである。
Adversus Marcionem 4.33.3
Et ego, inquit, dico vobis, facite vobis amicos de mammona injustitiae; de nummo scilicet, de quo et servus ille. Injustitiae enim auctorem et dominatorem totius saeculi nummum scimus omnes.
PL 2, 439C「そして私は汝らに言う、不義のマンモナによって己のために友を造れ」——つまり金銭によってである、あの家令が用いたのと同じものによって。というのも、不義の元凶であり、この世全体の支配者であるのが金銭であることを、我々は皆知っているからである。
Adversus Marcionem 4.33.4
Cui famulatam videns Pharisaeorum cupiditatem, ammentavit hanc sententiam: Non potestis Deo servire et mammonae.
PL 2, 439Cその〔金銭〕に仕えているファリサイ派の強欲を見て、彼はこの言葉を投げ放った。「汝らは神とマンモナとに仕えることはできない」。
Adversus Marcionem 4.33.5
Irridebant denique Pharisaei pecuniae cupidi, quod intellexissent scilicet mammonam de nummo dictum, ne quis existimet in mammona Creatorem intelligendum, et Christum a Creatoris illos servitute revocasse.
PL 2, 439Dそして事実、金銭を貪るファリサイ派の者たちは嘲笑した。マンモナが金銭について言われたのだと理解していたからである。それは、誰かがマンモナに創造主を解すべきだと考えたり、キリストが彼らを創造主への隷属から呼び戻したのだと考えたりすることのないようにするためである。
Adversus Marcionem 4.33.6
Quid? nunc potius ex hoc disce, unum a Christo Deum ostensum. Duos enim dominos nominavit, Deum et mammonam, Creatorem et nummum. Denique, non potestis Deo servire: utique ei, cui servire videbantur; et mammonae, cui magis destinabantur.
PL 2, 440Aそれがどうしたというのか。むしろ今、このことから、キリストによって唯一の神が示されたのだと学ぶがよい。彼は二人の主人を名指したのである、神とマンモナ、すなわち創造主と金銭とを。そして「汝らは神に仕えることはできない」とは、まさに彼らが仕えていると見えていたその方に対してのことであり、「マンモナに」とは、彼らがより多く身を捧げていたそのものに対してのことである。
Adversus Marcionem 4.33.7
Quod si ipse alium se ageret, non duos dominos, sed tres demonstrasset. Et Creator enim Dominus, quia Deus. Et utique magis dominus, quam mammonas; magisque observandus, qua magis dominus.
PL 2, 440Aもし彼自身が別の神を代表していたのだとすれば、二人の主人ではなく三人の主人を示したことになったであろう。というのも、創造主もまた主であるからだ、神であるがゆえに。しかも創造主はマンモナよりもいっそう主であり、より多く主であるだけ、いっそう重んじられ仕えられるべき方でもある。
Adversus Marcionem 4.33.8
Quare est enim, ut qui mammonam dominum dixerat, et cum Deo junxerat, vere ipsorum dominum taceret, id est Creatorem? Aut numquid tacendo eo, concessit serviendum ei esse, si solummodo sibi et mammonae negavit posse serviri?
PL 2, 440Aというのは、マンモナを主と呼び、神と並べておきながら、彼らの真の主、すなわち創造主については黙っている、などということがどうしてありえようか。それとも、そのことについて黙っていることによって、彼に仕えるべきことを認めたのであろうか、もしただ自分とマンモナとに仕えることができないとだけ否定したのならば。
Adversus Marcionem 4.33.9
Ita, cum unum Deum ponit nominaturus et Creatorem, si alius esset ipse, Creatorem nominavit, quem dominum sine alio Deo non posuit. Et illud itaque relucebit, quomodo dictum: Si in mammona injusto fideles non extitistis, quod verum est quis vobis credet?
PL 2, 440Bこうして、彼が唯一の神を立てるとき——もし彼自身が別の神であったなら、創造主をも名指さねばならなかったはずだが——彼が名指したのはほかならぬ創造主であって、その創造主を主として置くにあたり、他の神を並べ立てることはしなかったのである。それゆえ、次の言葉がどう言われたかも明らかになるであろう。「もし汝らが不義のマンモナにおいて忠実でなかったならば、真実なものを誰が汝らに委ねようか」。
Adversus Marcionem 4.33.10
In nummo scilicet injusto, non in Creatore, quem et Marcion justum facit. Et si in alieno fideles inventi non estis, quod meum est quis dabit vobis? Alienum enim debet esse a servis Dei, quod injustum est.
PL 2, 440Bすなわち不義の金銭においてであって、創造主においてではない。創造主こそは、マルキオンでさえ正しい方としているのである。「そしてもし汝らが他所のものにおいて忠実であると見出されなかったならば、私のものを誰が汝らに与えようか」。というのも、神の僕たちにとって、不義であるものは他所のものであるはずだからである。
Adversus Marcionem 4.33.11
Creator autem, quomodo alienus erat Pharisaeis, proprius Deus Judaicae gentis? Si ergo haec non cadunt in Creatorem, sed in mammonam, quis vobis credet quod verius est? et quis vobis dabit quod meum est? Non potest quasi alius dixisse de alterius Dei gratia.
PL 2, 440Bしかし創造主が、ユダヤの民族に固有の神でありながら、ファリサイ派にとってどうして他所のものでありえようか。それゆえ、もしこれらのことが創造主にではなくマンモナに当てはまるのであれば、「誰がより真実なものを汝らに委ねようか、また誰が私のものを汝らに与えようか」とは、別の神の恩寵について、別の神であるかのように言ったのではありえない。
Adversus Marcionem 4.33.12
Tunc enim videretur ita dixisse, si eos in Creatorem, non in mammonam infideles notando, per Creatoris mentionem distinctiones fecisset Dei alterius, non commissuri suam veritatem infidelibus Creatoris.
PL 2, 440Cというのも、もし彼が、彼らをマンモナに対してではなく創造主に対して不忠実であると咎め、その創造主への言及を通じて、別の神——創造主に不忠実な者たちには自分の真理を委ねようとしない神——の区別を立てたのであれば、その時こそ、彼はそのように言ったと見えたことであろうからだ。
Adversus Marcionem 4.33.13
Quomodo tunc alterius videri potest, si non ad hoc proponatur, ut a te de qua agitur separetur?
PL 2, 440Cその場合、これがどうして別の神のものと見えることができようか。もしこの言葉が、まさに論じられている当のものをお前〔の神〕から切り離すために出されたのでなければ。
Adversus Marcionem 4.33.14
Si autem et justificantes se coram hominibus Pharisaei, spem mercedis in homine ponebant, illo eos sensu increpabat, quo et propheta Hieremias (Jerem., XVII, 5): Miser homo, qui spem habet in homine.
PL 2, 440Cまた、人々の前で自分を義とするファリサイ派が、報いへの望みを人間に置いていたのだとすれば、彼は預言者エレミヤと同じ意味で彼らを叱責していたのである。(エレミヤ17:5)「人間に望みを置く者は惨めな人間である」。
Adversus Marcionem 4.33.15
Si et adjicit: Scit autem Deus corda vestra; illius Dei vim commemorabat, qui lucernam se pronuntiabat, scrutantem renes et corda.
PL 2, 440Cまた彼が「しかし神は汝らの心を知っておられる」と付け加えるのであれば、彼は、自らを灯として、腎と心とを探る者であると宣言したあの神の力を思い起こさせていたのである。
Adversus Marcionem 4.33.16
Si superbiam tangit: Quod elatum est apud homines, perosum est Deo, Esaiam ponit ante oculos (Is., II, 12): Dies enim Domini sabaoth, in omnem contumeliosum et superbum, in omnem sublimem et elatum; et humiliabuntur.
PL 2, 440Cまた彼が高慢に触れて「人間たちの間で高められたものは、神に忌み嫌われる」と言うとき、彼はイザヤを目の前に置いているのである。(イザヤ2:12)「万軍の主の日は、すべて侮り高ぶる者、すべて高く上げられ高められた者の上に臨み、そして彼らは低くされるであろう」。
Adversus Marcionem 4.33.17
Possum jam colligere, cur tanto aevo Deus Marcionis fuerit in occulto. Exspectabat, opinor, donec haec omnia disceret a Creatore.
PL 2, 440D私はもはや、マルキオンの神がなぜこれほど長い時代にわたって隠れていたのかを、推し量ることができる。思うに彼は、これらすべてを創造主から学び終えるまで待っていたのであろう。
Adversus Marcionem 4.33.18
Didicit ergo usque ad Joannis tempora, atque ita exinde processit annuntiare regnum Dei dicens: Lex et Prophetae usque ad Joannem, ex quo regnum Dei annuntiatur.
PL 2, 441Aそれゆえ彼はヨハネの時代に至るまで学び、そしてそれから初めて、神の国を告げ知らせに進み出て言った。「律法と預言者たちはヨハネまでであり、それ以来、神の国が告げ知らされている」。
Adversus Marcionem 4.33.19
Quasi non et nos limitem quemdam agnoscamus Joannem constitutum inter vetera et nova, ad quem desineret judaismus, et a quo inciperet christianismus: non tamen ut ab alia virtute facta sit sedatio Legis et Prophetarum, et initiatio Evangelii, in quo est Dei regnum, Christus ipse.
PL 2, 441Aあたかも我々もまた、ヨハネが古きものと新しきものとの間に立てられた一種の境界であり、そこでユダヤ教が終わり、そこからキリスト教が始まると認めていないかのように。しかしそれは、律法と預言者たちの休止と、福音——そのうちに神の国が、すなわちキリスト自身がある——の開始とが、別の〔神の〕力によってなされたということではない。
Adversus Marcionem 4.33.20
Nam etsi probavimus et vetera transitura et nova successura (Is., XLIII, 19) praedicari a Creatore; si et Joannes antecursor et praeparator ostenditur viarum Domini, Evangelium superducturi, et regnum Dei promulgaturi; et ex hoc jam quod Joannes venit, ipse erit Christus, qui Joannem erat subsecuturus, ut antecursorem; et si desierunt vetera, et coeperunt nova interstite Joanne, non erit mirum quod ex dispositione est Creatoris, ut aliunde magis probetur, quam ex Legis et Prophetarum in Joannem occasu, et exinde ortu, regnum Dei.
PL 2, 441Aというのも、たとえ我々が、古きものが過ぎ去り、新しきものが続くことは創造主によって告げられている、と証明していたとしても(イザヤ43:19)、また、ヨハネが、福音をもたらし神の国を公布しようとする主の道の先駆者・備え人として示されているとしても、そしてヨハネが来たというまさにこのことのゆえに、その先駆者に続くはずであった方こそがキリストであることになるとしても、また、古きものがヨハネを境として終わり、新しきものが始まったのだとしても——それが創造主の配剤によることが、律法と預言者たちがヨハネにおいて没し、そこから神の国が興ったというこの一事からよりも、むしろ他の点からいっそう証明されるとしても、驚くには当たらないであろう。
Adversus Marcionem 4.33.21
Transeat igitur coelum et terra citius, sicut et Lex et Prophetae, quam unus apex verborum Domini. Verbum enim, inquit (Is., XL, 8) Esaias, Dei nostri manet in aevum.
PL 2, 441Bそれゆえ、天と地は、律法と預言者たちと同様に、主の言葉の一画すら過ぎ去るよりも先に過ぎ去るがよい。「なぜなら」とイザヤは言う(イザヤ40:8)、「我々の神の言葉は世々にわたって留まる」からである。
Adversus Marcionem 4.33.22
Nam quoniam in Esaia jam tunc Christus, Sermo scilicet et spiritus Creatoris, Joannem praedicarat, vocem clamantis in deserto, parare viam Domini, in hoc venturum ut Legis et Prophetarum ordo exinde cessaret, per adimpletionem, non per destructionem, et regnum Dei a Christo annuntiaretur; ideo subtexuit, facilius elementa transitura, quam verba sua; confirmans hoc quoque, quod de Joanne dixerat, non praeteriisse.
PL 2, 441Bというのも、既にその時イザヤにおいて、キリスト——すなわち創造主の言葉であり霊であるキリスト——は、荒野で叫ぶ声、主の道を備えるヨハネを予告していたのであり、それは、これによって律法と預言者たちの秩序がそれ以後、破壊によってではなく成就によって止み、神の国がキリストによって告げ知らされるようになるためであった。それゆえにこそキリストは、諸元素のほうが自分の言葉よりも容易く過ぎ去るであろうと言い添えたのであり、こうしてまた、ヨハネについて自分が語ったことが過ぎ去ってはいないことを確証したのである。