Adversus Marcionem 4.11.1
Publicanum allectum a Domino in argumentum deducit, quasi ab adversario legis allectum, extraneum Legis, et judaismi prophanum.
PL 2, 380C彼は、主によって召し出された徴税人を論拠として持ち出す――あたかも律法の敵対者によって召し出されたかのように、律法には無縁の者、ユダヤ教にとって涜聖の者であるかのように。
Adversus Marcionem 4.11.2
Excidit ei vel de Petro, Legis homine, et tamen non tantum allecto, sed etiam testimonium consecuto agnitionis praestitae a Patre (Matth. XVI, 17). Nusquam legerat lumen, et spem, et expectationem nationum praedicari Christum.
PL 2, 380C彼はペトロのことさえ忘れている。律法の人でありながら、召し出されたばかりか、父から与えられた認知の証言まで得た者であることを(マタイ16:17)。彼はどこにも、光であり希望であり諸国民の待望である者としてキリストが宣べ伝えられていることを、読んだことがなかったのである。
Adversus Marcionem 4.11.3
Atquin probavit potius Judaeos, dicendo (Luc. V, 31), medicum sanis non esse necessarium, sed male habentibus. Si enim male valentes voluit intelligi ethnicos et publicanos quos allegebat, sanos judaeos confirmabat, quibus medicum necessarium negabat.
PL 2, 380Cだが、むしろ彼はユダヤ人を是認する結果になった。「医者を必要とするのは、健やかな者ではなく、病める者である」と言うことによって(ルカ5:31)。もし彼が、病める者として、召し出そうとしていた異邦人と徴税人たちを解そうとしたのなら、彼は健やかな者としてユダヤ人を確認していたことになり、その者たちには医者は必要でないとしていたことになる。
Adversus Marcionem 4.11.4
Hoc si ita est, male descendit ad Legem destruendam, quasi ad malam valetudinem remediandam, in qua qui agebant, bene valebant, quibus medicus necessarius non erat. Quale est autem, ut similitudinem medici proposuerit, nec impleverit?
PL 2, 381Aもしそうであるなら、彼は律法を破壊しようとして誤って降りて来たことになる。あたかも悪しき健康状態を治療しようとするかのように――だが、その律法のもとで生きていた者たちは健やかであり、医者を必要としなかったのである。医者の譬えを持ち出しておきながら、それを全うしないとは、いったいどうしたことか。
Adversus Marcionem 4.11.5
Nam sicut sanis medicum nemo adhibet; ita nec in tantum extraneis, quantum est homo a Deo Marcionis, suum habens et auctorem et protectorem, et ab illo potius medicum Christum.
PL 2, 381Aなぜなら、健やかな者には誰も医者をあてがわないのと同様に、マルキオンの神から見て人間がそうであるほどの余所者にも、なおさら医者をあてがいはしないからである。人間は自らの創造者にして守護者を持ち、医者たるキリストもむしろその方から得ているのである。
Adversus Marcionem 4.11.6
Hoc similitudo praejudicat, ab eo magis praestari medicum, ad quem pertinent qui languent. Unde autem et Joannes venit in medium? Subito Christus, subito et Joannes. Sic sunt omnia apud Marcionem, quae suum et plenum habent ordinem apud Creatorem.
PL 2, 381Aこの譬えはあらかじめこう決めている。病める者たちが属する方こそが、むしろ医者を供するのだ、と。それにしても、ヨハネはどこから舞台に現れたのか。突如としてキリストが、突如としてヨハネも。マルキオンのもとではすべてがこうなのだ――創造主のもとでは自らの完全な秩序を持っているものが。
Adversus Marcionem 4.11.7
Sed de Joanne caetera alibi; ad praesentes enim quosque articulos respondendum est. Nunc illud tuebor, ut demonstrem et Joannem Christo, et Christum Joanni convenire, utique prophetae Creatoris, qua Christum Creatoris; atque ita erubescat haereticus, Joannis ordinem frustra frustratus.
PL 2, 381Bだが、ヨハネについてのその他の点は別の箇所で扱う。今はそのつど提示される論点に答えねばならないからである。ここでは次のことを主張しよう――ヨハネはキリストにふさわしく、キリストはヨハネにふさわしい、まさに創造主の預言者として創造主のキリストにふさわしいのだと示すことである。こうして異端者は恥じ入るがよい、ヨハネの秩序を空しく打ち砕こうとして。
Adversus Marcionem 4.11.8
Si enim nihil omnino administrasset Joannes, secundum Esaiam (Is. XL, 3) vociferator in solitudinem, et praeparator viarum dominicarum, per denuntiationem et laudationem poenitentiae; si non etiam ipsum inter caeteros tinxisset, nemo discipulos Christi, manducantes et bibentes, ad formam discipulorum Joannis assidue jejunantium et orantium provocasset: quia si qua diversitas staret inter Christum et Joannem, et gregem utriusque, nulla esset comparationis exactio, vacaret provocationis intentio.
PL 2, 381Bもしヨハネがまったく何も執り行わなかったとしたら――イザヤによれば(イザヤ40:3)荒野に叫ぶ者、悔い改めの告知と称賛によって主の道を備える者であるはずなのに――また、もし彼が他の人々とともにキリストその方にも洗礼を授けなかったとしたら、誰も、食べたり飲んだりするキリストの弟子たちを、絶えず断食し祈るヨハネの弟子たちの型に照らして挑発することはなかっただろう。もしキリストとヨハネのあいだに、また両者の群れのあいだに、何らかの相違が存在していたなら、比較を求めることなど生じず、挑発の意図も空しいものになっていたはずだからである。
Adversus Marcionem 4.11.9
Nemo enim miraretur, et nemo torqueretur, si diversae divinitatis aemulae praedicationes, de disciplinis quoque inter se non convenirent, non convenientes prius de auctoritatibus disciplinarum: adeo Joannis erat Christus, et Joannes Christi; ambo Creatoris, et ambo de Lege et Prophetis, praedicatores et magistri.
PL 2, 381Cもし異なる神性に属する競合する二つの宣教が、その教えについても互いに一致しないとしても、誰も驚きはせず、誰も心を悩ませることもなかっただろう――そもそも教えの権威について両者が一致していなかったのだから。それほどまでに、キリストはヨハネのものであり、ヨハネはキリストのものであった。両者はともに創造主に属し、ともに律法と預言者たちに基づいて宣べ伝える者・教える者であった。
Adversus Marcionem 4.11.10
Sed et Christus rejecisset Joannis disciplinam, ut Dei alterius; et discipulos defendisset, ut merito aliter incedentes, aliam scilicet et contrariam initiatos divinitatem.
PL 2, 381Cそしてキリストは、ヨハネの教えを、それが別の神のものであるとして退けたはずであり、また弟子たちを、彼らが当然にも別様に振る舞っている、すなわち別の、しかも相反する神性へと入信させられているのだ、として弁護したはずである。
Adversus Marcionem 4.11.11
At nunc humiliter reddens rationem, quod non possent jejunare filii sponsi, quamdiu cum eis esset sponsus; postea vero jejunaturos promittens, cum ablatus ab eis sponsus esset; nec discipulos defendit, sed potius excusavit, quasi non sine ratione reprehensos; nec Joannis rejecit disciplinam, sed magis concessit, tempori Joannis eam praestans, ut tempori suo cam destinans; rejecturus alioquin eam et defensurus aemulos ejus, si non ipsius fuisset jam quae erat.
PL 2, 381Cしかし実際には、へりくだって理由を述べている――花婿の子らは、花婿が共にいる限り断食できないが、花婿が取り去られたのちには断食するようになる、と約束することによって。彼は弟子たちを弁護したのではなく、むしろ、理由なしに咎められたのではないとして、彼らを申し開いた。またヨハネの教えを退けたのでもなく、むしろそれを容認し、ヨハネの時にそれを与えつつ、自分自身の時のためにそれを定めたのである。もしそれがすでに彼自身のものでなかったなら、彼はそれを退け、その競合者たちを弁護していたはずである。
Adversus Marcionem 4.11.12
Teneo meum Christum, etiam in nomine sponsi, de quo Psalmus (Ps. XVIII, 5): Ipse tanquam sponsus egrediens de thalamo suo: a summo coeli profectio ejus, et deversio ejus ad summum usque ejus.
PL 2, 382A私は私のキリストを、花婿の名においてさえも保持している。彼について詩篇はこう歌う(詩篇18:5)。「彼は花婿のようにその部屋から出で立ち、その出立は天の頂きから、その帰り着く先も天の頂きにまで至る」と。
Adversus Marcionem 4.11.13
Qui etiam per Isaiam gaudens ad Patrem: Exultet, inquit (Is. LXI, 10), anima mea in Domino; induit enim me indumentum salutaris, et tunicam jucunditatis velut sponso: circumposuit mihi mitram velut sponsae .
PL 2, 382Aこの方はまた、イザヤを通して父に向かって喜びつつこう言う(イザヤ61:10)。「私の魂は主にあって喜び躍れ。主は私に救いの衣を着せ、花婿のごとくに喜びの上着を着せ、花嫁のごとくに頭飾りを私にめぐらせたもうたからだ」と。
Adversus Marcionem 4.11.14
In se enim et Ecclesiam deputat, de qua idem Spiritus ad ipsum (Is. XLIX, 18): Et circumpones tibi omnes eos, velut ornamentum sponsae . Hanc sponsam Christus sibi etiam per Salomonem ex vocatione gentium accersit.
PL 2, 382A彼は自らのうちに教会をも数え入れている。教会について、同じ霊は彼に向かってこう語る(イザヤ49:18)。「汝は彼らすべてを、花嫁の飾りのように汝の身にめぐらすであろう」と。この花嫁を、キリストはソロモンを通しても、諸国民の召命のうちから自らのもとへ召し寄せる。
Adversus Marcionem 4.11.15
Siquidem legisti (Cant. IV, 8): Veni, sponsa, de Libano. Eleganter Libani utique montis mentione injecta, qui thuris vocabulum est penes Graecos, de idololatria enim sibi sponsabit Ecclesiam. Nega te nunc dementissimum, Marcion.
PL 2, 382Bお前は読んだはずである(雅歌4:8)。「花嫁よ、レバノンから来たれ」と。レバノンという山への言及が挿まれているのは実に巧みである。この語はギリシア人のもとでは乳香を意味する語だからである。すなわちキリストは、偶像礼拝のただ中から教会を自らに娶わせるのである。マルキオンよ、今こそ、お前がこの上なく正気を失っていることを否んでみせよ。
Adversus Marcionem 4.11.16
Ecce legem tui quoque Dei impugnas: Nuptias non conjungit, conjunctas non admittit, neminem tinguit nisi coelibem aut spadonem, morti aut repudio baptisma servat. Quid itaque Christum ejus sponsum facis?
PL 2, 382B見よ、お前は自分の神の法にさえ盾突いている。その神は婚姻を結ばせず、すでに結ばれた者たちを受け入れず、独身の者か宦官でなければ誰にも洗礼を授けず、洗礼を死の間際か離縁のために取っておく。それなのにお前は、なぜその神のキリストを花婿に仕立てるのか。
Adversus Marcionem 4.11.17
Illius hoc nomen est, qui masculum et foeminam conjunxit, non qui separavit. Errasti in illa etiam Domini pronuntiatione, qua videtur nova et vetera discernere.
PL 2, 382Bこの名は、男と女とを結び合わせた方の名であって、引き離した者の名ではない。お前はまた、主のあの発言においても誤っている。そこでは新しいものと古いものとを区別しているように見えるのである。
Adversus Marcionem 4.11.18
Inflatus es utribus veteribus, et excerebratus es novo vino; atque ita veteri, id est, priori Evangelio pannum haereticae novitatis assuisti.
PL 2, 382Bお前は古い革袋によって膨れ上がり、新しい葡萄酒によって脳味噌を叩き出された。そしてこうして、古い、すなわち先にあった福音書に、異端という新奇の継ぎ布を縫い付けたのである。
Adversus Marcionem 4.11.19
In quo, alter creator (velim discere) cum per Hieremiam (Jerem. IV, 4) praecepit: Novate vobis novamen novum; nonne a veteribus avertit? cum per Isaiam (Is. XLIII, 18) edicit: Vetera transierunt; ecce nova quae ego facio; nonne ad nova convertit?
PL 2, 382Cこれに関して――ぜひ教えてもらいたいものだ――いったいどの点で創造主は別の神だというのか。エレミヤを通して(エレミヤ4:4)「汝らのために新しい新しさを新たにせよ」と命じるとき、彼は古きものから背を向けさせているのではないか。イザヤを通して(イザヤ43:18)「古きものどもは過ぎ去った。見よ、私が作る新しきものどもを」と宣言するとき、新しきものへと向き直らせているのではないか。
Adversus Marcionem 4.11.20
Olim hanc statuimus destinationem pristinorum a Creatore potius repromissam, a Christo exhiberi, sub unius et ejusdem Dei auctoritate, cujus sint et vetera et nova.
PL 2, 382C我々はかつてこう定めておいた。すなわち、古きものどもの、むしろ創造主によって予め約束されていたこの定めが、キリストによって示されるのだ、と。それは唯一にして同一の神の権威のもとにおいてであり、その神にこそ古きものも新しきものも属するのである。
Adversus Marcionem 4.11.21
Nam et vinum novum is non committit in veteres utres, qui et veteres utres non habuerit; et novum additamentum nemo injicit veteri vestimento, nisi cui non defuerit et vetus vestimentum.
PL 2, 382Cなぜなら、新しい葡萄酒を古い革袋に入れる者は、古い革袋をも持っていなければそうすることはできず、新しい継ぎ布を古い衣に当てる者も、古い衣を欠いていなければこそそうするのだからである。
Adversus Marcionem 4.11.22
Ille non facit quid, si faciendum non est, qui non habeat unde faciat, si faciendum esset.
PL 2, 382C行うべきであったとしてもそれを行う手立てを持たない者は、行うべきでないからそれを行わずにいる、というのではない。
Adversus Marcionem 4.11.23
Itaque si in hoc dirigebat similitudinem, ut ostenderet se Evangelii novitatem separare a Legis vetustate, suam demonstrabat, et illam a qua separabat, alienorum separatione non fuisse notandam, quia nemo alienis sua adjungit, ut ab alienis separare possit.
PL 2, 382Dしたがって、もし彼がこの譬えを、福音の新しさを律法の古さから切り離すことを示す方向に向けていたのだとしても、それは彼が、自分の福音であることと、それを切り離したもとのそれとが、共に自分自身のものであることを示していたことになり、それが余所者のものからの分離として印づけられることはありえなかった。なぜなら、誰も、自分のものを余所者のものに結びつけて、それを余所者のものから切り離すことなどしないからである。
Adversus Marcionem 4.11.24
Separatio per conjunctionem capit, de qua fit. Ita, quae separabat, et in uno ostendebat fuisse, sicut et fuissent, si non separaret.
PL 2, 383A分離とは、それが生じるもとの結合によって成り立つのである。こうして、彼が分離しつつあったものどもは、一つのうちにあったことを示していたのであり、もし彼が分離しなかったならば、そのままにあり続けていたはずである。
Adversus Marcionem 4.11.25
Et tamen sic concedimus separationem istam per reformationem, per amplitudinem, per profectum, sicut fructus separatur a semine, cum sit fructus ex semine: sic et Evangelium separatur a Lege, dum provehitur ex Lege: aliud ab illa, sed non alienum; diversum, sed non contrarium.
PL 2, 383Aとはいえ、我々はこの分離を、次のような仕方でなら認める――作り直しによって、広がりによって、前進によって、である。ちょうど果実が種子から分離していても、果実が種子から出たものであるのと同様に、福音も律法から分離しているとはいえ、それは律法から進み出たものである。すなわち福音は律法とは別のものであるが、余所のものではなく、異なってはいるが、相反してはいないのである。
Adversus Marcionem 4.11.26
Nec forma sermonis in Christo nova: cum similitudines objicit, cum quaestiones refutat, de septuagesimo septimo venit psalmo: Aperiam, inquit, in parabolam os meum, id est similitudinem: eloquar problemata, id est, edisseram quaestiones. Si hominem alterius gentis probare voluisses, utique de proprietate loquelae probares.
PL 2, 383Aキリストにおいて語り口の形式も新しいものではない。彼が譬えを提示し、問いを論駁するとき、それは第七十七篇の詩篇から来ている。「私は譬えをもって私の口を開こう」と言う、すなわち比喩である。「私は難問を語ろう」、すなわち問いを説き明かそう、というのである。もしお前が、ある人物を別の民族の者だと証明しようとするなら、当然その話し方の固有性によって証明するはずであろう。