Adversus Marcionem 4.29.1
Quis nollet curam nos agere animae de victu, et corporis de vestitu, nisi qui ista homini ante prospexit, et exinde praestans, merito curam eorum, tanquam aemulam liberalitatis suae, prohibet; qui et substantiam ipsius animae accommodavit potiorem esca, et materiam ipsius corporis figuravit potiorem tunica; cujus et corvi non serunt, nec metunt, nec in apothecas condunt, et tamen aluntur ab ipso; cujus et lilia et foenum non texunt, nec nent, et tamen vestiuntur ab ipso; cujus et Salomon gloriosissimus nec ullo tamen flosculo cultior?
PL 2, 432B魂のための食物、肉体のための衣服について我々が思い煩うことを望まない者があろうか——あらかじめ人間のためにこれらを備え、その上で与えている当人でなければ。その者は、正当な理由から、この思い煩いを、あたかも自分の気前のよさに張り合うもののように禁ずるのである。魂そのものの実体を食物にまさるものとして備え、肉体そのものの材質を衣服にまさるものとして形づくった当人であり、烏も種を蒔かず刈り取らず倉に納めもしないのに、その手によって養われ、百合も草も織らず紡がないのに、その手によって装われ、この上ない栄華を極めたソロモンでさえ、その一輪の花ほどにも飾られていなかった、その当人ではないか。
Adversus Marcionem 4.29.2
Caeterum nihil tam abruptum, quam ut alius praestet, alius de praestantia ejus secure agere mandet, et quidem derogator ipsius.
PL 2, 432Cしかし、ある者が与え、しかもその与えたものについて安んじて振る舞うようにと命じるのが、それを与えた当人を貶める別の者であるとは、これほど筋の通らぬことはない。
Adversus Marcionem 4.29.3
Denique, si, quasi derogator Creatoris, non vult de ejusmodi frivolis cogitari, de quibus nec corvi nec lilia laborent, ultro scilicet pro sua vilitate subjectis, paulo post patebit.
PL 2, 432Cそもそも、創造主を貶める者として、烏も百合も労せずして——その卑小さゆえに進んで顧みられている——このような些事について思い煩うことを望まないのかどうかは、少し後で明らかになるだろう。
Adversus Marcionem 4.29.4
Interim cur illos modicae fidei incusat, id est cujus fidei? ejusne quam nondum poterant perfectam exhibere Deo, tantum quod velato cum maxime discentes eum, an quam hoc ipso titulo debebant Creatori, uti crederent haec illum ultro generi humano sumministrare, nec de eis cogitarent?
PL 2, 432Cところで、彼は何ゆえ彼らを『信仰の薄い者』と咎めるのか、すなわち誰への信仰なのか。彼らがまだ神に対して完全には示しえなかった信仰——ちょうど覆われたままの彼をようやく学び始めていたばかりの信仰——なのか、それとも、この称号そのものによって創造主に対して負っていた信仰、すなわち、創造主が進んでこれらのものを人類に供給しているのだと信じ、それについて思い煩わないという信仰なのか。
Adversus Marcionem 4.29.5
Nam et cum subjicit, haec enim nationes mundi quaerunt, non credendo scilicet in Deum conditorem omnium et praebitorem, quos pares gentium nolebat, in eumdem Deum modicos fidei increpabat, in quem gentes incredulas notabat.
PL 2, 433A実に、彼が『これらのものは世の異邦人が求めるところである』と付け加えるとき——それはすなわち、万物の創造者にして供給者なる神を信じないことによってなのだが——彼は、異邦人と同列であることを望まなかった当の者たちを、まさにその同じ神への信仰の薄さゆえに叱っていたのであり、その同じ神に対して、異邦人たちを信じない者と見なしていたのである。
Adversus Marcionem 4.29.6
Porro cum et adjicit, scit autem Pater opus esse haec vobis; prius quaeram quem patrem intelligi velit Christus. Si ipsorum Creatorem demonstrat, et bonum confirmat, qui scit quid filiis opus sit.
PL 2, 433Aさらに彼が『しかし父は、これらのものが汝らに必要であることを知っておられる』と付け加えるとき、私はまず、キリストがどの父を理解させようとしているのかを問おう。もし彼らの創造主を示しているのなら、子らに何が必要かを知っている以上、彼を善き者とも確証していることになる。
Adversus Marcionem 4.29.7
Sin alium Deum: quomodo scit necessarium esse homini victum atque vestitum, quorum nihil praestitit? Si enim scisset, praestitisset. Caeterum, si scit quae sunt homini necessaria, nec tamen praestitit, aut malignitate aut infirmitate non praestitit.
PL 2, 433Aだがもし別の神を指すのなら、彼はどうして食物と衣服が人間に必要であると知っているのか——そのいずれも彼は与えたことがないのに。もし知っていたなら、与えていたはずである。それに、人間に何が必要かを知っていながら、それでも与えなかったのなら、彼が与えなかったのは、悪意によるか、無力によるかのいずれかである。
Adversus Marcionem 4.29.8
Professus autem necessaria haec homini, utique bona confirmavit. Nihil enim mali necessarium. Et non erit jam depretiator operum et indulgentiarum Creatoris, ut quod supra distuli, expunxerim.
PL 2, 433Bこれらのものを人間に必要と公言した以上、彼はまさにそれらを善きものと確証したことになる。悪しきものが必要であることはないからである。そしてもはや、創造主の業とその数々の恩恵を貶める者ではなくなる——先に先送りにしておいた事柄を、私はこれで消し去ったことになる。
Adversus Marcionem 4.29.9
Porro, si quae necessaria scit homini, alius et prospexit et praestat, quomodo haec ipse repromittit? An de alieno bonus est? Quaerite enim, inquit, regnum Dei, et haec vobis adjicientur. Utique ab ipso. Quod si ab ipso, qualis est qui aliena praestabit?
PL 2, 433Bさらに、もし人間に必要なものを別の者があらかじめ備え、また実際に与えているのなら、彼自身がどうしてこれらのものを重ねて約束するのか。他人のものによって善き者だというのか。『神の王国を求めよ、そうすればこれらのものも汝らに添えて与えられるであろう』と彼は言う。それは明らかに、その当人によって、である。もしそれが当人によるのなら、他人のものを与えようとする者とは、いったい何者なのか。
Adversus Marcionem 4.29.10
Si a Creatore cujus et sunt, quis est qui aliena promittat? Ea si regno accedent, secundo gradu restituenda; ejus est secundus gradus, cujus et primus; ejus victus atque vestitus, cujus et regnum.
PL 2, 433Bもしそれが、それらの所有者でもある創造主に由来するのなら、他人のものを約束する者とは何者なのか。もしそれらが王国に添えて与えられるのなら、それは第二の位で回復されるべきものである。第二の位は、第一の位を持つ者に属する。食物と衣服は、王国を持つ者に属するのである。
Adversus Marcionem 4.29.11
Ita tota promissio Creatoris est parabolarum status, similitudinum peraequatio, si nec in alium spectant, quam cui per omnia pariaverint. Id sumus servi, Dominum enim habemus Deum.
PL 2, 433Cかくして、約束のすべては創造主のものである——譬えの本体、類似の正確な対応が、ことごとく符合する当人以外の誰にも向けられていない限りは。我々が僕であるのはそのゆえである。我々は神を主として持っているのだから。
Adversus Marcionem 4.29.12
Succingere debemus lumbos, id est, expediti esse ab impedimentis laciniosae vitae et implicitae; item, lucernas ardentes habere, id est, mentes a fide accensas, et operibus veritatis relucentes; atque ita exspectare Dominum, id est Christum. Unde redeuntem?
PL 2, 433C我々は腰に帯を締めなければならない。すなわち、だらしなく縺れた生活の障害から解き放たれていることである。また同様に、灯をともしていなければならない。すなわち、信仰によって点火され、真理の業によって輝く心のことである。そしてこのようにして主を、すなわちキリストを待つのである。どこから帰って来る主を、であるか。
Adversus Marcionem 4.29.13
Si a nuptiis: Creatoris est, cujus nuptiae. Si non Creatoris: nec ipse Marcion invitatus ad nuptias isset, Deum suum intuens detestatorem nuptiarum. Defecit itaque parabola in persona Domini, si non esset cui nuptiae competunt.
PL 2, 433Cもし婚礼から帰って来るのなら、彼は創造主のものである。婚礼は創造主のものだからである。もし創造主のものでないなら、マルキオン自身でさえ、自分の神を婚礼を忌み嫌う者と見なしている以上、婚礼に招かれても行きはしなかったであろう。それゆえ、その主が婚礼に関わりを持つ者でないのなら、この譬えは主という人物において破綻することになる。
Adversus Marcionem 4.29.14
In sequenti quoque parabola satis errat, qui furem illum, cujus horam si pater familias sciret, non sineret suffodi domum suam, in personam disponit Creatoris. Fur enim Creator quomodo videri potest Dominus totius hominis?
PL 2, 433C次の譬えにおいても、彼は大いに誤っている。すなわち、その時刻を家長が知っていたなら自分の家に穴を開けさせなかったであろうその盗人を、創造主という人物に当てはめる点においてである。全き人間の主である創造主が、どうして盗人と見なされうるだろうか。
Adversus Marcionem 4.29.15
Nemo sua furatur aut suffodit, sed ille potius qui in aliena descendit, et hominem a Domino ejus alienat.
PL 2, 434A誰も自分のものを盗んだり、穴を開けたりはしない。むしろそうするのは、他人のものに侵入し、人間をその主から引き離す者のほうである。
Adversus Marcionem 4.29.16
Porro, cum furem nobis diabolum demonstret, cujus horam etiam in primordio si homo scisset, nunquam ab eo suffossus esset; propterea jubet ut parati sumus, quia qua non putamus hora, Filius hominis adveniet; non quasi ipse sit fur, sed judex, scilicet eorum qui se non paraverint, nec caverint furem.
PL 2, 434Aさらに、彼が我々に示す盗人とは悪魔のことであって、その時刻を人間が最初から知っていたなら、決してその者によって穴を開けられることはなかったであろう。それゆえ彼は、我々が備えているようにと命じる。なぜなら、思いがけない時刻に、人の子が来るからである。彼自身が盗人であるかのようにではなく、審判者として——すなわち、自らを備えず、盗人に対して警戒しなかった者たちの審判者として、である。
Adversus Marcionem 4.29.17
Ergo si ipse est Filius hominis, judicem teneo, et in judice Creatorem defendo. Si vero Christum Creatoris in nomine Filii hominis hoc loco ostendit, ut eum furem portendat, qui quando venturus sit, ignoremus, habes supra scriptum, neminem rei suae furem esse: salvo et illo, quod in quantum timendum Creatorem ingerit, in tantum illi negotium agens, Creatoris est.
PL 2, 434Aしたがって、もし彼自身が人の子であるなら、私は彼を審判者として保持し、その審判者において創造主を弁護する。だがもし彼が、この箇所で『人の子』の名のもとに創造主のキリストを示し、いつ来るか我々が知らないその盗人として彼を暗示させようとするのなら、上に記した通り、誰も自分自身のものの盗人ではないということが成り立つ。もっとも、これも保たれるべきことだが——創造主を恐るべき者として持ち出す限りにおいて、その分だけ彼は創造主のために働いていることになり、創造主に属することになるのである。
Adversus Marcionem 4.29.18
Itaque interroganti Petro in illos, an et in omnes parabolam dixisset; ad ipsos et ad universos qui Ecclesiis praefuturi essent, proponit actorum similitudinem, quorum qui bene tractaverit conservos absentia Domini , reverso eo omnibus bonis praeponetur; qui vero secus egerit, reverso Domino qua die non putaverit, hora qua non scierit, illo scilicet filio hominis Christo Creatoris, non fure, sed judice, segregabitur, et pars ejus cum infidelibus ponetur.
PL 2, 434Bそこで、彼らに向けてか、それとも万人に向けてこの譬えを語ったのかと問うペトロに対し、彼らと、諸教会を治めることになるであろうすべての者たちに向けて、代官たちの類似を示す。彼らのうち、主の不在中に同僚の僕たちをよく扱った者は、主が帰って来たときにすべての財の上に立てられ、逆にふるまった者は、主が思いがけない日、知らない時刻に帰って来たとき——すなわち、盗人としてではなく審判者としてのかの人の子、創造主のキリストが帰って来たとき——切り離され、その受け分は不信の者たちと共に置かれることになる。
Adversus Marcionem 4.29.19
Proinde igitur aut et hic judicem Dominum opponit, et illi catechizat; aut si Deum optimum, jam et illum judicem affirmat, licet nolit haereticus.
PL 2, 434Bしたがって、ここでもまた、彼は主を審判者として立て、その方について教えを授けているか、あるいは、もし至善の神を指しているのなら、異端者が望まなくとも、彼はその神をも審判者として確証していることになる。
Adversus Marcionem 4.29.20
Temperare enim tentant hunc sensum, cum Deo ejus vindicatur: quasi tranquillitatis sit et mansuetudinis, segregare solummodo et partem ejus cum infidelibus ponere, ac si non sit vocatus, ut statui suo redditus, quasi non et hoc ipsum judicato fiat. Stultitia!
PL 2, 434B実に彼らは、この意味を、自分たちの神のものとして主張されるときには和らげようとする。あたかも、ただ切り離して、その受け分を不信の者たちと共に置くだけのことが、静穏さと柔和さの表れであるかのように、あたかも、その者がその本来の状態に立ち返らされているのであって呼び出されているのではないかのように、あたかも、このこと自体が裁定によってなされているのではないかのように。愚かなことだ。
Adversus Marcionem 4.29.21
Quis erit exitus segregatorum? Nonne amissio salutis? Siquidem ab eis segregabuntur, qui salutem consequentur. Quis igitur infidelium status? Nonne damnatio? Aut si nihil patientur segregati et infideles, aeque in diverso nihil consequentur retenti et fideles.
PL 2, 434C切り離された者たちの行き着く先は何であろうか。救いの喪失ではないか。実に彼らは、救いを得ることになる者たちから切り離されるのだから。それでは、不信の者たちの身の上はどうか。断罪ではないか。もし切り離された不信の者たちが何も被らないというのなら、同様に、逆の側では、留められた信仰の者たちも何も得ないことになる。
Adversus Marcionem 4.29.22
Si vero consequentur salutem retenti et fideles, hanc amittant necesse est ex diverso segregati et infideles. Hoc erit judicium, quod qui intendit, Creatoris est.
PL 2, 434Cだが、もし留められた信仰の者たちが救いを得るのなら、逆の側で切り離された不信の者たちがそれを失うのは必然である。これこそが裁きであり、それを行使する者は創造主に属するのである。
Adversus Marcionem 4.29.23
Quem alium intelligam, caedentem servos paucis aut multis plagis, et prout commisit illis, ita et exigentem ab eis, quam retributorem Deum? Cui me decet obsequi, nisi remuneratori?
PL 2, 434C僕たちを少ない鞭で、あるいは多い鞭で打ち、彼らに委ねたところに応じて彼らから求める者を、報いを返す神以外の誰と理解すべきだろうか。報いる者でなければ、私が従うべきは誰であろうか。
Adversus Marcionem 4.29.24
Proclamat Christus tuus: Ignem veni mittere in terram; ille optimus, nullius gehennae Dominus; qui paulo ante discipulos, ne ignem postularent inhumanissimo viculo, coercuerat. Quando iste Sodomam et Gomorrham nimbo igneo exussit?
PL 2, 434Cお前のキリストは声高に宣言する、『私は地に火を投げ入れるために来た』と——かの至善の者、いかなるゲヘナの主でもない者が、である。彼はつい先ほど、この上なく無情なあの小さな村に対して火を求めないようにと弟子たちを制止していたばかりではないか。この者がいつソドムとゴモラを、燃える豪雨で焼き尽くしたことがあったか。
Adversus Marcionem 4.29.25
Quando cantatum est: Ignis ante ipsum praecedet , et cremabit inimicos ejus (Ps. XCIII, 3)? Quando et per Osee comminatus est: Ignem emittam in civitates Judae (Os. VIII, 14)? vel per Esaiam: Ignis exarsit ex indignatione mea (Is. XXX, 27)? Non mentiatur.
PL 2, 435A『火が彼の前を行き、彼の敵どもを焼き尽くすであろう』(詩篇93:3)と歌われたのはいつのことか。またホセアを通して、『私はユダの町々に火を放とう』(ホセア8:14)と脅したのはいつか。あるいはイザヤを通して、『火は私の憤りから燃え上がった』(イザヤ30:27)と言ったのはいつか。偽りを言わせてはならない。
Adversus Marcionem 4.29.26
Si non est ille qui de rubo quoque ardenti vocem suam emisit, viderit quem ignem intelligendum contendat. Etiamsi figura est, hoc ipso quod de meo elemento argumenta sensui suo sumit, meus est, qui de meis utitur. Illius erit similitudo ignis, cujus et veritas.
PL 2, 435Aもし彼が、燃える柴からその声を発した当人でないのなら、いかなる火を理解すべきだと主張するつもりか、それは彼が自分で見るがよい。たとえそれが比喩であろうとも、まさに我が元素から自分の意味に合う論拠を取っている、そのこと自体によって、彼は私のものである。私のものを用いる者は私に属するのだ。火の類似は、その真理をも持つ当人のものとなるであろう。
Adversus Marcionem 4.29.27
Ipse melius interpretabitur ignis istius qualitatem, adjiciens: Putatis venisse me pacem mittere in terram? Non, dico vobis, sed separationem. Machaeram quidem scriptum est; sed Marcion emendat, quasi non et separatio opus sit machaerae.
PL 2, 435A彼自身が、その火の性質をよりよく説明してくれるであろう。こう付け加えているからである。『私が地に平和をもたらすために来たと思っているのか。そうではない、私は言っておく、分裂をもたらすために来たのだ』と。実際に書かれているのは『剣』であるが、マルキオンはそれを直している——あたかも分裂もまた剣の仕業ではないかのように。
Adversus Marcionem 4.29.28
Igitur et ignem eversionis intendit, qui pacem negavit. Quale praelium, tale et incendium. Qualis machaera, talis et flamma, neutra congruens Domino.
PL 2, 435Bしたがって、平和を否定した者は、破壊の火をも意図しているのである。戦がどのようなものであれば、その火事もそのようなものである。剣がどのようなものであれば、その炎もそのようなものである。そのいずれも、〔マルキオンの〕主にはふさわしくない。
Adversus Marcionem 4.29.29
Denique: Dividetur, inquit, pater in filium, et filius in patrem; et mater in filiam, et filia in matrem; et nurus in socrum, et socrus in nurum.
PL 2, 435B最後にこう言う。『父は子に分かれ、子は父に分かれ、母は娘に、娘は母に、嫁は姑に、姑は嫁に分かれるであろう』と。
Adversus Marcionem 4.29.30
Hoc praelium inter parentes, si in ipsis verbis tuba cecinit prophetae, vereor ne Michaeas (Mich. VII, 6) Christo Marcionis praedicarit.
PL 2, 435Bこの身内の間の戦い——もし預言者のラッパがまさにこれらの言葉のうちに鳴り響いたのだとすれば——私は、ミカ(ミカ7:6)がマルキオンのキリストのために預言したのではないかと恐れる。
Adversus Marcionem 4.29.31
Et ideo hypocritas pronuntiabat, coeli quidem et terrae faciem probantes, tempus vero illud non dinoscentes; quo scilicet adimplens omnia quae super ipsos fuerunt praedicata, nec aliter docens, debuerat agnosci.
PL 2, 435Bそしてそれゆえ彼は、彼らを偽善者と宣告していたのである——天と地の様相を見分けながら、あの時をわきまえない者たちを。なぜなら、まさにその時においてこそ、彼らについて予告されていたすべてのことを成就しつつ、それと異なることを何も教えなかった彼は、認められるべきであったからである。
Adversus Marcionem 4.29.32
Caeterum, quis posset ejus tempora nosse, cujus per quae probaret non habebat? Merito exprobrat etiam, quod justum non a semetipsis judicarent. Olim hoc mandat per Zachariam (Zach. VIII, 16): Justum judicium et pacatorium judicate.
PL 2, 435Cしかし、それによって証明する手立てを何も持たない者の時を、いったい誰が知りえたであろうか。彼はまた、彼らが自分自身で正しいことを判断しないと、当然にも咎めている。この命令は昔、ゼカリヤ(ゼカリヤ8:16)を通して、『正しく穏やかな裁きを行え』と与えられていたものである。
Adversus Marcionem 4.29.33
Per Hieremiam (Jerem. XXII, 3): Facite judicium et justitiam. Per Esaiam (Is. I, 17; V. 6): Judicate pupillo, et justificate viduam; imputans etiam vineae Sorech, quod non judicium fecisset, sed clamorem.
PL 2, 435Cエレミヤ(エレミヤ22:3)を通しては、『裁きと正義を行え』と。イザヤ(イザヤ1:17、5:6)を通しては、『孤児のために裁き、寡婦を義とせよ』と。またソレクの葡萄畑に対しては、裁きではなく叫びを生じさせたと咎めている。
Adversus Marcionem 4.29.34
Qui ergo docuerat ut facerent ex praecepto, is exigebat ut facerent et ex arbitrio. Qui seminaverat praeceptum, ille et redundantiam ejus urgebat. Jam vero quam absurdum ut ille mandaret juste judicare, qui Deum judicem justum destruebat!
PL 2, 436Aかくして、命令によって行うようにと教えていた当人が、自らの判断によっても行うようにと求めていたのである。命令を蒔いた当人が、その溢れ出るところをも促していたのである。ところが今や、神を正しい審判者として破壊しつつある者が、正しく裁くようにと命じるとは、なんと不条理なことであろうか。
Adversus Marcionem 4.29.35
Nam et judicem qui mittit in carcerem, nec ducit inde, nisi soluto etiam novissimo quadrante, in persona Creatoris obtrectationis nomine disserunt. Ad quod necesse habeo eodem gradu occurrere.
PL 2, 436A実に彼らは、獄に投げ入れ、最後の一クァドランスまで支払われるまではそこから連れ出さない審判者について、貶めの名のもとに、創造主という人物に当てはめて論じている。これに対して、私は同じ次元で応じなければならない。
Adversus Marcionem 4.29.36
Quotiescumque enim severitas Creatoris opponitur, totiens illius est Christus, cui per timorem cogit obsequium.
PL 2, 436A創造主の厳格さが彼に対して持ち出されるたびごとに、そのたびごとに、恐れによって服従を強いる、そのキリストは創造主のものとなるからである。