Adversus Marcionem 4.22.1
Nam et hoc vel maxime erubescere debuisti, quod illum cum Moyse et Helia in secessu montis conspici pateris, quorum destructor advenerat. Hoc scilicet intelligi voluit vox illa de coelo: Hic est filius meus dilectus, hunc audite: id est, non Moysen jam et Heliam.
PL 2, 412Bというのも、これこそまさに、お前が最も恥じ入るべきであったことである——お前は、彼がモーセとエリヤと共に、山の人けない所で見られることを許しているが、彼はまさにこの二人を打ち壊す者としてやって来たのではなかったか。天からのあの声も、明らかにこう理解させようとしたのである。「これは私の愛する子である。これに聞け」。すなわち、もはやモーセとエリヤにではない、ということである。
Adversus Marcionem 4.22.2
Ergo sufficiebat vox sola sine ostentatione Moysi et Heliae. Definiendo enim quem audirent, quoscumque alios vetuisset audiri. Aut numquid Esaiam et Hieremiam, caeterosque quos non ostendit, permisit audiri, si vetuit quos ostendit?
PL 2, 413Aそれゆえ、モーセとエリヤを見せびらかすことなく、声だけで十分であったはずである。というのも、彼らが誰に聞くべきかを定めることによって、他のいかなる者にも聞くことを禁じたことになるからである。それとも、彼が示した者たちを聞くことを禁じておきながら、示さなかったイザヤやエレミヤや、その他の者たちには聞くことを許していたとでもいうのか。
Adversus Marcionem 4.22.3
Nunc et si praesentia illorum fuit necessaria, non utique in colloquio ostenderentur, quod familiaritatis indicium est: nec in consortio claritatis, quod dignationis et gratiae exemplum est: sed in sordibus aliquibus, quod destructionis argumentum est, imo in tenebris Creatoris, quibus discutiendis erat missus.
PL 2, 413Aさて、たとえ彼らの臨在が必要であったとしても、彼らは決して〔彼との〕語らいのうちに示されるべきではなかった——それは親しさのしるしだからである。また栄光を共にする姿でも示されるべきではなかった——それは厚遇と恩寵の実例だからである。そうではなく、何らかの汚れのうちにこそ示されるべきであった——それは滅びの証しだからである。それどころか、創造主の闇のうちに示されるべきであった——彼はその闇を打ち払うために遣わされたのだから。
Adversus Marcionem 4.22.4
Longe etiam discreti a claritate Christi, qui voces et literas ipsas eorum ab Evangelio suo erat separaturus. Siccin alienos demonstrat illos, dum secum habet? sic relinquendos docet, quos sibi jungit? sic destruit, quos de radiis suis exstruit?
PL 2, 413A彼らはキリストの栄光からも遠く隔てられているべきであった——彼はまさに彼らの声と文書そのものを、自分の福音書から切り離そうとしていた者ではないか。彼らを己と共にしながら、そのように彼らを他所の者として示すというのか。彼らを己に結び合わせながら、そのように彼らが見捨てられるべきだと教えるというのか。彼らを己の光輝によって築き上げながら、そのように彼らを打ち壊すというのか。
Adversus Marcionem 4.22.5
Quid faceret christus ipsorum? Credo secundum perversitatem, tales eos revelasset, quales christus Marcionis debuisset; aut quoscumque alios secum, quam prophetas suos.
PL 2, 413B彼ら〔マルキオン派〕のキリストなら、いったい何をしたであろうか。思うに、その倒錯に従って、マルキオンのキリストがそうすべきであったような姿で彼らを現したであろう。あるいは、自分自身の預言者たちではなく、他の誰か他所の者たちを共に伴ったであろう。
Adversus Marcionem 4.22.6
Sed quid tam Christus Creatoris, quam secum ostendere praedicatores suos? cum illis videri, quibus in revelationibus erat visus: cum illis loqui, qui eum fuerant locuti: cum eis gloriam suam communicare, a quibus Dominus gloriae nuncupabantur: cum principalibus suis, quorum alter populi informator aliquando, alter reformator quandoque; alter initiator Veteris Testamenti, alter consummator Novi?
PL 2, 413Bしかし、創造主のキリストにとって、自分の宣べ伝える者たちを己と共に示すことほど、彼にふさわしいことがあろうか。かつて啓示のうちに自分の姿を見せた相手と共に見られること、自分について語った者たちと共に語ること、自分を「栄光の主」と呼んだ者たちと栄光を分かち合うこと。自分の主だった二人と共に——一方はかつて民を形づくった者、他方はある時これを立て直した者、一方は旧約の創始者、他方は新約の完成者である二人と。
Adversus Marcionem 4.22.7
Igitur et Petrus merito contubernium Christi sui agnoscens individuitate ejus, suggerit consilium: Bonum est nos hic esse. Bonum plane, ubi Moyses scilicet et Helias.
PL 2, 413Bそれゆえペトロもまた、彼が〔モーセとエリヤと〕離れがたく共にあることによって、己のキリストが彼らと起居を共にしていることを当然にも認め、こう提案する。「私たちがここにいるのは良いことです」と。確かに良いことである、モーセとエリヤがいる所であるからには。
Adversus Marcionem 4.22.8
Et: Faciamus hic tria tabernacula, unum tibi, et Moysi unum, et Heliae unum: sed nesciens quid diceret. Quomodo nesciens? utrumne simplici errore, an ratione quam defendimus in caussa novae prophetiae, gratiae ecstasin, id est, amentiam convenire?
PL 2, 413Cまた「ここに私たちは三つの幕屋を作りましょう。一つはあなたのために、一つはモーセのために、一つはエリヤのために」とも〔言った〕——しかし彼は何を言っているか分からずに〔言った〕のである。分からずに、とはどういうことか。単純な誤りによるものか、それとも、我々が「新しい預言」の議論において擁護している理由によるものか——すなわち、恍惚、つまり我を忘れることが、恩寵にふさわしいものであるという理由によるものか。
Adversus Marcionem 4.22.9
In spiritu enim homo constitutus, praesertim cum gloriam Dei conspicit; vel cum per ipsum Deus loquitur, necesse est excidat censu, obumbratus scilicet virtute divina; de quo inter nos et psychicos quaestio est. Interim facile est amentiam Petri probare.
PL 2, 413Cというのも、霊のうちに置かれた人間は、とりわけ神の栄光を目の当たりにするとき、あるいは神が彼を通して語られるとき、必然的にその判断力を失う——すなわち神的な力によって覆われるのである。これについては、我々と「プシュキコイ」〔魂的な者たち〕との間で論争がある。さしあたり、ペトロの我を忘れた状態を証するのはたやすい。
Adversus Marcionem 4.22.10
Quomodo enim Moysen et Heliam cognovisset, nisi in spiritu? Nec enim imagines eorum vel statuas populus habuisset et similitudines, lege prohibente, nisi quia in spiritu viderat; et ita quod dixisset, in spiritu, non in sensu constitutus, scire non poterat.
PL 2, 413Cというのも、霊においてでなければ、いったいどうしてモーセとエリヤを見分けることができたであろうか。律法が禁じていた以上、民は彼らの像も彫像も似姿も持っていなかったのだから、彼が霊のうちで見ていたのでなければ〔見分けられなかったはずである〕。そしてそのように、霊のうちに置かれ、通常の感覚のうちにはなかったからこそ、彼は自分が何を言っているのか知ることができなかったのである。
Adversus Marcionem 4.22.11
Caeterum, si sic nescit quasi errans, eo quod putaret illorum esse Christum: ergo jam constat et supra Petrum interrogatum a Christo, quem se existimarent ut de Creatoris dixisse, Tu es Christus; quia si tunc alterius Dei illum cognovisset, hic quoque non errasset.
PL 2, 414Aとはいえ、もし彼が「知らなかった」というのが、彼らのものであるとキリストを思い込んでいたという意味での誤りであったとすれば——それならばすでに明らかである。先にペトロが、彼らが彼を誰だと思っているかとキリストに問われたとき、「あなたはキリストです」と、創造主の〔キリスト〕についてであるかのように答えていたということが。というのも、もしそのときすでに彼を他の神に属する者と知っていたなら、ここでも彼は誤ることがなかったはずだからである。
Adversus Marcionem 4.22.12
Quod si ideo et hic erravit, quia et supra; ergo certus est in illum diem quoque nullam novam divinitatem a Christo revelatam, et usque adhuc non errasse Petrum, Christo usque adhuc nihil ejusmodi revelante; et tamdiu non alterius deputandum Christum, quam Creatoris, cujus omnem et hic ordinem expressit.
PL 2, 414Aだが、もし彼がここで誤ったのが、先にも誤ったのと同じ理由からであるとすれば——それならば確かなことになる。あの日に至るまでも、キリストによっていかなる新しい神性も啓示されていなかったこと、そしてこれまでのところペトロは誤っていなかったこと——キリストがそれまで何もそのようなことを啓示していなかったのだから。そしてそれだけの間、キリストは創造主の〔キリスト〕以外の者と見なされてはならない。彼はここでもその方の全き型をあらわしたのだから。
Adversus Marcionem 4.22.13
Tres de discentibus arbitros futurae visionis et vocis assumit; et hoc Creatoris est, In tribus, inquit (Deut., XIX, 15), testibus stabit omne verbum. In montem secedit; agnosco formam loci.
PL 2, 414A彼は弟子たちのうちから三人を、来るべき幻と声との証人として選び取る。そしてこれは創造主のわざである。「三人の証人によって、すべての言葉は確定する」と言われているとおりである(申命記19:15)。彼は山に退く。私はその場所の型を認める。
Adversus Marcionem 4.22.14
Nam et pristinum populum apud montem et visione et voce sua Creator initiarat. Oportebat in eo suggestu consignari Novum Testamentum, in quo conscriptum Vetus fuerat; sub eodem etiam ambitu nubis, quam nemo dubitavit de aere Creatoris conglobatam, nisi et nubes suas illo deduxerat, quia et ipse per coelum Creatoris viam ruperat, aut proinde et nubilo Creatoris precario usus est.
PL 2, 414Bというのも、創造主はかつての民をもまた、山において自らの幻と自らの声とによって〔契約に〕入らせたのだから。同じその高台の上で、旧約が記されたその場所において、新約が証印を押されるべきであったのである。同じ雲の広がりのもとで——それが創造主の大気から凝り固められたものであることを誰も疑わなかった——もし彼〔マルキオンのキリスト〕が自分の雲をそこに持ち込んだのでなければ。彼もまた創造主の天を突き破って道を通っていたのだから、あるいはそれゆえ創造主の雲を借用として使ったのである。
Adversus Marcionem 4.22.15
Itaque nec nunc muta nubes fuit, sed vox salita de coelo, et Patris novum testimonium super Filio: atque in secundo Psalmo, Filius meus es tu: ego hodie genui te. De quo et per Isaiam (Is., L, 10): Quis Deum metuens, audiat vocem filii ejus?
PL 2, 414Bかくして今もまた、雲は無言ではなく、天から躍り出た声があった——御父による御子についての新しい証しであった。第二の詩篇にも「あなたは私の子。私は今日あなたを生んだ」とある。これについてはイザヤを通しても言われている(イザヤ50:10)。「神を畏れつつ、その子の声を聞く者は誰か」と。
Adversus Marcionem 4.22.16
Itaque jam repraesentans cum: Hic est filius meus; utique subauditur, quem repromisi. Si enim repromisit aliquando, et postea dicit, Hic est; ejus est exhibentis voce uti in demonstratione promissi, qui aliquando promisit; non ejus cui possit responderi, «Ipse enim tu quis es qui dicas, Hic est filius meus, de quo non magis praemisisti, quam teipsum quod prius eras revelasti?» Hunc igitur audite, quem ab initio edixerat audiendum in nomine prophetae, quoniam et prophetes existimari habebat a populo.
PL 2, 414Bかくして、いままさに〔彼を〕差し出しつつ「これは私の子である」と言うとき、当然そこには、私がかねて約束していた者という意味が聞き取られる。というのも、もしある者がかつて予め約束しておき、のちに「これがそれである」と言うのならば、約束されたものを示す言葉を用いる資格があるのは、かつて約束していた当のその者であって、こう問い返されうる者にではない——「いったいお前は何者であって『これは私の子である』と言うのか。お前は彼について予め約束したこともなければ、そもそも自分自身を以前に啓示したことすらないではないか」と。ゆえに「これに聞け」とは、彼が初めから、預言者の名において聞かれるべき者として告げ知らせていたその者を指すのである。彼もまた民から預言者と見なされることになっていたのだから。
Adversus Marcionem 4.22.17
Prophetam, inquit Moyses (Deut. XVIII, 15), suscitabit vobis Deus ex filiis vestris (secundum carnalem scilicet censum) tamquam me: audietis illum. Omnis autem qui illum non audierit, exterminabitur anima ejus de populo suo.
PL 2, 414C「神は汝らのために、汝らの子らのうちから(すなわち肉による系図によって)、私のような一人の預言者を起こされるであろう。彼に聞け」とモーセは言う(申命記18:15)。「しかし彼に聞かない者は誰であれ、その魂はその民から絶ち滅ぼされるであろう」と。
Adversus Marcionem 4.22.18
Sic et Isaias (Is., L, 10): Quis in vobis metuens, exaudiat vocem filii ejus? Quam et ipse Pater commendaturus erat. Sistens enim verba filii sui, dicendo scilicet: Hic est filius meus dilectus; hunc audite, inquit.
PL 2, 414C同じくイザヤも言う(イザヤ50:10)。「汝らのうち、誰が畏れつつ、その子の声に耳を傾けるであろうか」と。この声こそ、御父ご自身が保証しようとしていたものである。というのも、御自身の子の言葉を確かなものとしつつ、「これは私の愛する子である。これに聞け」とすなわち言われたのだから。
Adversus Marcionem 4.22.19
Itaque etsi facta translatio sit auditionis a Moyse et Helia in Christo, sed non ut ab alio deo, nec ad alium christum, sed a Creatore in Christum ejus, secundum decessionem Veteris, et successionem Novi Testamenti.
PL 2, 415Aかくして、聞くべき対象がモーセとエリヤからキリストへと移されたのだとしても、それは他の神から、他のキリストへと〔移された〕のではなく、創造主から、その方のキリストへと〔移された〕のである——旧約の退場と新約の継承とに従って。
Adversus Marcionem 4.22.20
Non legatus, inquit Isaias (Is., LXIII, 9), nec nuntius, sed ipse Dominus salvos eos fecit ; ipse jam praedicans et implens Legem et prophetas.
PL 2, 415A「使者でもなく、御使いでもなく、主ご自身が彼らを救われた」とイザヤは言う(イザヤ63:9)。彼自身が今や、律法と預言者とを宣べ伝えつつ、成就しているのである。
Adversus Marcionem 4.22.21
Tradidit igitur Pater Filio discipulos novos, ostensis prius cum illo Moyse et Helia in claritatis praerogativa, atque ita dimissis, quasi jam et officio et honore dispunctis; ut hoc ipsum confirmaretur propter Marcionem, societatem esse etiam claritatis Christi cum Moyse et Helia.
PL 2, 415Aこうして御父は御子に新しい弟子たちを委ねられた——モーセとエリヤとが先に彼と共に栄光の特権のうちに示され、そのようにして、あたかもすでにその務めと名誉とが果たされたかのように送り出された後で。それは、マルキオンのゆえに、まさにこのこと——キリストの栄光にもモーセとエリヤとの交わりがあるということ——が確証されるためであった。
Adversus Marcionem 4.22.22
Totum autem habitum visionis istius habemus etiam apud Habacuc, ubi Spiritus ex persona interdum apostolorum (Habac., III, 2): Domine, audivi auditum tuum, et extimui. Quem magis quam vocis coelestis illius, Hic est filius meus dilectus, hunc audite?
PL 2, 415Bだが、この幻の全き様相を、我々はハバクク書のうちにも見出す。そこでは霊が、時に使徒たちの人格において語る(ハバクク3:2)。「主よ、私はあなたの告げ知らせを聞いて、恐れました」と。かの天からの声、「これは私の愛する子である。これに聞け」というものより他に、いったい何の告げ知らせがあろうか。
Adversus Marcionem 4.22.23
Consideravi opera tua , et excidi mente. Quando magis, quam cum visa claritate ejus, nescit quid diceret Petrus? In medio duorum animalium cognosceris, Moysi et Heliae.
PL 2, 415B「私はあなたの御業を思い巡らし、我を失いました」。彼の栄光を見て、ペトロが何を言っているのか分からなくなったとき以上に、これが当てはまるのはいつであろうか。「二つの生き物の間で、あなたは知られるであろう」——すなわちモーセとエリヤの間で。
Adversus Marcionem 4.22.24
De quibus et Zacharias (Zach., IV, 3 et 14) vidit in figura duarum olearum, et duorum ramulorum oleae. Nam hi sunt, de quibus dictum est illi: Duo filii opimitatis adsistunt Domino universae terrae.
PL 2, 415B彼らについては、ゼカリヤもまた(ゼカリヤ4:3、14)、二本のオリーブの木、二つのオリーブの若枝という予型のうちにこれを見た。というのも、彼にこう言われた者たちこそが彼らだからである。「これらは豊かさの二人の子であって、全地の主のそばに立つ者たちである」と。
Adversus Marcionem 4.22.25
Et rursum idem Habacuc (Habac., III, 3): Operuit coelos virtus; utique nubilo illo. Et splendor ejus ut lux erit; utique qua etiam vestitus ejus refulsit. Et si commemoremur promissionis Moysi, hic invenietur expuncta.
PL 2, 415Bそして同じハバククはまた言う(ハバクク3:3)。「その力は天々を覆った」——当然、あの雲によってである。「その輝きは光のようであろう」——当然、彼の衣までも輝いたそのことによってである。そして、モーセへの約束を思い起こすなら、ここにそれが果たされたのを見出すであろう。
Adversus Marcionem 4.22.26
Cum enim desiderasset conspectum Domini Moyses dicens: Si ergo inveni gratiam coram te, manifesta te mihi, ut cognoscenter videam te; eum conspectum desiderans, in quo hominem esset acturus, quod propheta sciebat.
PL 2, 415Cというのも、モーセが主の御姿を見たいと望んで、こう言ったとき——「それゆえ、もし私があなたの御前に恩寵を得ているのであれば、私にご自身を現してください。私があなたをはっきりと知って見ることができますように」——彼は、その方が人間として振る舞うことになるその御姿を望んでいたのであり、それを預言者は知っていたのである。
Adversus Marcionem 4.22.27
Caeterum, Dei faciem (jam audierat) nemo homo videbit me , et vivet (Exod., XXXIII). Et hunc, inquit, sermonem quem dixisti, faciam tibi. Et rursus Moyses: Ostende mihi gloriam tuam. Et Dominus similiter de futuro: Ego praecedam in gloria mea; et reliqua.
PL 2, 415Cしかし、神の顔については——彼はすでに「誰も人は私を見て、なお生きることはない」と聞いていた(出エジプト記33章)。「そして、あなたが言ったこの言葉を、私はあなたのために行おう」と〔主は〕言われる。モーセはさらに言う。「あなたの栄光を私にお示しください」と。そして主も同様に、来るべきことについて言われる。「私は私の栄光のうちに先立って行くであろう」云々。
Adversus Marcionem 4.22.28
Et in novissimo: Et tunc videbis posteriora mea. Non lumbos, nec suras; sed quam desideraverat gloriam in posterioribus temporibus revelandam.
PL 2, 415Cそして最後に、「そのとき、あなたは私の後ろの姿を見るであろう」と〔言われる〕。それは腰でも脹脛でもなく、彼が望んでいたあの栄光であって、後の時代において啓示されるべきものであった。
Adversus Marcionem 4.22.29
In qua, facie ad faciem visibilem se ei repromittit, etiam ad Aaronem dicens (Num., XII, 6): Si fuerit prophetes in vobis, in visione cognoscar illi, et in visione loquar ad eum, non quomodo ad Moysen: os ad os loquar ad eum in specie (utique hominis, quam erat gestaturus), non in aenigmate.
PL 2, 415Dその栄光のうちで、彼は御顔と御顔とを合わせて彼に見える者となることを再び約束される。アロンに向かってもこう言われる(民数記12:6)。「もし汝らのうちに預言者があれば、私は幻において彼に知られ、幻において彼に語ろう。モーセに対するようにではない。私は口と口とを合わせて、その姿かたちにおいて——当然、彼がやがて身にまとうことになる人間の姿かたちである——彼に語ろう。謎においてではない」と。
Adversus Marcionem 4.22.30
Nam etsi Marcion noluit eum colloquentem Domino ostensum, sed stantem; tamen et stans os ad os stabat, et faciem ad faciem cum illo, inquit, non extra illum, in gloriam ipsius, nedum in conspectum.
PL 2, 416Aというのも、たとえマルキオンが、彼〔モーセ〕が主と語り合う姿で示されるのを望まず、ただ立っている姿だけを望んだとしても——それでも立っていたとしても、彼は口と口とを合わせ、顔と顔とを合わせてその方と共に立っていたのである。その外にではなく、その方の栄光そのもののうちに、ただその御前にというだけでなく。
Adversus Marcionem 4.22.31
De qua gloria non aliter illustratus discessit a Christo, quam solebat a Creatore: proinde tunc oculos percutiens filiorum Israelis, quemadmodum et nunc excaecati Marcionis, qui hoc quoque argumentum adversus se facere non vidit. Suscipio in me personam Israelis.
PL 2, 416Aその栄光によって照らされて、彼は創造主のもとから立ち去るときといつも変わらぬ仕方で、キリストのもとから立ち去ったのである。かくしてその時イスラエルの子らの目を撃ったように、今もまた盲いたマルキオンの目を撃つのである——彼はこの論拠もまた自分に不利に働くことを見なかったのだから。私はイスラエルの人格を我が身に引き受ける。