Adversus Marcionem 5.7.1
Et occulta tenebrarum ipse illuminabit, utique per Christum, qui Christum illuminationem repromisit (Is. XLII, 6); se quoque lucernam pronuntiavit, scrutantem corda et renes (Ps. VII, 10). Ab illo erit et laus unicuique, a quo et contrarium laudis ut a judice.
PL 2, 485B「彼自身が闇の隠されたものをも照らすであろう」――当然、キリストを通してのことである。彼はキリストを照らしとして約束したのだから(イザヤ42:6)。彼はまた自らを、心と腎とを探る灯火であるとも宣言した(詩篇7:10)。各人への称賛は彼から来るのであり、審判者として、称賛の反対もまた彼から来るのである。
Adversus Marcionem 5.7.2
Certe, inquis, vel hic mundum Deum mundi interpretatur, dicendo: Spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus. Quia si mundum homines mundi significasset, non etiam homines postmodum nominasset.
PL 2, 485C「確かに」とお前は言う、「少なくともここでは、彼は『世』を『世の神』の意味に解している」と。すなわち、「我々は世と天使たちと人間たちにとって見世物となった」と言うことによって。なぜなら、もし「世」が「世の人間たち」を意味していたのであれば、その後にさらに「人間たち」と名指すことはなかったであろうから。
Adversus Marcionem 5.7.3
Imo ne ita argumentareris, providentia Spiritus Sancti demonstravit quidnam dixisset, Spectaculum facti sumus mundo; dum angelis qui mundum ministrant, et hominibus quibus ministrant.
PL 2, 485Cそれどころか、お前がそのように論じることのないように、聖なる霊の摂理は、「我々は世にとって見世物となった」という彼の言葉が何を意味していたのかを示した。すなわち、世に仕える天使たちに対して、また彼らが仕える人間たちに対して、ということである。
Adversus Marcionem 5.7.4
Verebatur nimirum tantae constantiae vir, ne dicam Spiritus Sanctus, praesertim ad filios scribens, quos in Evangelio generaverat, libere Deum mundi nominare, adversus quem, nisi exerte, non posset videri praedicare.
PL 2, 485Cなるほど、これほど不動の心を持つ人物は――聖なる霊とはあえて言わないでおくが――とりわけ福音において自分が生んだ子らに宛てて書いているだけに、「世の神」を包み隠さず名指すことを恐れたのである。あからさまにでなければ、彼がその神に対して宣べ伝えているとは見えなかったはずであるのに。
Adversus Marcionem 5.7.5
Non defendo secundum legem Creatoris displicuisse illum, qui mulierem patris sui habuit, communis et publicae religionis secutus sit disciplinam. Sed cum eum damnat dedendum Satanae, damnatoris Dei praeco est.
PL 2, 485C父の妻を持ったその者が創造主の律法に従って不興を買ったのだ、と私は言い張りはしない。彼〔使徒〕は共通で公的な宗教の教えに従ったのだとしておこう。しかし彼が、その者をサタンに引き渡すべき者として断罪するとき、彼は断罪する神の布告者なのである。
Adversus Marcionem 5.7.6
Viderit et quomodo dixerit in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini, dum et de carnis interitu, et de salute spiritus judicarit; et auferri jubens malum de medio, Creatoris frequentissimam sententiam commemoraverit.
PL 2, 486A彼が「肉の滅びのために、主の日に霊が救われるように」とどのように言ったか、その如何は問うまい――肉の滅びについても霊の救いについても彼が裁きを下している以上は。そして「悪をその中から取り除け」と命じることによって、彼は創造主の最も頻繁な格言を思い起こさせたのである。
Adversus Marcionem 5.7.7
Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio sicut estis azymi. Ergo azymi figurae erant nostrae apud Creatorem. Sic et pascha nostrum immolatus est Christus.
PL 2, 486A「古いパン種を取り除け。汝らが種なしパンであるとおりに、新しい練り粉となるためである」。ゆえに、種なしパンは創造主のもとにおける我々の予型であった。「かくして我々の過越としてキリストが屠られた」。
Adversus Marcionem 5.7.8
Quare pascha Christus, si non pascha figura Christi, per similitudinem sanguinis salutaris, et pecoris Christi? Quid nobis et Christo imagines induit solemnium Creatoris, si non erant nostrae? Avertens autem nos a fornicatione, manifestat carnis resurrectionem.
PL 2, 486Aもし過越が、救いをもたらす血の類似と、キリストなる羊の類似とによってキリストの予型であるのでないのなら、なぜキリストが過越なのか。もしそれらが我々のものでなかったのなら、なぜ彼は創造主の祝祭の像を我々とキリストにまとわせるのか。そして、我々を淫行から遠ざけることによって、彼は肉の復活を明らかにする。
Adversus Marcionem 5.7.9
Corpus, inquit, non fornicationi, sed Domino, et Dominus corpori; ut templum Deo, et Deus templo. Templum ergo Deo peribit, et Deus templo.
PL 2, 486B「肉体は」と彼は言う、「淫行のためではなく主のためにあり、主は肉体のためにある。神殿が神のためにあるように、神は神殿のためにある」。それでは神殿は神のために滅び、神は神殿のために滅びるというのか。
Adversus Marcionem 5.7.10
Atquin vides, Qui Dominum suscitavit, et nos suscitabit, in corpore quoque suscitabit; quia corpus Domino, et Dominus corpori. Et bene quod aggerat: Nescitis corpora vestra membra esse Christi? Quid dicet haereticus?
PL 2, 486Bしかるに、お前は見るがよい。「主を甦らせた方は、我々をも甦らせるであろう」。肉体においてもまた甦らせるのである。なぜなら肉体は主のためにあり、主は肉体のためにあるからである。そして彼がさらに積み重ねて言うのは結構なことである。「汝らは、自分たちの肉体がキリストの肢体であることを知らないのか」。異端者は何と言うであろうか。
Adversus Marcionem 5.7.11
Membra Christi non resurgent, quae nostra jam non sunt? Empti enim sumus pretio magno. Plane nullo, si phantasma fuit Christus, nec habuit ullam substantiam corporis, quam pro nostris corporibus dependeret.
PL 2, 486B「キリストの肢体は甦らないのか、それはもはや我々のものではないというのか。我々は高価な代価によって買い取られたのだから」。もしキリストが幻であり、我々の肉体の代わりに支払うべき肉体の実体を何も持っていなかったのなら、確かに何の代価もなかったことになる。
Adversus Marcionem 5.7.12
Ergo Christus habuit quo nos redimeret; et si aliquo magno redemit haec corpora, in quae eadem committenda fornicatio non erit, ut in membra jam Christi, non nostra: utique sibi salva praestabit, quae magno comparavit.
PL 2, 486Bそれゆえキリストは、我々を贖うべき何かを持っていたのである。そして、もし彼が何か高価なものによってこれらの肉体を贖ったのなら――それらの肉体において、もはや我々のものではなくキリストの肢体であるがゆえに、同じ淫行を犯すべきではないのだが――彼は当然、高価な代価で得たものを、自分のために無傷のまま保つであろう。
Adversus Marcionem 5.7.13
Jam nunc quomodo honorabimus? quomodo tollemus Deum in corpore perituro? Sequitur de nuptiis congredi, quas Marcion constantior Apostolo prohibet.
PL 2, 486Cさて今、我々はどのようにして誉め敬うのか。どうして滅びるはずの肉体のうちに神を担うことができようか。次には、婚姻について取り上げることになる。マルキオンは使徒よりも徹底してこれを禁じている。
Adversus Marcionem 5.7.14
Etenim Apostolus, etsi bonum continentiae praefert, tamen conjugium et contrahi permittit, et usui esse, et magis retineri quam disjungi suadet. Plane Christus vetat (Matth. V et XIX) divortium, Moyses vero permittit.
PL 2, 486Cというのも使徒〔パウロ〕は、節制の善さを勝ると認めながらも、婚姻が結ばれることを許し、それが用いられることを許し、離婚するよりもむしろ保つことを勧めているからである。確かにキリストは離婚を禁じ(マタイ5、19)、他方モーセはこれを許している。
Adversus Marcionem 5.7.15
Marcio totum concubitum auferens fidelibus (viderint enim catechumeni ejus) repudium ante nuptae jubens, cujus sententiam sequitur, Moysi an Christi?
PL 2, 486Cマルキオンは、信者たちからあらゆる交わりを奪い去り(彼の入信志願者たちについては彼ら自身の考えることであるが)、既に嫁いでいた女に離縁を命じている。それでは彼は誰の見解に従っているのか、モーセのそれか、それともキリストのそれか。
Adversus Marcionem 5.7.16
Atquin et Christi Apostolus, cum praecipit mulierem a viro non discedere, aut si discesserit, manere innuptam, aut reconciliari viro; et repudium permisit, quod non in totum prohibuit, et matrimonium confirmavit, quod primo vetuit disjungi, et si forte disjunctum, voluit reformari.
PL 2, 486Cしかるにキリストの使徒もまた、妻が夫から離れないように、もし離れたならば未婚のままでいるか夫と和解するようにと命じるとき、離縁を許してもいる――全面的に禁じはしなかったのだから――と同時に、婚姻を確かなものとしてもいる――まずそれが離されることを禁じ、もし万一離されてしまった場合には、元に戻されることを望んだのだから。
Adversus Marcionem 5.7.17
Sed et continentiae quas ait caussas? Quia tempus in collecto est. Putaveram, quia Deus alius in Christo; et tamen a quo est collectio temporis, ab eo erit et quod collectioni temporis congruit. Nemo alieno tempori consulit.
PL 2, 487Aしかし彼が節制の理由として挙げているのは何か。「時が縮められているからである」。私は、キリストにおいて別の神がいるのだと思っていた。しかし、時の縮約がその方に由来するのであれば、その時の縮約にふさわしいものもまたその方に由来するはずである。誰も他所の時のために気を配ったりはしない。
Adversus Marcionem 5.7.18
Pusillum Deum adfirmas tuum, Marcion, quem in aliquo coangustat tempus Creatoris. Certe praescribens, Tantum in Domino esse nubendum; ne qui fidelis ethnicum matrimonium contrahat, legem tuetur Creatoris, allophylorum nuptias ubique prohibentis.
PL 2, 487Aお前は自分の神を小さきものであると認めているのだ、マルキオンよ。創造主の時が、ある点で彼を狭めているのだから。確かに彼が「主にあってのみ嫁ぐべきである」と明確に規定するとき――信者が異教徒との婚姻を結ぶことのないように、という意味で――彼は創造主の律法を守っているのである。それはあらゆる場所で異民族との婚姻を禁じる律法である。
Adversus Marcionem 5.7.19
Sed, etsi sunt, qui dicuntur Dei, sive in coelis, sive in terris; apparet quomodo dixerit, non quasi vere sint, qui dicantur quando non sint: de idolis enim coepit, de idolothytis disputaturus: Scimus quod idolum nihil sit.
PL 2, 487A「しかし、たとえ神々と呼ばれるものが、天にあれ地にあれ、存在するとしても」――彼がどのように言ったかは明らかである。すなわち、そう呼ばれてはいても実際には存在しないものが、あたかも真に存在するかのように〔言ったの〕ではない、ということである。というのも彼は、偶像に供えた肉について論じようとして、偶像について語り始めているからである。「我々は、偶像が無であることを知っている」。
Adversus Marcionem 5.7.20
Creatorem autem et Marcion Deum non negat; ergo non potest videri Apostolus Creatorem quoque inter eos posuisse, qui dii dicantur, et tamen non sint; quando etsi fuissent, nobis tamen unus esset Deus Pater ex quo omnia . Ex quo omnia nobis, nisi cujus omnia?
PL 2, 487Bしかしマルキオンでさえ、創造主が神であることを否定していない。それゆえ使徒が、創造主をも、「神々と呼ばれてはいても実際には存在しない」者たちのうちに数え入れたと見ることはできない。たとえそれらが実際に存在したとしても、我々にとっては、それらすべてがそこから出た唯一の父なる神があるはずだからである。すべてが我々にとってそこから出ているとすれば、それは万物の主である方以外の誰であろうか。
Adversus Marcionem 5.7.21
Quaenam ista? Habes in praeteritis: Omnia vestra sunt, sive Paulus, sive Apollo, sive Cephas, sive mundus, sive vita, sive mors, sive praesentia, sive futura. Adeo omnium Deum Creatorem facit, a quo et mundus, et vita, et mors; quae alterius Dei esse non possunt.
PL 2, 487Bそれは何であるのか。お前は先立つ箇所にこう持っている。「すべては汝らのものである、パウロであれ、アポロであれ、ケファであれ、世界であれ、命であれ、死であれ、現在のものであれ、未来のものであれ」。かくして彼は創造主を万物の神とするのである。世界も命も死もそこから来るのであり、それらは他の神のものではありえない。
Adversus Marcionem 5.7.22
Ab eo igitur inter omnia et Christus. Ex labore suo unumquemque docens vivere oportere , satis exempla praemiserat militum, pastorum, rusticorum; sed divina illi auctoritas deerat.
PL 2, 487Bそれゆえ、万物の中にあるキリストもまた彼から来るのである。おのおのが自分の労苦によって生きるべきであると教えるにあたって、彼は兵士たち、羊飼いたち、農夫たちの実例を十分に先立てて挙げていた。しかし彼にはそれに対する神的な権威が欠けていた。
Adversus Marcionem 5.7.23
Legem igitur opponit Creatoris ingratis, quam destruebat: sui enim Dei nullam talem habebat. Bovi, inquit, terenti os non obligabis; et adjicit: Nunquid de bobus pertinet ad Dominum? etiam et bobus propter homines benignum? Propter nos enim scriptum est, inquit.
PL 2, 487Bそこで彼は、それに対して恩を知らぬ者たちに、自分が打ち倒しつつあったはずの創造主の律法を持ち出す。というのも、彼は自分の神のそのような律法を何も持っていなかったからである。「脱穀する牛の口に籠をかけてはならない」と彼は言い、さらに付け加える。「牛のことが主にとって関わりがあろうか。それとも人間のために牛にも慈しみが及ぶのか。それは我々のために書かれているのである」と彼は言う。
Adversus Marcionem 5.7.24
Ergo et legem allegoricam secundum nos probavit, et de Evangelio viventibus patrocinantem; ac propter hoc, non alterius esse Evangelizatores, quam cujus lex, quae prospexit illis, cum dicit, Propter nos enim scriptum est.
PL 2, 487Cそれゆえ彼は、我々の見解に従って、律法が寓意的なものであることを、また福音によって生きる者たちを弁護するものであることを承認したのである。そしてこのゆえに、福音を宣べ伝える者たちは、彼らのために配慮した律法の主とは別の神に属するものではない、ということになる。彼が「それは我々のために書かれているのである」と言うときには。
Adversus Marcionem 5.7.25
Sed noluit uti legis potestate, quia maluit gratis laborare. Hoc ad gloriam suam retulit, quam negavit quemquam evacuaturum, non ad Legis destructionem, qua alium probavit usurum.
PL 2, 487Cしかし彼は律法の権能を用いようとはしなかった。無償で働くほうを選んだからである。彼はこれを自分の誇りに帰したのである――誰かがこれを空しくするであろうことを、彼は否定したのだから――律法の破棄に帰したのではない。彼はその律法を、自分以外の者が用いるであろうことを認めていたのである。
Adversus Marcionem 5.7.26
Ecce autem et in petram offendit caecus Marcion, de qua bibebant in solitudine patres nostri. Si enim petra illa Christus fuit, utique Creatoris, cujus et populus. Cui rei figuram extranei sacramenti interpretatur?
PL 2, 487Cさて見よ、盲目なるマルキオンは、我々の父祖たちが荒野で飲んだあの岩にもつまずいている。もしその岩がキリストであったとすれば、それは当然創造主のものである。その民もまた創造主のものだからである。彼は何のために、他所の秘義の予型としてこれを解するのか。
Adversus Marcionem 5.7.27
An ut hoc ipsum doceret, figurata fuisse vetera in Christum ex illis recensendum? Nam et reliquum exitum populi decursurus, praemittit: Haec autem exempla nobis sunt facta.
PL 2, 487Dそれとも、まさにこのことを教えるためであったのか。すなわち、古いものどもは、それらのうちから数え上げられるべきキリストを指して、予型として形づくられていたのだ、ということを。というのも、彼〔使徒〕は民の残りの出来事をこれから辿ろうとして、あらかじめこう言っているからである。「これらのことは我々のための実例として起こったのである」。
Adversus Marcionem 5.7.28
Dic mihi, a Creatore alterius quidem ignoti Dei hominibus exempla sunt facta? an alius Deus ab alio mutuatur exempla, et quidem aemulo? De illo me terret sibi, a quo fidem meam transfert? Meliorem me illi adversarius faciet?
PL 2, 488A私に言ってみよ。創造主によって、別の、しかも知られざる神に属する人間たちのために実例が作られたというのか。それとも、ある神が別の神から実例を借りるというのか。しかも張り合う相手から。私の信を彼から移し取る者〔別の神〕は、自分のために、彼〔創造主〕についての恐れを私に抱かせるというのか。その敵対者は、かの方のために私をより善き者にするというのか。
Adversus Marcionem 5.7.29
Jam si deliquero eadem quae et populus, eademne passurus sum, annon? Atquin si non eadem, vane mihi timenda proponit, quae non sum passurus. Passurus autem a quo ero?
PL 2, 488Aさて、もし私があの民と同じ過ちを犯すとすれば、私は同じ苦しみを受けることになるのか、ならないのか。しかるに、もし同じでないなら、彼は私に、私が被ることのないものを恐れさせようとして、むなしく差し出していることになる。では私は誰によって苦しみを受けることになるのか。
Adversus Marcionem 5.7.30
Si a Creatore, qualia infligere ipsius est? et quale erit, ut peccatorem aemuli sui puniat magis, quam e contrario foveat Deus zelotes? Si ab illo Deo, atquin punire non novit.
PL 2, 488Aもし創造主によってであるならば、いかなるものを与えることが彼自身のすることであろうか。また、熱情の神が、自分と張り合う者に属する罪人を、逆に庇うのではなくかえって罰するというのは、いかなることであろうか。もしあの神によってであるならば、しかるに、彼は罰することを知らない。
Adversus Marcionem 5.7.31
Ita, tota ista propositio Apostoli nulla ratione consistit, si non ad disciplinam Creatoris est. Denique et in clausula praefationi respondet. Haec autem quemadmodum evenerunt illis, scripta sunt ad nos commonendos, in quos fines aevorum decucurrerunt.
PL 2, 488Aこのように、使徒のこの命題全体は、それが創造主の教えに関わるのでなければ、何の理由も成り立たない。そして最後に、彼は結びの言葉においても、その前置きに応えている。「これらのことが彼らに起こったのは、我々を戒めるために書かれたのである。我々にこそ世々の終わりが行き着いたのだから」。
Adversus Marcionem 5.7.32
O Creatorem et praescium jam et admonitorem alienorum Christianorum! Praetereo, si quando paria eorum quae retractata sunt, quaedam et breviter expungo.
PL 2, 488Bおお、創造主でありながら、すでにあらかじめ知り、他所のキリスト教徒たちを戒める方であるとは。私は、すでに取り上げた事柄と同じようなものについては通り過ぎ、いくつかの点は簡潔に済ませることにする。
Adversus Marcionem 5.7.33
Magnum argumentum Dei alterius, permissio omnium obsoniorum, adversus Legem; quasi non et ipsi confiteamur Legis onera dimissa, sed ab eo qui imposuit, qui novationem repromisit; ita et cibos qui abstulit, reddidit, quod et a primordio praestitit.
PL 2, 488B律法に反して、あらゆる食物が許されていることは、別の神の存在を示す大きな論拠だと言うのか。あたかも我々自身も、律法の重荷が解かれたことを認めていないかのように。しかしそれは、その重荷を課した方によって解かれたのであり、その方は刷新を約束していたのである。かくして彼は、自ら取り去った食物をも返したのであり、それはまた初めから彼が示していたことでもあった。
Adversus Marcionem 5.7.34
Caeterum, si quis alius Deus fuisset destructor Dei nostri, nihil magis suos prohibuisset, quam de copiis adversarii vivere. (II Cor., XI, XIV).
PL 2, 488Bそもそも、もし我々の神の破壊者であるような別の神がいたとすれば、自分に属する者たちに、敵対者の物資によって生きることほど強く禁じたはずのものはなかったであろう(二コリント11、14)。