テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput VII 第VII章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 253B · 13 sectiones

Adversus Marcionem 1.7.1

1

Tentabis ad haec de nomine Dei concutere retractatum, ut passivo, et in alios quoque permisso, quia scriptum sit (Ps. LXXXII, 1): Deus deorum stetit in ecclesia deorum; in medio autem deos dijudicabit .

PL 2, 253B

これに対してお前は、神の名をめぐる論じ直しに揺さぶりをかけようとするだろう――その名はあまねく用いられ、他の者たちにも許されているのだと言って。なぜなら、こう書かれているからである。「神々の神は神々の会衆のうちに立ち、その只中にあって神々を裁く」(詩篇82:1)。

Adversus Marcionem 1.7.2

2

Et (ib. v. 6): Ego dixi: Vos dii estis; nec tamen idcirco eis competat possessio summi magni, quia dei cognominentur, ita nec Creatori.

PL 2, 253C

そして(同6節)「私は言った、『汝らは神々である』」とある。しかし、彼らが神々と呼ばれているからといって、それによって最高至大なるものを所有することが彼らに帰せられるわけではない――創造主についても、それは同じことだ。

Adversus Marcionem 1.7.3

3

Respondebo et stulto, qui nec hoc recogitaverit, ne tantumdem et in deum Marcionis possit retorqueri ut et illum deum, nec ideo tamen summum magnum probatum, sicut nec angeli aut homines Creatoris.

PL 2, 253C

私はこの愚か者にも答えよう。この者は、同じ論法がマルキオンの神にも向け返されうること、すなわち彼の神もまた「神」と呼ばれてはいるが、それだけで最高至大なるものであると証明されたことにはならないこと――創造主のもとにある天使や人間の場合と同じである――に、思い至ってさえいないのである。

Adversus Marcionem 1.7.4

4

Si communio nominum conditionibus praejudicat, quanti nequam servi regum nominibus insultant, Alexandri, et Darii, et Holofernis? nec tamen ideo regibus, id quod sunt detrahetur. Nam et ipsa idola gentium dei vulgo; sed deus nemo ea re qua deus dicitur.

PL 2, 253C

もし名前を共有することが本来の身分を損なうというのなら、どれほど多くのろくでなしの奴隷たちが、アレクサンドロス、ダレイオス、ホロフェルネスといった王たちの名を用いて図々しく振る舞っていることか。しかしそれによって、王たちからその本来の身分が奪われることはない。異邦人の偶像でさえ、俗に「神」と呼ばれる。だが、神と呼ばれるというそのことによって神である者は、誰一人としていない。

Adversus Marcionem 1.7.5

5

Ita ego non nomini Dei, nec sono, nec notae nominis hujus, summum magnum in Creatore defendo, sed ipsi substantiae, cui nomen hoc contingit.

PL 2, 254A

このように私は、創造主における最高至大であることを、「神」という名に、その響きに、この名の印そのものに帰して擁護しているのではなく、この名が当てはまる当の実体そのものに帰して擁護しているのである。

Adversus Marcionem 1.7.6

6

Hanc inveniens solam innatam, infectam, solam aeternam et universitatis conditricem; non nomini, sed statui, nec appellationi, sed conditioni ejus summum magnum et adscribo et vindico.

PL 2, 254A

私はこの実体のみが、生まれることなく、造られることなく、唯一永遠であり、宇宙の創造者であることを見出した上で、最高至大であることを、その名にではなくその在り方に、呼び名にではなくその状態に、帰し、かつ主張するのである。

Adversus Marcionem 1.7.7

7

Et ideo quia deus jam vocari obtinuit substantia cui adscribo, nomini me adscribere putas; quia necesse est per nomen ostendam cui adscribam substantiae; scilicet qua constat qui Deus dicitur, et summum magnum ex substantia, non ex nomine deputatur.

PL 2, 254A

そしてそれゆえに、私が帰しているその実体が、すでに「神」と呼ばれることを得ているために、お前は私が名に帰しているのだと思っている。だが、それは、私がいかなる実体に帰しているのかを、名によって示さねばならないという必然によるにすぎない。すなわち、「神」と呼ばれる者がそれによって成り立っているところのものに、私は帰しているのであって、最高至大であることは、名からではなく実体から由来するとみなされるのである。

Adversus Marcionem 1.7.8

8

Denique hoc et Marcion suo deo vindicans secundum statum, non secundum vocabulum vindicat.

PL 2, 254A

そして実際、マルキオンもまた、自分の神にこれを主張するにあたっては、呼び名によってではなく、在り方によって主張しているのである。

Adversus Marcionem 1.7.9

9

Id ergo summum magnum quod Deo adscribimus ex substantiae lege, non ex nominis sorte, contendimus ex pari esse debere in duobus, qui ea substantia constant qua Deus dicitur: quia in quantum dii vocantur, id est summa magna, substantiae scilicet merito innatae et aeternae, ac per hoc magnae et summae, in tantum non possit summum magnum minus et deterius alio summo magno haberi.

PL 2, 254B

したがって、我々が実体の法にもとづいて神に帰しているのであって名の巡り合わせにもとづいて帰しているのではない、その最高至大なるものは、「神」と呼ばれるその実体によって成り立っている二者において、対等でなければならないと我々は主張する。というのも、彼らが神々と呼ばれる、すなわち最高至大なるものと呼ばれる限りにおいて――それは生まれることなく永遠なる実体の値打ちに基づき、それゆえに偉大にして至高であるとされる限りにおいて――一方の最高至大なるものが、もう一方の最高至大なるものよりも小さく劣ったものとされることは、あってはならないからである。

Adversus Marcionem 1.7.10

10

Si summi magni felicitas et sublimitas et integritas stabit in deo Marcionis, stabit aeque et in nostro: si non et in nostro, aeque nec in Marcionis.

PL 2, 254B

もし最高至大であることの至福性と崇高性と完全性が、マルキオンの神において成り立つならば、それは我々の神においても等しく成り立つだろう。もし我々の神において成り立たないならば、マルキオンの神においても等しく成り立たないだろう。

Adversus Marcionem 1.7.11

11

Ergo nec paria erunt duo summa magna, quia prohibet disposita jam regula summi magni, comparationem non sustinentis; nec disparia, quia et alia summi magni regula occurrit, diminutionem non admittens.

PL 2, 254B

したがって、二つの最高至大なるものは、対等でもありえない。最高至大なるものは比較に耐えないという、すでに定められた規範がそれを禁じるからである。また不対等でもありえない。減少を許さないという、最高至大なるものについてのもう一つの規範が立ちはだかるからである。

Adversus Marcionem 1.7.12

12

Haesisti, Marcion, in medio Ponti tui aestu: utrinque te fluctus veritatis involvunt. Nec pares, nec dispares deos sistere potes. Duo enim non sunt, quod pertineat proprie ad numeri retractatum.

PL 2, 254C

マルキオンよ、お前は自分のポントスの真っ只中の激流に立ち往生した。両側から真理の波がお前を巻き込んでいる。お前は対等な神々も、不対等な神々も、立てることができない。数についての論じ直しに厳密に関わる限り、二人は存在しないのである。

Adversus Marcionem 1.7.13

13

Quamquam tota materia de duobus diis dimicetur, his interim lineis eam clusimus, intra quas de singularibus jam proprietatibus congrediemur.

PL 2, 254C

二人の神をめぐる論争の全体は、なお戦い続けられるべきものであるとはいえ、我々はさしあたりこの範囲の内にそれを収めた。今後はこの範囲の内で、個々の固有性について取り組んでいくことにする。