テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput II 第II章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 470C · 20 sectiones

Adversus Marcionem 5.2.1

1

Principalem (Gal., I) adversus judaismum epistolam nos quoque confitemur, quae Galatas docet.

PL 2, 470C

ガラテヤの人々に教えるこの書簡が、ユダヤ主義に対する第一の書簡であることは、我々もまた認める(ガラテヤ1章)。

Adversus Marcionem 5.2.2

2

Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri.

PL 2, 471A

というのも、我々は古い律法のあの全面的な廃棄を、それ自体、創造主の配剤から来るものとして受け入れているからである。我々の神の預言者たちによって予告された刷新について、この論の順序のうちですでにしばしば論じてきたとおりである。

Adversus Marcionem 5.2.3

3

Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque ad Joannem) terminum in Joanne statuens inter utrumque ordinem, desinentium exinde veterum et incipientium novorum; necessarie et Apostolus in Christo post Joannem revelato vetera infirmat, nova vero confirmat, atque ita non alterius Dei fidem curat quam Creatoris, apud quem et vetera decessura praedicabantur.

PL 2, 471A

創造主が確かに、古きものが過ぎ去り、新しきものが生まれ出ることを約束したとすれば、他方でキリストは、「律法と預言者はヨハネに至るまで」というこの区分の時をヨハネにおいて画し、それ以来古きものが終わり新しきものが始まる、両者の秩序の間の境目を定めたのであるから、使徒もまた、ヨハネの後にキリストが啓示されたその時にあって、必然的に古きものを無効とし、新しきものを確証することになる。それゆえ、使徒が心を配るのは、創造主のほかならぬその信仰であり、古きものの過ぎ去ることもまた、まさしくその創造主のもとで予告されていたのである。

Adversus Marcionem 5.2.4

4

Igitur et Legis destructio, et Evangelii aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi.

PL 2, 471A

したがって、律法の崩壊も、福音の建立も、この書簡においてもまた私に有利に働く。それはガラテヤの人々が抱いていたあの思い込みに関わることである。すなわち彼らは、創造主のキリストを信じるにあたっては創造主の律法をなお有効なまま保持すべきだと思い込んでいたのであって、それは律法がその創始者自身によって廃されるということが、当時なお信じがたく思われていたためである。

Adversus Marcionem 5.2.5

5

Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem reliquissent, alium secuti. Quis enim exspectaret diutius discere, quod novam deberet sectari disciplinam, qui novum Deum recepisset?

PL 2, 471B

しかも、もし彼らが使徒から全く別の神について聞いていたのであれば、別の神に従って自分たちが見捨てたその神の律法から離れねばならないことを、進んで悟っていたはずである。新しい神を受け入れた者が、新しい教えに従うべきだということを知るのに、これ以上長く待つ必要などどこにあろうか。

Adversus Marcionem 5.2.6

6

Imo, quia eadem quidem divinitas praedicabatur in Evangelio, quae semper nota fuerat in Lege, disciplina vero non eadem, hic erat totus quaestionis status, an lex Creatoris ab Evangelio deberet excludi in Christo Creatoris.

PL 2, 471B

それどころか、事実はこうである。福音において宣べ伝えられていた神性は、律法において常に知られていたのと同じ神性でありながら、その教えは同じではなかった。それゆえ、問題の全体はここにあった。すなわち、創造主のキリストにおいて、創造主の律法は福音から排除されるべきであるかどうか、である。

Adversus Marcionem 5.2.7

7

Denique, aufer hunc statum, et vacat quaestio. Vacante autem quaestione, ultro omnibus agnoscentibus discedendum sibi esse ab ordine Creatoris per fidem Dei alterius, nulla Apostolo materia competisset, id tam presse docendi, quod ultro fides ipsa dictasset.

PL 2, 471B

実に、この争点を取り除けば、問い自体が消滅する。そして問いが消滅すれば、誰もが進んで、別の神への信仰によって創造主の秩序から離れねばならないと自ずと認めるであろうから、信仰そのものが自ずと命じたはずのことを、これほど切迫して教えるべき何の理由も使徒にはなかったはずである。

Adversus Marcionem 5.2.8

8

Igitur tota intentio Epistolae istius nihil aliud docet, quam Legis discessionem venientem de Creatoris dispositione, ut adhuc suggeremus.

PL 2, 471C

したがって、この書簡全体の趣旨が教えているのは、これから我々がなお示していくとおり、律法からの離脱が創造主の配剤から来るものであるということ、それ以外の何ものでもない。

Adversus Marcionem 5.2.9

9

Si item nullius novi Dei exerit mentionem, quod nusquam magis fecisset, quam in ista materia, ut rationem scilicet ablegandae Legis unica hac et sufficientissima definitione proponeret novae divinitatis, apparet quomodo scribat: Miror vos tam cito transferri, ab eo qui vos vocavit in gratiam, ad aliud evangelium: ex conversatione aliud, non ex religione; ex disciplina, non ex divinitate.

PL 2, 471C

同様に、彼が新しい神について何も言及していないとすれば——このことは、律法を退ける理由を、新しい神性についてのこの一つの、しかも十分すぎるほどの定義によって示すべき、まさにこの主題においてこそ、何にもましてなされたはずのことなのだが——彼がどう書いているかを見れば明らかである。「私は驚いている。汝らを恩寵へと召したその方から、これほど速やかに他の福音へと移されてゆくとは」と。すなわちそれは、行いにおいて別のものであって、宗教において別のものではなく、教えにおいて別のものであって、神性において別のものではない、という意味である。

Adversus Marcionem 5.2.10

10

Quoniam quidem Evangelium Christi a Lege evocare deberet ad gratiam, non a Creatore ad alium Deum. Nemo enim illos moverat a Creatore, ut viderentur sic ad aliud Evangelium transferri, quasi dum ad Creatorem transferuntur.

PL 2, 471C

というのも、キリストの福音は律法から恩寵へと呼び出すべきものであって、創造主から別の神へと呼び出すべきものではなかったからである。そもそも誰も彼らを創造主から動かしてはいなかったのだから、彼らが創造主のもとへと移されているかのようにして別の福音へと移されているように見えるはずもない。

Adversus Marcionem 5.2.11

11

Nam et adjiciens, quod aliud Evangelium omnino non esset, Creatoris confirmat id, quod esse defendit.

PL 2, 471D

そしてまた彼が、別の福音などおよそ存在しないと付け加えることによって、彼が存在すると擁護しているその福音が、創造主のものであることを確証しているのである。

Adversus Marcionem 5.2.12

12

Si enim et Creator Evangelium repromittit, dicens per Esaiam (Is., XL, 9): Ascende in montem excelsum, qui evangelizas Sioni; extolle vocem in valentia tua, qui evangelizas Hierusalem.

PL 2, 471D

というのも、創造主もまた福音を約束しているからである。イザヤを通してこう言っている(イザヤ40:9)。「高き山に登れ、シオンに福音を告げる者よ。汝の力の限り声を張り上げよ、エルサレムに福音を告げる者よ」と。

Adversus Marcionem 5.2.13

13

Item (Is., LII, 7) ad apostolorum personam: Quam tempestivi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona; utique et nationibus evangelizantium; quoniam et: In nomine ejus, inquit (Is., XLII, 4), nationes sperabunt, Christi scilicet; cui ait: Posui te in lumen nationum.

PL 2, 472A

また同様に(イザヤ52:7)、使徒たちの人格に向けてこう言われている。「なんと時宜にかなっていることか、平和を告げ知らせる者たちの足は、善きことを告げ知らせる者たちの足は」と。しかもそれは諸国民に告げ知らせる者たちのことである。というのも、「その名において」——すなわちキリストの名において——「諸国民は希望を置くであろう」とも言われているからである(イザヤ42:4)。彼に向けて、こう言われている。「私は汝を諸国民の光として据えた」と。

Adversus Marcionem 5.2.14

14

Est autem Evangelium etiam Dei novi, quod vis, tunc ab Apostolo defensum. Jam ergo duo sunt Evangelia apud duos Deos, et mentitus erit Apostolus, dicens quod aliud omnino non est, cum sit et aliud; cum sic suum Evangelium defendere potuisset, ut potius demonstraret, non ut unum determinaret.

PL 2, 472A

しかし、お前が望むように、その新しい神の福音もまた存在し、その時使徒によって擁護されたのだとしよう。だとすれば、もはや二人の神のもとに二つの福音が存在することになり、使徒は「別の福音などおよそ存在しない」と言いながら、別のものが実際に存在する以上、嘘をついたことになろう。その場合、彼は自分の福音を擁護するにあたって、むしろそれを論証してみせればよかったのであって、唯一のものと定める必要などなかったはずである。

Adversus Marcionem 5.2.15

15

Sed fortasse ut fugias hinc; et ideo, dices, subtexit: Licet angelus de coelo aliter evangelizaverit, anathema sit; quia et Creatorem sciebat evangelizaturum. Rursus ergo te implicas. Hoc est enim quo astringeris.

PL 2, 472A

だがおそらく、お前はここから逃れようとして、こう言うであろう——彼は続けてこう付け加えたのだ、と。「たとえ天からの天使であっても、異なる福音を告げるならば、呪われよ」と。それは、創造主もまた福音を告げようとしていることを知っていたからだ、と。だが、それによってお前はかえって自分自身を絡め取ることになる。まさにこの一句こそ、お前を縛り付けるものだからである。

Adversus Marcionem 5.2.16

16

Duo enim Evangelia confirmare, non est ejus qui aliud jam negarit. Tamen lucet sensus ejus qui suam praemisit personam. Sed et si nos aut angelus de coelo aliter evangelizaverit; verbi enim gratia dictum est.

PL 2, 472B

というのも、すでに別の福音の存在を否定した者が、二つの福音を確証するなどということはありえないからである。とはいえ、自分自身の立場を先に置いた者の意図は明らかである。「たとえ我々自身であれ、あるいは天からの天使であれ、異なる福音を告げるならば」——これは単に一つの例として言われたにすぎない。

Adversus Marcionem 5.2.17

17

Caeterum, si nec ipse aliter evangelizaturus, utique nec angelus. Ita angelum ad hoc nominavit, quo multo magis hominibus non esset credendum, quando nec angelo, nec apostolo; non angelum ad Evangelium referret Creatoris.

PL 2, 472B

そもそも、彼自身が異なる福音を告げるはずがないのなら、天使もまたそうであるはずがない。彼が天使をここに持ち出したのは、天使にさえ、いや使徒にさえ信を置くべきでないのなら、人間たちにはなおさら信を置くべきではないということを示すためであって、天使を創造主の福音に結びつけるためではなかった。

Adversus Marcionem 5.2.18

18

Exinde, decurrens ordinem conversionis suae de persecutore in apostolum; scripturam Actorum Apostolicorum confirmat, apud quam ipsa etiam Epistolae istius materia recognoscitur, intercessisse quosdam, qui dicerent circumcidi oportere, et observandam esse Moysi legem: tunc apostolos de ista quaestione consultos, ex auctoritate spiritus renuntiasse, non esse imponenda onera hominibus, quae patres ipsi non potuissent sustinere.

PL 2, 472B

続いて彼は、迫害者から使徒へと至った自らの回心の経緯を語り進めることによって、使徒言行録の記述を確証している。その書のうちには、この書簡そのものの主題もまた見出される。すなわち、割礼を受けるべきであり、モーセの律法を守るべきであると言う者たちが介入してきたこと、そのとき使徒たちがこの問題について協議を求められ、霊の権威によって、父祖たち自身も担いきれなかった重荷を人々に負わせるべきではない、と告げたことである。

Adversus Marcionem 5.2.19

19

Quod si et ex hoc congruunt Paulo apostolorum Acta, cur ea respuatis jam apparet, ut Deum scilicet non alium praedicantia quam Creatorem, nec Christum alterius quam Creatoris, quando nec promissio Spiritus Sancti aliunde probetur exhibita, quam de instrumento Actorum.

PL 2, 472C

もし使徒言行録がこの点においてもパウロと一致するのであれば、諸君がなぜそれを退けるのか、もはや明らかである。すなわちそれは、創造主にほかならぬ神を、創造主にほかならぬキリストを宣べ伝えているからであり、また聖なる霊の約束の成就も、使徒言行録という文書によってでなければ、ほかのどこからも証明されえないからである。

Adversus Marcionem 5.2.20

20

Quae utique verisimile non est, ex parte quidem Apostolo convenire, cum ordinem ejus secundum ipsius testimonium ostendunt; ex parte vero dissidere, cum divinitatem in Christo Creatoris annuntiant; ut praedicationem quidem apostolorum omnino sit secutus Paulus, qui formam ab eis dedocendae legis accepit.

PL 2, 472C

そしてこれは全くありそうにないことである——使徒言行録が、パウロ自身の証言に従って彼の経歴を示す点では使徒と一致していながら、キリストにおける神性が創造主のものであると告げる点では食い違っている、などということは。したがって、パウロは使徒たちの宣教にことごとく従っていたのであり、律法を捨てさせるための型をも彼らから受け取ったのである。