テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXV 第XXV章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 276A · 10 sectiones

Adversus Marcionem 1.25.1

1

Quod attinet ad bonitatis quaestionem, his lineis deduximus eam minime Deo adaequari, ut neque ingenitam, neque rationalem, neque perfectam; sed et improbam, et injustam, et ipso jam bonitatis nomine indignam: quod scilicet in quantum Deo congruat, in tantum Deum non esse conveniat, qui de tali bonitate etiam perferatur, nec de tali modo, verum et sola.

PL 2, 276A

善性の問題に関して言えば、我々はこれまでの論述によって、次のことを示した。すなわち、それは神に生まれながらのものとしても、理に適ったものとしても、完全なものとしても、まるでふさわしくないだけでなく、むしろ不実で不正であり、善性というその名にすら値しないものだ、ということである。つまり、それが神にふさわしいと言われうる限りにおいて、まさにその限りにおいて、そのような善性によって——しかもそのような善性によってだけでなく、それのみによって——語られる者は、神ではないということがふさわしい、ということである。

Adversus Marcionem 1.25.2

2

Jam enim et hoc discuti par est, an Deus de sola bonitate censendus sit, negatis caeteris appendicibus, sensibus et affectibus, quos Marcionitae quidem a deo suo abigunt in Creatorem, nos vero et agnoscimus in Creatore, ut Deo dignos.

PL 2, 276A

というのも、今やまた次のことも論じられるべきだからである——神は善性のみによって判断されるべきか、他の付随物、すなわち感覚や情念を否定して。マルキオン派は、それらを自分たちの神から追い払い、創造主へと押しつけるが、我々はと言えば、それらを創造主のうちに、神にふさわしいものとして認めるのである。

Adversus Marcionem 1.25.3

3

Et ex hoc quoque negabimus Deum, in quo non omnia quae Deo digna sunt, constent. Si aliquem de Epicuri schola Deum affectavit Christi nomine titulare, ut quod beatum et incorruptibile sit, neque sibi, neque alii molestias praestet (hanc enim sententiam ruminans Marcion, removit ab illo severitates et judiciarias vires) aut in totum immobilem et stupentem Deum concepisse debuerat; et quid illi cum Christo, molesto et Judaeis per doctrinam, et sibi per sensum? aut et de caeteris motibus eum agnovisse, et quid illi cum Epicuro, nec sibi nec Christianis necessario?

PL 2, 276B

そして、まさにこの点においても、我々は、神にふさわしいすべてのものが揃っていない者を神とは認めない。もしマルキオンが、エピクロスの学派に属する何者かに『キリスト』の名を冠しようとしたのであれば——すなわち、至福にして不朽なるがゆえに、自らにも他者にも何の煩いも及ぼさない者を(実にこの考えを反芻していたからこそ、マルキオンは彼〔自分の神〕から厳しさと裁く力とを取り除いたのである)——彼は端的に、まったく動かず、麻痺した神を思い描くべきであった。しかしそれでは、教えによってユダヤ人を、また己の感覚によって自らを悩ませたキリストと、いったい何の関わりがあろうか。あるいは、彼〔自分の神〕が他の情動をも備えていることを認めたのであれば、いったいエピクロスと何の関わりがあろうか——エピクロスなど、マルキオン自身にとってもキリスト教徒にとっても必要のない者であるのに。

Adversus Marcionem 1.25.4

4

Ecce enim hoc ipso quod retro quietus, qui nec notitiam sui aliquo interim opere curaverit, post tantum aevi senserit in hominis salutem, utique per voluntatem, nonne concussibilis tunc fuit novae voluntati, ut et caeteris motibus videatur obnoxius?

PL 2, 276B

見よ、まさにこの一事において——それまで静寂を保ち、その間いかなる働きによっても自らを知らしめようとしなかった彼が、これほど長い時代を経たのちに、人間の救いへと〔心を〕動かした、しかもそれは意志によってであった——そのとき彼は、新たな意志に揺り動かされうる者ではなかったか。そして、それゆえ他の情動をも免れえない者と見えるのではないか。

Adversus Marcionem 1.25.5

5

Quae autem voluntas sine concupiscentiae stimulo est? Sed et cura accedet voluntati. Quis volet quod non concupiscet? Quis enim volet quid, et concupiscet, et non curabit?

PL 2, 276C

しかし、欲望の刺激なしにありうる意志などあろうか。しかも、意志には配慮も加わるであろう。何かを欲しないのに、それを望む者などいるだろうか。何かを望み、それを欲しながら、それを配慮しない者などいるだろうか。

Adversus Marcionem 1.25.6

6

Igitur cum et voluit et concupiit in hominis salutem, jam et sibi et aliis negotium fecit, Epicuro nolente, consiliario Marcione.

PL 2, 276C

したがって、彼が人間の救いを望み、これを欲した以上、彼は既に自分自身にも他者にも面倒を引き起こしたことになる——エピクロスの意に反して、そして助言者マルキオンの手によって。

Adversus Marcionem 1.25.7

7

Nam et adversarium sibi constituit ipsum illud adversus quod et voluit, et concupiit et curavit, sive delictum, sive mortem; imprimis ipsum arbitrum eorum, et dominum hominis Creatorem. Porro, nihil sine aemulatione decurret, quod sine adversario non erit.

PL 2, 277A

というのも、彼は、自分がそれに逆らって望み、欲し、配慮したところのその当のもの——罪であれ死であれ——を、まさに自分の敵として立ててしまったのであり、とりわけ、それらの審判者であり人間の主である創造主そのものを、〔自分の〕敵として立ててしまったからである。さらに、対抗者なしにはありえないものは、対抗心なしに進むことはない。

Adversus Marcionem 1.25.8

8

Denique volens, et concupiscens, et curans hominem liberare, hoc ipso jam aemulatur et eum a quo liberat; adversus eum scilicet sibi liberaturus; et ea de quibus liberat, in alia liberaturus.

PL 2, 277A

つまり、人間を解放しようと望み、欲し、配慮することによって、彼はまさにその一事によって、人間をそこから解放しようとする当の相手〔創造主〕に対して、既に対抗心を抱いていることになる。すなわち、彼はその相手に逆らって、人間を自分のものとして解放しようとするのであり、また人間を解放してやるもろもろのものからは、別のものへと解放しようとするのである。

Adversus Marcionem 1.25.9

9

Proinde enim aemulationi concurrant necesse est officiales suae in ea quae aemulatur, ira, discordia, odium, dedignatio, indignatio, bilis, nolentia, offensa.

PL 2, 277A

したがって、対抗心には必然的に、それが対抗する当のものに対する、その本来の従者たちが伴わねばならない——怒り、不和、憎しみ、蔑み、憤り、怒気、拒絶の意志、そして反感である。

Adversus Marcionem 1.25.10

10

Haec omnia, si aemulationi adsistunt, aemulatio autem liberando homini procurat; liberatio autem hominis operatio bonitatis est, non poterit ea bonitas sine suis dotibus, id est sine sensibus est affectibus per quos administratur adversus Creatorem; ne sic quoque inrationalis proscribatur, si careat et sensibus et affectibus debitis. Haec multo plenius defendemus in caussa Creatoris, in qua et exprobrantur.

PL 2, 277A

これらすべてが対抗心に付き従うものであり、しかも対抗心は人間を解放するために働くものであり、人間の解放は善性の働きであるとすれば、その善性は自らの賦与物なしには、すなわち、それを通して創造主に対抗して行使される感覚と情念なしには、成り立ちえないであろう。さもなければ、この点においてもまた、それが理に適わぬものとして断じられてしまうであろう——負うべき感覚と情念とを欠いているならば。これらの事柄については、創造主の弁護という主題のもとで、はるかに詳しく論じることにしよう。そこでこそ、それらのことが非難としても持ち出されるのだから。