テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XIV 第XIV章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 505C · 31 sectiones

Adversus Marcionem 5.14.1

1

(Rom. VIII, X, XI, XII, XIII, XIV) Hunc si Pater misit in similitudinem carnis peccati, non ideo phantasma dicetur caro quae in illo videbatur.

PL 2, 505C

(ローマ8, 10, 11, 12, 13, 14章)もし父がこの方を、罪の肉の似姿において遣わしたのだとすれば、それゆえにこの方のうちに見られた肉が幻と言われることにはならない。

Adversus Marcionem 5.14.2

2

Peccatum enim carni supra adscripsit, et illam fecit legem peccati habitantem in membris suis, et adversantem legi sensus.

PL 2, 505C

というのも彼は先に、罪を肉に帰し、肉を自らの肢体に宿る罪の法とし、思考の法に逆らうものとしたからである。

Adversus Marcionem 5.14.3

3

Ob hoc igitur missum Filium in similitudinem carnis peccati, ut peccati carnem simili substantia redimeret, id est carnea, quae peccatrici carni similis esset, cum peccatrix ipsa non esset, nam et haec erit Dei virtus, in substantia pari perficere salutem.

PL 2, 505C

それゆえこのために、子は罪の肉の似姿において遣わされたのであり、それは、罪の肉を、それと似た実体によって、すなわち肉から成る実体によって贖うためであった。その実体は、罪深い肉に似てはいても、それ自体は罪深いものではなかった。というのも、これこそ神の力であろうから——等しい実体において救いを完成させることが。

Adversus Marcionem 5.14.4

4

Non enim magnum, si spiritus Dei carnem remediaret; sed si caro consimilis peccatrici, dum caro est, sed non peccati. Ita similitudo ad titulum peccati pertinebit, non ad substantiae mendacium.

PL 2, 506A

というのも、もし神の霊が肉を癒やすのであれば、それは大したことではないからである。だが、肉でありながら罪の肉ではない、罪深い肉に酷似した肉が〔それを癒やす〕というのであれば〔話は別である〕。このように、似姿とは罪という名目に関わるのであって、実体の偽りに関わるのではない。

Adversus Marcionem 5.14.5

5

Nam nec addidisset peccati, si substantiae similitudinem vellet intelligi, ut negaret veritatem. Tantum enim carnis posuisset, non et peccati.

PL 2, 506A

というのも、もし彼が、実体の似姿として理解させることによって〔肉の〕真実性を否定しようとしたのであれば、「罪の」という語を付け加えはしなかったはずである。彼はただ「肉の」とだけ置いたはずであって、「罪の」とまでは置かなかったであろう。

Adversus Marcionem 5.14.6

6

Cum vero tunc sic struxerit, carnis peccati, et substantiam confirmavit, id est carnem, et similitudinem ad vitium substantiae retulit, id est ad peccatum. Puta nunc similitudinis nem substantiae dictam, non ideo negabitur substantiae veritas.

PL 2, 506A

ところが実際には、彼は「罪の肉の」とこのように構成したのであるから、実体、すなわち肉を確証したのであり、似姿を実体の欠陥、すなわち罪に関係づけたのである。今かりに、似姿が実体について言われたのだとしても、それによって実体の真実性が否定されることにはならない。

Adversus Marcionem 5.14.7

7

Cur ergo similis vera? Quia vera quidem, sed non ex semine; de statu similis, sed vera de censu, non vero dissimilis. Caeterum, similitudo in contrariis nulla est.

PL 2, 506A

では、なぜ似ているものが真実なのか。真実ではあるが、種によるのではないからである。在り方において似ているが、起源においては真実であり、真実という点で異なってはいない。そもそも、正反対のもの同士に似姿はありえない。

Adversus Marcionem 5.14.8

8

Spiritus non diceretur carnis similitudo, quia nec caro similitudinem spiritus caperet; sed phantasma diceretur, si id quod non erat, videbatur. Similitudo autem dicitur, cum est quod videtur. Est enim, dum alterius par est.

PL 2, 506B

霊は肉の似姿とは言われないであろう。肉もまた霊の似姿を受け入れることはないからである。もし存在しないものが〔存在するように〕見えたのであれば、それは幻と言われたであろう。しかし似姿と言われるのは、見えるとおりのものが実際に存在する場合である。というのも、それは他のものと等しいことによって存在するからである。

Adversus Marcionem 5.14.9

9

Phantasma autem, qua hoc tantum est, non est similitudo. Et hic autem ipse edisserens, quomodo nolit esse nos in carne, cum simus in carne; ut scilicet non simus in operibus carnis, ostendit hac ratione scripsisse (I Cor., XV, 50); Caro et sanguis regnum Dei consequi non possunt; non substantiam damnans, sed opera ejus: quae, quia possunt non admitti a nobis in carne adhuc positis, non ad reatum substantiae, sed ad conversationis pertinebunt.

PL 2, 506B

ところが幻とは、それがただそれだけのものである点で、似姿ではない。そしてここで彼自身、我々がなお肉のうちにありながら、いかにして肉のうちにあることを望まないのか——すなわち、肉の業のうちにないことを望むのだ、と説き明かして、こういう趣旨で〔次のように〕書いたのだと示している——「肉と血とは神の王国を得ることができない」(一コリント15:50)。これは実体を断罪しているのではなく、その業を断罪しているのである。この業は、我々がなお肉のうちに置かれていながらも、受け入れないでいることができるものであるがゆえに、実体の罪にではなく、生き方の罪に関わることになるのである。

Adversus Marcionem 5.14.10

10

Item, si corpus quidem mortuum propter delictum (adeo non animae, sed corporis mors est), spiritus autem vita propter justitiam; ei utique obveniet vita propter justitiam, cui mors obvenit propter delictum, id est corpori.

PL 2, 506C

同様に、もし肉体が罪のゆえに死んでいるのであれば(かくして死とは魂のものではなく肉体のものである)、他方、霊は正義のゆえに命であるのなら、罪のゆえに死が及んだそのもの、すなわち肉体にこそ、正義のゆえに命が及ぶことになるはずである。

Adversus Marcionem 5.14.11

11

Non enim alicui restituitur quid, nisi quid aliud amisit; et ita erit resurrectio mortuorum, dum est corporum. Nam et subjungit: Qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra.

PL 2, 506C

というのも、何かを失った者でなければ、何かが返されることはないからである。したがって死者たちの復活は、肉体の復活であるかぎりにおいて存在することになる。事実彼はさらにこう付け加える——「キリストを死者のうちから甦らせた方は、汝らの死すべき肉体をも生かすであろう」。

Adversus Marcionem 5.14.12

12

Adeo et carnis resurrectionem confirmavit, absque qua nec corpus aliud dici capit, nec mortale aliud intelligi, et Christi substantiam corporalem probavit.

PL 2, 506C

かくして彼は肉の復活を確証したのであり、それなしには肉体と呼ばれうる他の何ものも、死すべきものと理解されうる他の何ものもないのであって、また、キリストの実体が肉体的なものであることを証明したのである。

Adversus Marcionem 5.14.13

13

Siquidem proinde vivificabuntur et mortalia corpora nostra, quemadmodum et ille resuscitatus est, non alias proinde, nisi quia in corpore.

PL 2, 506C

というのも、我々の死すべき肉体もまた、彼〔キリスト〕が甦らされたのと同じ仕方で生かされることになるからであり、それはひとえに、彼が肉体のうちにあったからにほかならない。

Adversus Marcionem 5.14.14

14

Salio et hic amplissimum abruptum intercisae Scripturae; sed apprehendo testimonium perhibentem Apostolum Israeli quod zelum Dei habeant, sui utique, non tamen per scientiam.

PL 2, 507A

ここでも私は、切り取られた聖典のきわめて大きな断絶を飛び越えるが、しかし、イスラエルが神への熱心を、それも当然自分たちの神への熱心を持ってはいるが、しかし知識によるのではない、と証言を与えている使徒〔の言葉〕を捉える。

Adversus Marcionem 5.14.15

15

Deum enim, inquit, ignorantes, et suam justitiam sistere quaerentes, non subjecerunt se justitiae Dei. Finis enim legis Christus in justitiam omni credenti.

PL 2, 507A

というのも彼はこう言うからである——「彼らは神を知らず、自分自身の正義を打ち立てようと求めて、神の正義に服さなかった。律法の終極は、信じるすべての者を正義へと至らせるキリストである」。

Adversus Marcionem 5.14.16

16

Hic erit argumentatio haeretici, quasi Deum superiorem ignoraverint Judaei, qui adversus eum justitiam suam, id est, legis suae constituerint, non recipientes Christum finem legis.

PL 2, 507A

ここに異端者の論拠が生じるであろう——ユダヤ人たちは上位の神を知らなかったのであり、それゆえ彼らはその方に対して自分たちの正義、すなわち自分たちの律法の正義を打ち立て、律法の終極であるキリストを受け入れなかったのだ、というかのように。

Adversus Marcionem 5.14.17

17

Cur ergo et zelo eorum erga Deum proprium testimonium perhibet, si non et inscientiam erga eumdem Deum eis exprobrat? quod zelo quidem Dei agerentur, sed non per scientiam; ignorantes scilicet eum, dum dispositiones ejus in Christo ignorant consummationem legi statuturo, atque ita suam justitiam tuentur adversus illum.

PL 2, 507A

では、もし彼が同じ神への無知をも彼らに咎めているのでないとすれば、なぜ彼は、彼ら自身の神への熱心について証言を与えるのであろうか。彼らは神への熱心によって動かされてはいたが、知識によってではなかった——すなわち、彼らはその方を知らなかったのである。彼らは、律法に終極を定めることになるキリストにおけるその方の配剤を知らないままに、その方に対して自分たちの正義を守っていたのである。

Adversus Marcionem 5.14.18

18

Atque adeo ipse Creator et ignorantiam erga se eorum contestatur (Is. I, 3): Israel me non agnovit, et populus meus me non intellexit) ; et quod justitiam suam magis sisterent, docentes doctrinas praecepta hominum (Is. XXIX, 13), nec non et (Ps. II, 2) congregati essent adversus Dominum, et adversus Christum ipsius, ex inscientia scilicet.

PL 2, 507B

かくして創造主自身が、彼らの自分への無知を証言している——「イスラエルは私を知らず、私の民は私を理解しなかった」(イザヤ1:3)。また、彼らがむしろ自分自身の正義を打ち立てていたことについても——「人間の掟を教えとして教えながら」(イザヤ29:13)——さらには、彼らが「主に対して、またその方のキリストに対して集まった」(詩篇2:2)ことも、すなわち無知によるものであったと〔証言している〕。

Adversus Marcionem 5.14.19

19

Nihil igitur potest in alium Deum exponi, quod competit in Creatorem, quia et alias immerito Apostolus Judaeos de ignorantia sugillasset erga Deum ignotum. Quid enim deliquerant, si justitiam Dei sui adversus eum sistebant, quem ignorabant?

PL 2, 507B

したがって、創造主に当てはまることを、別の神について説き明かすことは何もできない。というのも、もしそうでなければ、使徒はユダヤ人たちを、知られざる神への無知の廉で、不当に非難したことになるからである。というのも、もし彼らが、自分たちの知らなかった神に対して自分たちの神の正義を打ち立てていたのだとすれば、彼らはいったい何の罪を犯していたことになろうか。

Adversus Marcionem 5.14.20

20

Atquin exclamat: O profundum divitiarum et sapientiae Dei, et investigabiles viae ejus! Unde illa eruptio? Ex recordatione scilicet Scripturarum, quas retro revolverat, ex contemplatione sacramentorum, quae supra disseruerat in fidem Christi, ex lege venientem.

PL 2, 507B

しかるに彼はこう叫ぶ——「おお、神の豊かさと知恵の深さよ、その道はいかに究めがたいことか」。この叫びはどこから来るのか。それはまさに、彼が遡って繰り返し読んでいた聖典の想起から、また彼が先に、律法から来てキリストの信仰へと至る秘義について論じていたその観照から来るのである。

Adversus Marcionem 5.14.21

21

Haec si Marcion de industria non erasit, quid apostolus ejus exclamat, nullas intuens divitias Dei tam pauperis et egeni quam qui nihil condidit, nihil praedicavit, nihil denique habuit, ut qui in aliena descendit?

PL 2, 507C

もしマルキオンがこれらを故意に削り取らなかったのだとすれば、彼の使徒〔パウロ〕は何を叫んでいるのか。何も創造せず、何も宣べ伝えず、ついには何も持たず、他人のもとへ降って来たにすぎない神の——これほどまでに貧しく乏しい神の——豊かさなど、まったく目にしていないというのに。

Adversus Marcionem 5.14.22

22

Sed enim et opes et divitiae Creatoris olim absconditae, nunc reseratae repromiserat (Is. XLV, 3): Et dabo illis thesauros occultos, invisibiles aperiam eis. Inde ergo exclamatum est: O profundum divitiarum et sapientiae Dei! cujus jam thesauri patebant.

PL 2, 507C

だが実際、創造主の富と財宝は、かつては隠されていたが、今は開かれるであろうと、かねてより約束されていた——「私は彼らに隠された宝を与え、見えない宝を彼らに開いて見せよう」(イザヤ45:3)。それゆえにこそ、「おお、神の豊かさと知恵の深さよ」という叫びが発せられたのである——その方の宝はすでに開かれつつあったのだから。

Adversus Marcionem 5.14.23

23

Id Esaiae, et sequentia de ejusdem prophetae instrumento (Is. XL, 13): Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Quis porrexit ei, et retribuetur illi? Qui tanta de Scripturis ademisti, quid ista servasti, quasi non et haec Creatoris?

PL 2, 507C

これはイザヤのものであり、続く言葉も同じ預言者の文書からのものである(イザヤ40:13)——「誰が主の心を知ったであろうか、あるいは誰がその方の相談役であったであろうか。誰がその方に何かを差し出して、その方から報いを受けるであろうか」。聖典からこれほど多くのものを取り去ったお前が、これらの言葉をなぜ残しておいたのか——あたかもこれらもまた創造主のものではないかのように。

Adversus Marcionem 5.14.24

24

Plane novi Dei praecepta videamus. Odio, inquit, habentes malum, et bono adhaerentes. Aliud est enim apud Creatorem. Auferte malum de vobis, et (Ps. XXXIII, 14) declina a malo, et fac bonum. Amore fraternitatis invicem affectuosi.

PL 2, 507D

では、はっきりと新しい神の掟なるものを見てみよう。彼は言う——「悪を憎み、善に固く結びつきながら」。というのも、創造主のもとにも同趣旨の別の言葉があるからである——「悪を汝らのうちから取り除け」、そして「悪から離れ、善を行え」(詩篇33:14)。「兄弟の愛によって互いに情愛深くあれ」。

Adversus Marcionem 5.14.25

25

Non enim id ipsum est: Diliges proximum tanquam te? Spe gaudentes; utique Dei: Bonum est enim (Ps. CXVII) sperare Dominum , quam sperare in magistratus. Pressuram sustinentes: Exaudiet enim (Ps. XIX, 1) te Dominus in die pressurae. Habes Psalmum.

PL 2, 508A

というのも、これは「お前は隣人を自分自身のように愛せよ」というのと同じことではないか。「希望において喜びながら」——それは当然、神への希望である——「主に望みを置くのは、高官に望みを置くよりも善いことである」(詩篇117篇)とあるとおりである。「艱難において耐え忍びながら」——「艱難の日に主はお前を聞き入れてくださるであろう」(詩篇19:1)。お前は詩篇を持っているのだ。

Adversus Marcionem 5.14.26

26

Benedicite, et nolite maledicere; quis hoc docebit, quam qui omnia benedictionibus condidit? Non altum sapientes, sed humilibus assentantes , ne sitis apud vos sapientes; vae enim audiunt per Esaiam (Is. V, 21).

PL 2, 508A

「祝福せよ、呪ってはならない」。万物を祝福によって創造した方のほかに、誰がこれを教えるであろうか。「高ぶった思いを抱かず、へりくだった者たちに心を合わせよ。自分自身の目に賢い者となってはならない」。というのも、そのような者たちはイザヤを通して『災いあれ』と言われているからである(イザヤ5:21)。

Adversus Marcionem 5.14.27

27

Malum pro malo nemini retribueritis; et (Levit. XIX, 18): Malitiae fratris vestri ne memineritis . Nec vosmetipsos ulciscentes: Mihi enim (Deut. XXXII, 35) vindictam, et ego vindicabo, dicit Dominus.

PL 2, 508A

「誰に対しても悪を悪で報いてはならない」、そして「汝らの兄弟の悪意を記憶に留めてはならない」(レビ記19:18)。「また自分自身で報復してはならない」——「報復は私のものであり、私が報復する、と主は言われる」(申命記32:35)。

Adversus Marcionem 5.14.28

28

Pacem cum omnibus hominibus habetote; ergo et legalis talio non retributionem injuriae permittebat, sed inceptionem metu retributionis conprimebat. Merito itaque totam Creatoris disciplinam principali praecepto ejus conclusit: Diliges proximum tanquam te.

PL 2, 508B

「すべての人々と平和を保て」。したがって、律法の同害報復もまた、不正への報復を許していたのではなく、報復への恐れによって、不正の始まりそのものを抑え込んでいたのである。それゆえ彼が、創造主の教え全体を、その第一の掟によって——「お前は隣人を自分自身のように愛せよ」によって——締めくくったのは当然である。

Adversus Marcionem 5.14.29

29

Hoc Legis supplementum si ex ipsa Lege est, quis sit Deus Legis jam ignoro (metuo ne deus Marcionis); si vero Evangelium Christi hoc praecepto adimpletur, Christi autem non est Creatoris, quo jam contendimus?

PL 2, 508B

もしこの律法の補いが律法そのものから来ているのなら、律法の神が誰であるのか、私はもはや分からなくなってしまう(マルキオンの神ではないかと恐れる)。だがもし、キリストの福音がこの掟によって満たされるのであり、しかもキリストは創造主のものではないのだとすれば、我々はもういったい何を争っているのか。

Adversus Marcionem 5.14.30

30

Dixerit Christus, an non: Ego non veni legem dissolvere, sed implere (Matth. V, 17)? Frustra de ista sententia neganda Ponticus laboravit. Si Evangelium Legem non adimplevit, ecce Lex Evangelium adimplevit.

PL 2, 508B

キリストはこう言ったのか、それとも言わなかったのか——「私は律法を廃するために来たのではなく、成就するために来たのである」(マタイ5:17)。ポントスの男は、この言葉を否定しようと無駄に骨を折った。もし福音が律法を成就しなかったのだとすれば、見よ、律法が福音を成就したのである。

Adversus Marcionem 5.14.31

31

Bene autem quod et in clausula tribunal Christi comminatur, utique judicis et ultoris, utique Creatoris; illum certe constituens promerendum, quem intentat timendum, etiamsi alium praedicaret.

PL 2, 508C

さらによいことに、彼は結びにおいてキリストの裁きの座をもって脅している——それはまさしく裁く者にして報復する者、すなわち創造主の裁きの座にほかならない。たとえ彼が別の神を宣べ伝えていたのだとしても、彼が恐れられるべき方として示すその当の方こそ、まさしくその好意を得るべき方として立てているのである。