テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXV 第XXV章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 421C · 39 sectiones

Adversus Marcionem 4.25.1

1

Quis Dominus coeli invocabitur, qui non prius factor ostenditur? Gratias enim, inquit, ago et confiteor, Domine coeli, quod ea quae erant abscondita sapientibus et prudentibus, revelaveris parvulis. Quae ista? et cujus? et a quo abscondita? et a quo revelata?

PL 2, 421C

誰が天の主と呼ばれようか、先に造り主として示されない者が。すなわち彼は言う、「感謝します、また告白します、天の主よ、賢い者や思慮ある者には隠されていたものを、幼子たちに現してくださったことを」と。それは何のことか。誰のものか。誰によって隠され、誰によって現されたのか。

Adversus Marcionem 4.25.2

2

Si a Deo Marcionis abscondita et revelata, qui omnino nihil praemiserat, in quo aliquid absconditum esset potuisset, non prophetias, non parabolas, non visiones, non ulla rerum aut verborum, aut nominum argumenta, per allegorias et figuras, vel aenigmatum nebulas obumbrata; sed ipsam magnitudinem sui absconderat, quam cum maxime per Christum revelabat, satis inique.

PL 2, 421C

もしこれがマルキオンの神によって隠され、また現されたのだとすれば――この神は、何かを隠しうる材料など全く先に差し出していなかった。預言も、譬えも、幻も、事柄や言葉や名前によるいかなる証しも、寓意や予型を通して、あるいは謎めいた霧に覆われて示されたものも、一つもなかったのだから――彼が隠していたのは自分自身の偉大さそのものにほかならず、それをまさにキリストを通してこの上なく現していたことになる。実に不当な話である。

Adversus Marcionem 4.25.3

3

Quid enim deliquerant sapientes et prudentes, ut absconderetur illis Deus? ad quem cognoscendum non suffecerat sapientia atque prudentia illorum, nulla via data ab ipso per aliquam operum praedicationem; vel vestigia, per quae sapientes atque prudentes deducerentur.

PL 2, 421C

賢い者たちや思慮ある者たちは、いったい何の過ちを犯したというので、神が彼らに隠されねばならなかったのか。彼を知るのに彼らの知恵も思慮も足りなかったのだとすれば、それは彼自身が何らかの業の宣べ伝えを通じて道を全く与えなかったからであり、賢い者や思慮ある者がそこへ導かれるべき足跡も与えなかったからである。

Adversus Marcionem 4.25.4

4

Quanquam et si in aliquo deliquissent erga Deum ignotum, pone tunc notum; non tamen zelotem eum experiri debuissent, qui dissimilis Creatoris inducitur.

PL 2, 421D

もっとも、たとえ彼らが知られざる神に対して何か過ちを犯していたとしても――その場合、その神が当時すでに知られていたと仮定するとしても――それでも彼らは、創造主とは似ても似つかぬ者として持ち出されるこの神を、妬む神として経験させられるべきではなかったはずである。

Adversus Marcionem 4.25.5

5

Igitur si nec materias praemiserat, a quibus aliquid occultasset; nec reos habuerat, a quibus occultasset; nec debuerat occultasse, etiam si habuisset; jam nec revelator ipse erit, qui absconditor non fuit: ita nec Dominus coeli, nec Pater Christi; sed ille, in quem competunt omnia.

PL 2, 422A

したがって、もし彼が何かを隠しうる材料さえ先に差し出していなかったのであり、また隠す相手となる罪ある者たちも持たなかったのであり、たとえ持っていたとしても隠すべきではなかったのだとすれば――そうなると、隠す者でなかった彼は、もはや啓示する者でもありえない。すなわち彼は天の主でもなければ、キリストの父でもない。むしろ、そのすべてが当てはまるあの方こそがそれである。

Adversus Marcionem 4.25.6

6

Nam et abscondit praemisso obscuritatis propheticae instrumento, cujus intellectum fides mereretur: Nisi enim (Is., VII, 9), credideritis, non intelligetis; et reos habuit (Rom. I) sapientes atque prudentes, ex ipsius operibus tot ac tantis intelligibilem Deum non requirentes, vel perperam in illum philosophantes, et ingenia haereticis subministrantes; et novissime, zelotes est.

PL 2, 422A

なぜなら彼は、預言の不明瞭さという文書をあらかじめ差し出した上で隠したのであり、その理解は信仰にこそふさわしいとされたからである。すなわち「信じなければ、汝らは理解しないであろう」(イザヤ7:9)。また彼は、賢い者や思慮ある者たちを罪ある者としたのであり、それは彼らが、これほど数多く偉大な彼の業から理解可能な神を尋ね求めることをせず、あるいは誤って彼について哲学し、異端者たちに知恵の材料を与えたからである(ローマ1章)。そして最後に、彼は妬む神なのである。

Adversus Marcionem 4.25.7

7

Denique olim hoc per Isaiam concionabatur, quod Christus gratulatur (Is., XXXIX, 14): Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium celabo.

PL 2, 422B

そもそも彼は、かつてイザヤを通じてこのことを宣べていたのであり、それこそキリストが喜びとしていることなのである。「私は知恵ある者たちの知恵を滅ぼし、思慮ある者たちの思慮を隠すであろう」(イザヤ39:14)。

Adversus Marcionem 4.25.8

8

Sicut et alibi (Is., XLV, 3) tam abscondisse, quam revelatum esse significat: Et dabo illis thesauros absconditos, invisibiles aperiam illis.

PL 2, 422B

同じく他の箇所でも(イザヤ45:3)、隠したことと現されたことの双方を示している。「私は彼らに隠された宝を与え、見えない物を彼らに開くであろう。」

Adversus Marcionem 4.25.9

9

Et rursus (Is., XLIV, 20): Quis alius disjiciet signa ventriloquorum, et divinationes ex corde; avertens in posteriora sapientes, et cogitationes eorum infatuans?

PL 2, 422B

そして再び(イザヤ44:20)「腹話術師たちのしるしと、心からの占いとを打ち砕き、賢い者たちを後ろへと退けて、その考えを愚かにする者が、彼のほかに誰かあろうか」と。

Adversus Marcionem 4.25.10

10

Si autem et Christum suum illuminatorem nationum designavit (Is., XLII, 6): Posuit te in lucem nationum; quas intepretamur in nomine parvulorum, sensu scilicet retro parvas, et imprudentia infantes; jam vero et humilitate fidei pusillas: facilius utique credemus eumdem etiam parvulis revelasse per Christum, qui et retro absconderit, et per Christum revelaa Creatore abscondita retrofuerant, patefecit; ergo jam Creatori negotium gessit, res ejus edisserens.

PL 2, 422B

しかし、もし彼がまた自分のキリストを諸国民を照らす者として定めていたのだとすれば(イザヤ42:6)――「私はお前を諸国民の光として置いた」――、この諸国民を我々は「幼子たち」の名のもとに解する。すなわち、かつては理解において小さく、また無分別において幼な子であった者たちであり、今はまた信仰の謙遜において小さき者たちである。そうであれば我々はなおのこと容易に信じるであろう、かつて隠しもし、キリストを通して啓示もした同じ彼が、キリストを通して幼子たちにも啓示したのだ、と。〔そしてキリストが〕創造主によってかつて隠されていた事柄を明るみに出したのであれば、彼はすでに創造主のために仕事を行い、創造主に属する事柄を説き明かしたことになる。

Adversus Marcionem 4.25.11

11

Sed in destructionem, inquis, uti traduceret eas: ergo illis traduxisse debuerat, quibus Creator abscondidit, tionem repromiserit. Aut si Deus Marcionis, ea quae sapientibus et prudentibus.

PL 2, 422C

しかし、それは滅びへと引き渡すためであった、とお前は言う。だとすれば彼は、創造主がそれを隠しておいた当の人々にこそ引き渡すべきであったはずである……〔啓示〕を約束していたのならば。あるいは、もしマルキオンの神が、賢い者や思慮ある者たちに〔隠されていた〕事柄を……

Adversus Marcionem 4.25.12

12

Si enim benignitate faciebat, illis erat agnitio praestanda, quibus fuerat negata; non parvulis, quibus nihil Creator inviderat. Et tamen usque adhuc, puto, probamus extructionem potius Legis et Prophetarum inveniri in Christo, quam destructionem.

PL 2, 422C

というのは、もし彼が慈愛によってそれを行ったのであれば、認識が与えられるべきであったのは、それを拒まれていた者たちにであって、創造主が何一つ出し惜しみしなかった幼子たちにではなかったはずだからである。それでもなお、私が思うに、我々はこれまでのところ、キリストのうちに見出されるのは律法と預言者たちの破壊よりもむしろその構築であることを証明してきている。

Adversus Marcionem 4.25.13

13

Omnia sibi tradita dicit a Patre. Credas si Creatoris est Christus, cujus omnia; qui non minori se tradidit omnia Filio Creator, quae per eum condidit, per sermonem suum scilicet.

PL 2, 422C

彼は、すべてが父から自分に引き渡されたと言う。もしキリストが創造主に属する者であるなら、お前はこれを信じるがよい。すべては創造主のものであり、創造主は、自らの言葉を通して創造したその万物を、自分に劣らぬ子に引き渡したのだから。

Adversus Marcionem 4.25.14

14

Caeterum, si eperchomenos επερχομενος ille, quae sunt omnia quae illi a Patre sunt tradita? quae sunt Creatoris?

PL 2, 422D

しかし、もし彼が「到来する者」(エペルコメノス)であるとすれば、彼に父から引き渡されたすべてとは何であるのか。それは創造主に属するものではないのか。

Adversus Marcionem 4.25.15

15

Ergo bona sunt quae Pater Filio tradidit; et bonus jam Creator, cujus omnia bona sunt; et ille jam non bonus, qui in aliena bona invasit, ut Filio traderet, docens alieno abstinere. Certe mendicissimus, qui nec filium unde ditaret habuit, nisi de alieno.

PL 2, 422D

したがって、父が子に引き渡したものは善きものである。そしてそれゆえ創造主はすでに善き者である、そのすべてが善きものであるのだから。そして彼はもはや善き者ではない、他人の善きものへ侵入し、それを子に引き渡すためにそうしながら、他人のものを控えよと教えているのだから。まことに彼は極めて貧しい者である、他人のものによらねば子を富ませる手立てを持たなかったのだから。

Adversus Marcionem 4.25.16

16

Aut si nihil de Creatoris traditum est ei a Patre, et quomodo hominem Creatoris sibi vindicat? Aut si solus homo ei traditus est; omnia homo non est. Scriptura autem omnium edicit traditionem Filio factam.

PL 2, 423A

あるいは、もし創造主に属するものが何一つ子に父から引き渡されなかったのだとすれば、彼はどうして創造主の人間を自分のものとして主張するのか。あるいは、もし人間だけが彼に引き渡されたのだとすれば、人間は「すべて」ではない。ところが聖書は、すべてのものの引き渡しが子になされたと告げている。

Adversus Marcionem 4.25.17

17

Sed etsi omnia ad hominum genera, id est, ad omnes nationes interpretaberis, et has Filio tradidisse Creatoris est: (Ps. II, 8) Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae.

PL 2, 423A

しかし、たとえお前が「すべて」を人間の種族、すなわちすべての国民のことと解するとしても、これらを子に引き渡したのは創造主のすることである。「私はお前に諸国民をお前の相続財産として、地の果てまでをお前の所有として与えるであろう」(詩篇2:8)。

Adversus Marcionem 4.25.18

18

Aut si habet et ipse aliqua sua, quae omnia Filio traderet, pariter cum homine Creatoris, ostende unum aliquod ex omnibus, in fidem, in exemplum; ne tam merito non credam ejus esse omnia cujus nihil video, quam merito credam, etiam quae non ideo ejus esse, cujus sunt universa quae video.

PL 2, 423A

あるいは、もし彼自身も、創造主の人間と並んで子に引き渡すはずの何か自分のものを持っているのだとすれば、そのすべてのうちから一つでもよいから、確証として、実例として示してみせよ。さもなくば、その持ち物を何一つ私が目にしない者に万物が属するとは信じないということが、私が目にしている万物を所有するあの方には目に見えぬものまでも属すると信じることと、まったく同じだけ正当なものになってしまうからである。

Adversus Marcionem 4.25.19

19

Sed (Matt. XI, 27): Nemo scit qui sit Pater nisi Filius; et qui sit Filius, nisi Pater, et cuicumque Filius revelaverit . Atque ita Christus ignotum Deum praedica vit.

PL 2, 423B

しかし「父が誰であるかは子のほかに誰も知らず、子が誰であるかも、父と、子が啓示した相手とのほかには誰も知らない」(マタイ11:27)。そしてこうして、キリストは知られざる神を宣べ伝えたのだ〔とお前は言う〕。

Adversus Marcionem 4.25.20

20

Hinc enim et alii haeretici fulciuntur, opponentes Creatorem omnibus notum, et Israeli, secundum familiaritatem, et nationibus secundum naturam.

PL 2, 423B

実にここから、他の異端者たちも支えを得ており、創造主はすべての者に知られていると対置する。イスラエルには親しみによって、諸国民には自然によって、と。

Adversus Marcionem 4.25.21

21

Et quomodo ipse testatur nec Israeli cognitum se (Is. I, 3): Israel autem me non cognovit, et populus me non intellexit? nec nationibus (Is. LXV, 5): Ecce enim nec de nationibus, inquit, nemo?

PL 2, 423B

しかし、彼自身が、イスラエルにさえ自分は知られていなかったと証ししているではないか(イザヤ1:3)。「イスラエルは私を知らず、民は私を理解しなかった。」また諸国民にも〔知られていなかったと証ししている〕(イザヤ65:5)。「見よ、諸国民のうちにも、彼は言う、誰一人〔いなかった〕。」

Adversus Marcionem 4.25.22

22

Propter quod et illas stillicidium situlae deputavit, et Sionem tanquam speculam in vinea dereliquit (Is. LVXI, 15): Vide ergo an confirmatio sit propheticae vocis, exprobrantis ignorantiam in Deum humanam, quae fuerit ad Filium usque.

PL 2, 423B

それゆえ、彼は諸国民を桶からの雫と見なし、シオンをぶどう畑の中の見張り小屋のように見捨てたのである(イザヤ66:15)。それゆえ見よ、これが預言の声の確証であるかどうかを――人間が神について抱いた無知を咎める声であり、それが子にまで及んでいたということの確証であるかどうかを。

Adversus Marcionem 4.25.23

23

Nam et ideo subtexuit, ab eo cognosci Patrem, cui Filius revelaverit (Is. XLII): quoniam ipse erat, qui positus a Patre illuminatio Nationum annuntiabatur, utique Deo illuminandarum etiam Israelis, utique per agnitionem Dei pleniorem.

PL 2, 423C

それゆえ彼はまた、子が啓示した相手によって父が知られる、と付け加えたのである(イザヤ42章)。なぜなら彼自身こそが、父によって立てられ、諸国民の光として告げ知らされていた者であったからである。それはもちろん、神へと照らされるべき諸国民の光であり、またイスラエルの光でもあって、それもいっそう満ちた神認識を通してのことである。

Adversus Marcionem 4.25.24

24

Ita non proficient argumenta in fidem Dei alterius, quae Creatori competere possunt; quia quae non competent Creatori, haec poterunt in fidem proficere Dei alterius.

PL 2, 423C

こうして、創造主に当てはまりうる論拠は、別の神への信を進めるためには役立たないであろう。なぜなら、創造主に当てはまらないものだけが、別の神への信を進めるために役立ちうるのだから。

Adversus Marcionem 4.25.25

25

Si et sequentia inspicias: Beati oculi qui vident quae videtis: dico enim vobis, quia prophetae non viderunt quae vos videtis; de superiori sensu descendunt; adeo neminem, ut decuit, Deum cognovisse: quando nec prophetae vidissent quae sub Christo videbantur.

PL 2, 423C

続く言葉にも目を向けるなら――「汝らが見ているものを見る目は幸いである。汝らに言うが、預言者たちは汝らが見ているものを見なかったのだから」――これは先の意味から続くものであり、それほどまでに、誰一人ふさわしい仕方で神を知っていなかったということである。預言者たちですら、キリストのもとで見られていたものを見ていなかったのだから。

Adversus Marcionem 4.25.26

26

Nam si non meus esset Christus, nec prophetarum hoc in loco mentionem collocasset. Quid enim mirum si non viderant res Dei ignoti, et tanto post aevo revelati?

PL 2, 423C

というのは、もしキリストが私のものでなかったなら、この箇所で預言者たちに言及することもなかったはずだからである。というのも、知られざる神の、しかもそれほど後の時代になって啓示された神の事柄を、彼らが見ていなかったとしても、何の不思議があろうか。

Adversus Marcionem 4.25.27

27

Quae autem fuisset felicitas eorum qui tunc videbant, quae alii merito vidisse non poterant, si non erant consecuti repraesentationem eorum quae nunquam praedicarant, nisi quoniam poterant vidisse, qui Dei sui res quas etiam praedicaverant, non tamen viderant?

PL 2, 423D

しかし、他の者たちには当然見ることのできなかった事柄を当時見ていた者たちの幸いとは、いったい何であったろうか。彼らが得たものが、誰一人予告したことのない事柄の現前ではなかったのだとすれば、その幸いは、自分たちの神に属する事柄を預言してさえいながらなお見てはいなかった者たちの、その見なかったものを彼らが見ることができた、という一事のほかにはない。

Adversus Marcionem 4.25.28

28

Haec autem felicitas erit aliorum, qui videbant, quae alii tantum praedicaverant. Denique ostendemus, et jam ostendimus, ea visa in Christo, quae fuerant praedicata; abscondita tamen et ab ipsis prophetis, ut absconderentur et a sapientibus et a prudentibus saeculi.

PL 2, 424A

この幸いこそは、預言していただけの他の者たちとは異なる、見ていた者たちの幸いなのである。そこで我々は示すであろう、いやすでに示した――キリストのうちに、預言されていた事柄が見られたということを。とはいえそれは預言者たち自身にさえ隠されていたのであり、それゆえこの世の賢い者や思慮ある者たちにも隠されるべきものであった。

Adversus Marcionem 4.25.29

29

In Evangelio veritatis, legis doctor Dominum aggressus: Quid faciens, inquit, vitam aeternam consequar?

PL 2, 424A

真理の福音書において、律法の教師が主に迫って言う、「何をなして永遠の生命を得ましょうか」と。

Adversus Marcionem 4.25.30

30

In haeretico vita solummodo posita est, sine aeternae mentione, ut doctor de ea vita videatur consuluisse, quae in lege promittitur a Creatore longaeva; et Dominus ideo illi secundum legem responsum dedisse : Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et totis viribus tuis; quoniam de lege vitae sciscitabatur.

PL 2, 424A

異端者の書物では、「永遠」への言及なしに、ただ「生命」とだけ置かれている。それは、教師が問うていたのが、律法において創造主によって約束されている長寿としての生命についてであるように見せかけ、それゆえ主も律法に従って彼に答えを与えたのだ、とするためである。「お前は主なるお前の神を、お前の心のすべて、お前の魂のすべて、お前の力のすべてを尽くして愛すべし」と。というのも彼は律法の生命について尋ねていたからだ、というわけである。

Adversus Marcionem 4.25.31

31

Sed sciebat utique legis doctor, quo pacto vitam legalem consequi posset, ut non de ea interrogasset, cujus regulas etiam docebat.

PL 2, 424B

しかし律法の教師は、どのようにして律法の生命を得られるかを、当然知っていたはずである。自分がその規範を教えてさえいたものについて、尋ねたりはしなかったであろう。

Adversus Marcionem 4.25.32

32

Sed quia et mortui jam suscitabantur a Christo, exsuscitatus ad spem aeternae vitae per exempla recidivae, ne plus aliquid observationis exigeret sublimior spes, idcirco consuluit de aeternae vitae consecutione.

PL 2, 424B

しかし、死者たちがすでにキリストによって甦らされていたので、彼は、生き返りの実例によって永遠の生命への希望へと目覚めさせられ、そのより高い希望が何かさらなる遵守を求めるのではないかと〔恐れ〕、それゆえ永遠の生命を得る仕方について尋ねたのである。

Adversus Marcionem 4.25.33

33

Itaque Dominus ut nec ipse alius, nec aliud novum inferens praeceptum, quam quod principaliter ad omnem salutem, et utramque vitam facit, ipsum caput ei legis opponit omnifariam diligendi Dominum Deum suum.

PL 2, 424B

そこで主は、自らも別の神ではなく、また何ら新しい戒めをもたらすのでもなく、あらゆる救いと双方の生命とに何よりもかかわるその律法の要そのもの――あらゆる仕方で自分の主なる神を愛せよという戒め――を、彼に対置したのである。

Adversus Marcionem 4.25.34

34

Denique, si de vita longaeva et ille consuluit, et Christus respondit, quae sit penes Creatorem; non de aeterna, quae sit penes Marcionis Deum, quomodo consequitur aeternam? Non utique codem modo quo et longaevam.

PL 2, 424B

そこで、もし彼が尋ねたのも、キリストが答えたのも、創造主のもとにある長寿の生命についてであって、マルキオンの神のもとにある永遠の生命についてではなかったのだとすれば、彼はどうやって永遠の生命を得るというのか。少なくとも、長寿の生命を得るのと同じ仕方によってではないはずである。

Adversus Marcionem 4.25.35

35

Pro differentia enim mercedum, operarum quoque credenda distantia est. Ergo non ex dilectione Dei tui consequetur vitam aeternam Marcionites, sicut longaevam dilector Creatoris.

PL 2, 424C

というのは、報酬の違いに応じて、働きの隔たりもまた信じられねばならないからである。したがって、マルキオン派の者は、創造主を愛する者が長寿の生命を得るのと同じようには、お前の神への愛によって永遠の生命を得ることはないはずである。

Adversus Marcionem 4.25.36

36

Sed quale est, ut non magis diligendus sit, qui aeternam pollicetur, si diligendus est qui longaevam repromittit? Ergo ejusdem erit utraque vita, cum eadem est utrique vitae captanda disciplina.

PL 2, 424C

しかし、長寿を約束する者が愛されるべきであるなら、永遠を約束する者がそれ以上に愛されるべきでない、などということがどうしてありえようか。したがって、双方の生命を得るために必要とされる教えが同一である以上、その両方の生命は同一の者に属するはずである。

Adversus Marcionem 4.25.37

37

Quod Creator docet, id et Christo opus est diligi, ut praestet, interveniente et hic illa praescriptione, qua facilius apud eum debeant credi majora apud quem minora praecedunt; quam apud eum cui nullam de majoribus fidem aliqua minora praeparaverunt.

PL 2, 424C

創造主が教えるところのものが愛されることは、キリストにとっても、彼が〔永遠の生命を〕与えるために必要である。ここでもまた、より小さきことが先んじている者のもとでこそ、より大きなことがより容易に信じられるべきである、というあの抗弁が働くのであって、いかなる小さきことも大きなことへの信を準備しなかった者のもとでは、そうはいかないからである。

Adversus Marcionem 4.25.38

38

Viderit nunc si aeternam nostri addiderunt. Hoc mihi satis est, quod Christus ille aeternae, non longae vitae invitator, de longaeva consultus quam destruebat, non ad aeternam potius exhortatus est hominem, quam inferebat.

PL 2, 424C

我々の側の者たちが「永遠」を付け加えたのかどうかは、今は問わずにおこう。私にとって十分なのはこれである――永遠の生命への招き手であって長い生命への招き手ではないとされるあのキリストが、自分が滅ぼそうとしていた長寿の生命について尋ねられたとき、自分が持ち込みつつあった永遠の生命の方へと人を勧めはしなかった、ということである。

Adversus Marcionem 4.25.39

39

Quid, oro te, fecisset Christus Creatoris, si qui Creatori diligendo aedificaverat hominem, non erat Creatoris? Credo negasset diligendum Creatorem.

PL 2, 424D

頼むから言ってくれ、もし創造主が愛されるようにと人を築き上げていた者が、創造主のものでなかったとしたら、創造主のキリストはいったい何をしたであろうか。私が思うに、彼は創造主が愛されるべきことを否定したであろう。