Adversus Marcionem 4.40.1
Proinde (Luc. XXII) scit et quando pati oporteret eum, cujus passionem lex figurat. Nam e tot festis Judaeorum Paschae diem elegit. In hoc enim sacramentum pronuntiarat Moyses (Levit. XXIII): Pascha est Domini.
PL 2, 460Aそこで(ルカ22章)、彼は自らが受難すべき時をも知っていた。彼の受難を律法が予型として示しているのである。というのも、ユダヤ人の数多くの祭りの中から過越の日を選んだからである。この点についてこそモーセはかの秘義を宣べていた(レビ23章)。「過越は主のものである」と。
Adversus Marcionem 4.40.2
Ideo et affectum suum ostendit: Concupiscentia concupivi Pascha edere vobiscum antequam patiar. O legis destructorem, qui concupierat etiam Pascha servare! Nimirum vervecina illum judaica delectaret?
PL 2, 460Aそれゆえ彼はまた自らの情をも示した。「私は受難する前に、汝らと共に過越を食べることを切に望んだ」と。おお、律法の破壊者よ、彼は過越を守ることさえ切に望んでいたのだ。まさかユダヤの羊肉が彼を喜ばせたとでもいうのか。
Adversus Marcionem 4.40.3
An ipse erat, qui (Is. LIII) tanquam ovis ad victimam adduci habens, et tanquam ovis coram tondente sic os non aperturus, figuram sanguinis sui salutaris implere concupiscebat?
PL 2, 460Aそれとも、彼こそは(イザヤ53章)「屠られる羊のように引かれて行き、毛を刈る者の前の羊のように口を開かない」者として、自らの救いの血の予型を成就することを切に望んでいたのではないか。
Adversus Marcionem 4.40.4
Poterat et ab extraneo quolibet tradi; ne dicerem et in hoc Psalmum (Ps. XL, 10) expunctum: Qui mecum panem edit, levabit in me plantam.
PL 2, 460A彼は誰であれ見知らぬ者によっても引き渡されえたであろう。この点でも詩篇(詩篇40:10)が果たされたことは、あえて言うまい。「私と共にパンを食べる者が、私に向かって踵を上げるであろう」。
Adversus Marcionem 4.40.5
Poterat et sine praemio tradi: quanta enim opera traditoris circa eum, qui populum coram offendens, nec tradi magis potuisset quam invadi? Sed hoc alii competisset Christo, non qui prophetias adimplebat.
PL 2, 460B彼はまた報酬なしにも引き渡されえたであろう。というのも、民衆の前に公然と姿を現していた彼に対して、裏切り者の働きがいったいどれほど要ったというのか。引き渡されるよりもむしろ襲いかかられる方がありえたのではないか。だがこのことは、預言を成就していた彼にではなく、別のキリストにこそふさわしかったであろう。
Adversus Marcionem 4.40.6
Scriptum est enim (Am. II, 6): Pro eo quod venundedere justum. Nam et quantitatem et exitum pretii postea Juda poenitente revocati, et in emptionem dati agri figuli, sicut in Evangelio Matthaei (Matt. XXVII) continetur, Hieremias (Jerem. XXXII) praecanit: Et acceperunt triginta argentea pretium appretiati vel honorati, et dederunt ea in agrum figuli.
PL 2, 460B「彼らが義人を売り渡したがゆえに」と書かれている(アモス2:6)。というのも、後にユダが悔いて返し、陶工の畑を購うために与えられた代金について、その額と行方とを、マタイの福音書にあるとおり(マタイ27章)、エレミヤはあらかじめこう歌っていたからである(エレミヤ32章)。「彼らは値積もりされ、あるいは値付けされた者の代金として、銀三十枚を受け取り、それを陶工の畑のために与えた」と。
Adversus Marcionem 4.40.7
Professus itaque se concupiscentia concupisse edere Pascha ut suum [indignum enim ut quid alienum concupisceret Deus] , acceptum panem, et distributum discipulis, corpus illum suum fecit, Hoc est corpus meum dicendo, id est, figura corporis mei.
PL 2, 460Bかくして彼は、過越を自らのものとして切に望んで食べたのだと言い表した〔神が他人のものを切に望むというのは相応しくないことだからである〕。そしてパンを取り、弟子たちに分け与えたのち、彼は「これは私の体である」——すなわち、私の体の像である、ということによって——それを自らの体としたのである。
Adversus Marcionem 4.40.8
Figura autem non fuisset, nisi veritatis esset corpus. Caeterum, vacua res, quod est phantasma, figuram capere non posset. Aut si propterea panem corpus sibi finxit, quia corporis carebat veritate, ergo panem debuit tradere pro nobis.
PL 2, 460Cしかし、真理としての体がなかったなら、像は成り立たなかったであろう。そもそも、幻であるような空虚なものは、像を受け取ることができない。あるいは、もし彼が体の真理を欠いていたがゆえにパンを自らの体と見立てたのだとすれば、彼は我々のためにパンを引き渡さねばならなかったはずである。
Adversus Marcionem 4.40.9
Faciebat ad vanitatem Marcionis, ut panis crucifigeretur. Cur autem panem corpus suum appellat, et non magis peponem, quem Marcion cordis loco habuit?
PL 2, 461Aパンが十字架に架けられるということは、マルキオンの空虚さに似つかわしいことであったろう。しかし、なぜ彼はパンを自らの体と呼び、マルキオンが心の代わりに持っていた瓜をそう呼ばなかったのか。
Adversus Marcionem 4.40.10
Non intelligens veterem fuisse istam figuram corporis Christi dicentis per Hieremiam (Jerem. XI, 19): Adversus me cogitaverunt cogitatum dicentes, Venite, conjiciamus lignum in panem ejus; scilicet crucem in corpus ejus.
PL 2, 461A彼は、この体の像が古くからあったことを理解していない。それはキリストがエレミヤを通してこう語っていたとおりである(エレミヤ11:19)。「彼らは私に逆らって謀を企て、『来たれ、木を彼のパンに投げ入れよう』と言った」と。すなわち、彼の体に十字架を、である。
Adversus Marcionem 4.40.11
Itaque illuminator antiquitatum quid tunc voluerit significasse panem, satis declaravit, corpus suum vocans panem. Sic et in calicis mentione testamentum constituens sanguine suo obsignatum, substantiam corporis confirmavit.
PL 2, 461Aそれゆえ、古きものどもを照らし出す者は、当時パンによって何を示そうとしていたのかを、パンを自らの体と呼ぶことによって十分に明らかにした。同じように、杯について語りつつ、自らの血によって証印を押された契約を打ち立てたことによって、彼は体の実体を確証した。
Adversus Marcionem 4.40.12
Nullius enim corporis sanguis potest esse, nisi carnis. Nam et si qua corporis qualitas non carnea opponetur nobis, certe sanguinem nisi carnea non habebit. Itaque consistit probatio corporis de testimonio carnis; probatio carnis, de testimonio sanguinis.
PL 2, 461Aいかなる体の血も、肉のものでなければ存在しえない。たとえ肉ならざる体の性質が我々に対置されようとも、それが肉のものでない限り、確かに血を持つことはないであろう。かくして、体の証明は肉の証しによって成り立ち、肉の証明は血の証しによって成り立つのである。
Adversus Marcionem 4.40.13
Ut autem et sanguinis veterem figuram in vino recognoscas, aderit Esaias (Is. LXIII, 1): Quis, inquit, qui advenit ex Edom? rubor vestimentorum ejus ex Bosor. Sic decorus in stola vinolenta cum fortitudine?
PL 2, 461Bさて、血の古き予型がぶどう酒のうちにあることをお前が認めるように、イザヤが立ち会うであろう(イザヤ63:1)。「エドムから来る者は誰か」と彼は言う。「その衣の赤さはボソルより出ている。ぶどう酒に染まった衣にて、力とともに、かくも麗しいのは、いったい誰か」と。
Adversus Marcionem 4.40.14
Quare rubra vestimenta tua? et indumenta sicut de foro torcularis pleno conculcato? Spiritus enim propheticus velut jam contemplabundus Dominum ad passionem venientem, carne scilicet vestitum, ut in ea passum, cruentum habitum carnis in vestimentorum rubore designat, conculcatae et expressae vi passionis, tanquam de foro torcularis; quia exinde quasi cruentati homines de vini rubore descendant.
PL 2, 461B「なぜ汝の衣は赤いのか。なぜその装いは、満ちて踏みしだかれた酒搾り場から出てきたかのようなのか」。預言の霊は、受難へと赴く主を、肉を着けてその肉において受難する者として、いわば既に見つめるかのように、衣の赤さによって肉の血まみれの様を示す。それは受難の力によって踏みしだかれ搾り出されたさまであり、あたかも満ちた酒搾り場からのようである。というのも、そこからは、あたかも血に染まったかのような人々がぶどう酒の赤さのゆえに降りてくるからである。
Adversus Marcionem 4.40.15
Multo manifestius Genesis in benedictione Judae, ex cujus tribu carnis census Christi processurus, jam tunc Christum in Juda delineabat.
PL 2, 462Aはるかに明白なのは創世記であり、ユダへの祝福のうちに、すでにその時からユダのうちにキリストを描き出していた。その部族から、キリストの肉における起源が出ることになっていたからである。
Adversus Marcionem 4.40.16
Lavabit, inquit (Gen. XLIX, 11), in vino stolam suam, et in sanguine uvae amictum suum; stolam et amictum carnem demonstrans, et vinum sanguinem. Ita et nunc sanguinem suum in vino consecravit, qui tunc vinum in sanguine figuravit.
PL 2, 462A「彼はぶどう酒でその衣を洗い、ぶどうの血でその上着を洗うであろう」と彼は言う(創世記49:11)。衣と上着とは肉を示し、ぶどう酒は血を示す。こうして、かつてぶどう酒を血のうちに予型として示した者が、今もまたぶどう酒のうちに自らの血を聖別したのである。