テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XX 第XX章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 522A · 16 sectiones

Adversus Marcionem 5.20.1

1

Cum praedicationis enumerat varietatem, quod alii ex fiducia vinculorum ejus, audentius sermonem enuntiarent; alii per invidiam et contentionem; quidam vero et per sermonis existimationem , plerique ex dilectione, nonnulli ex aemulatione, jam aliqui et ex simultate Christum praedicarent; erat utique vel hic locus taxandae ipsius praedicationis de diversitate sententiae, quae tantam efficeret etiam animorum varietatem Sed caussas solas animorum, non regulas sacramentorum in diversitate proponens, unum tamen Christum, et unum ejus Deum, quocumque consilio praedicatum confirmat, et ideo: Nihil mea, inquit, sive caussatione, sive veritate Christus annuntietur; quia unus annuntiabatur, sive ex caussatione, sive ex veritate fidei.

PL 2, 522A

彼が宣べ伝えの多様性を数え上げ、ある者は彼の投獄を頼みとしていっそう大胆に言葉を語り、ある者は妬みと争いによって、また、ある者は言葉への評判ゆえに、多くの者は愛によって、幾人かは競争心によって、さらにある者は敵意によってさえキリストを宣べ伝えていた、と言うとき——ここにこそ、これほど多様な心の在り方を生み出した見解の相違を理由として、宣べ伝えそのものを非難するべき場面があってもよかったはずである。ところが彼は、心の在り方の理由だけを挙げ、多様性のうちに秘義の規範を持ち出すことはせず、いかなる考えから宣べ伝えられたにせよ、唯一のキリストと、彼の唯一の神とを確かなものとする。それゆえ彼はこう言う。「口実によってであれ、真理によってであれ、キリストが告げ知らされるのなら、私にはどうでもよいことだ」。なぜなら、口実からであれ、信仰の真理からであれ、告げ知らされていたのは唯一の方だったからである。

Adversus Marcionem 5.20.2

2

Ad fidem enim praedicationis retulit mentionem veritatis, non ad regulae ipsius: quia una quidem erat regula, sed fides praedicantium quorumdam vera, id est simplex, quorumdam nimis docta.

PL 2, 522B

というのも彼は、「真理」への言及を、宣べ伝えの信仰に関わらせたのであって、規範そのものに関わらせたのではないからである。規範はひとつであったが、宣べ伝える者たちのうち、ある者たちの信仰は真なるもの、すなわち単純なものであり、ある者たちの信仰はあまりに学識に富んだものであった。

Adversus Marcionem 5.20.3

3

Quod cum ita sit, apparet cum Christum praedicatum, qui semper adnuntiabatur. Nam si alius longe ab Apostolo induceretur, fecisset diversitatem novitas rei.

PL 2, 522B

そうであるとすれば、常に告げ知らされていたのと同じキリストが宣べ伝えられていたことは明らかである。もし使徒によって全く別のキリストが持ち込まれていたのだとすれば、その事柄の新しさが相違を生み出していたはずだからである。

Adversus Marcionem 5.20.4

4

Nec enim defuissent, qui praedicationem evangelicam nihilominus in Christum Creatoris interpretarentur; cum et hodie major pars sit omnibus in locis sententiae nostrae, quam haereticae: quo nec hic Apostolus de diversitatis denotatione et increpatione tacuisset.

PL 2, 522B

というのも、それでもなお福音の宣べ伝えを創造主のキリストへと解釈する者たちが欠けていたはずはないからである。今日でさえ、あらゆる土地において、異端の見解よりも我々の見解の方が多数を占めているのだから。だとすれば、使徒もここで、その相違を指摘し咎めることについて沈黙してはいなかったはずである。

Adversus Marcionem 5.20.5

5

Ita cum diversitas ne taxatur quidem, novitas non probatur. Plane de substantia Christi putant et hic Marcionitae suffragari Apostolum sibi, quod phantasma carnis fuerit in Christo, cum dicit, quod in effigie Dei constitutus, non rapinam existimavit pariari Deo; sed exhausit semetipsum, accepta effigie servi, non veritate; et in similitudine hominis, non in homine; et figura inventus homo, non substantia, id est non carne: quasi non et figura, et similitudo, et effigies substantiae quoque accedant.

PL 2, 522C

こうして、相違が咎められることさえないのだから、新しさは証明されない。しかしマルキオン派の者たちは、キリストの実体について、ここでも使徒が自分たちに味方していると考えている——キリストにおいては肉の幻であったのだ、と。使徒が「彼は神の形にありながら、神と等しくあることを奪い取ることとは考えず、かえって自らを空しくして、僕の形を受けた」——真の姿としてではなく——「そして人間の相似のうちに」——人間としてではなく——「また姿において人間として見出された」——実体としてではなく、すなわち肉としてではなく——と言っているからである。あたかも、形も、相似も、姿も、実体にもまた付随しうるものではないかのようにである。

Adversus Marcionem 5.20.6

6

Bene autem quod et alibi Christum imaginem Dei invisibilis appellat. Numquid ergo et hic qua in effigie eum Dei collocat? Aeque non erit Deus Christus vere, si nec homo vere fuit in effigie hominis constitutus.

PL 2, 522C

だが好都合なことに、彼は他の箇所でもキリストを見えない神の像と呼んでいる。ではここでも、彼が神の形にあると位置づけているその点において〔幻だという〕ことになるのか。もし人間の形にあることにおいて真に人間でなかったのだとすれば、同様に、キリストも真の神ではないことになろう。

Adversus Marcionem 5.20.7

7

Utrobique enim veritas necesse habebit cludi, si effigies et similitudo et figura phantasmati vindicabitur.

PL 2, 522C

というのも、もし形も相似も姿も幻に帰せられるのであれば、いずれの場合にも真理は締め出されざるをえないからである。

Adversus Marcionem 5.20.8

8

Quod si in effigie et imagine, qua Filius Patris vere Dei praedicatus est, etiam in effigie et imagine hominis, qua filius hominis, vere hominem inventum, nam et inventum ratione posuit, id est certissime hominem: quod enim invenitur, constat esse.

PL 2, 522D

しかし、もし父なる神の子として真に宣べ伝えられたその形と像においてそうであるならば、人間の子としての形と像においても、彼は真に人間として見出されたのである。実際、彼は「見出された」という語を、それなりの根拠をもって置いたのであって、すなわち、まぎれもなく人間であったということである。見出されるものは、存在することが確かなのだから。

Adversus Marcionem 5.20.9

9

Sic et Deus inventus est per virtutem, sicut homo per carnem; quia nec morti subditum pronuntinsset, non in substantia mortali constitutum. Plus est autem quod adjecit: Et mortem crucis.

PL 2, 523A

こうして神もまた、力によって見出されたのであり、それは人間が肉によって見出されたのと同じである。もし死すべき実体のうちに置かれていなかったならば、〔使徒は〕彼が死に服したなどとは述べなかったはずだからである。彼がさらに「しかも十字架の死を」と付け加えたことは、なおいっそう重い。

Adversus Marcionem 5.20.10

10

Non enim exaggerat atrocitatem, extollendo virtutem subjectionis, quam imaginariam phantasmate scisset, frustrato potius eam, quam experto; nec virtute functo in passione, sed lusu.

PL 2, 523A

というのも、もし〔死への〕服従の力を幻によって見せかけのものにすぎないと知っていたのなら、彼はその凄惨さを誇張してその服従の力を称揚することはなかったはずだからである——それを実際に経験した者としてよりも、むしろ〔死を〕欺いた者としてであり、受難において力を発揮した者としてではなく、戯れによってである。

Adversus Marcionem 5.20.11

11

Quae autem retro lucri duxerat, quae et supra numerat, gloriam carnis, notam circumcisionis, generis hebraei ex hebraeo censum, titulum tribus Benjamin, pharisaeae candidae dignitatem; haec modo detrimento sibi deputat, non Deum, sed stuporem Judaeorum.

PL 2, 523A

また、以前は利得とみなしていたもの——彼が先に数え上げているもの、すなわち肉の栄光、割礼のしるし、ヘブライ人からのヘブライ人という出自、ベニヤミン族という肩書き、ファリサイ派の輝かしい身分——これらを、彼は今や自分にとって損失とみなしている。彼が損失とみなしているのは神ではなく、ユダヤ人たちの愚鈍さである。

Adversus Marcionem 5.20.12

12

Haec ac si stercora existimat, prae comparatione agnitionis Christi, non prae rejectione Dei Creatoris, habens justitiam, non suam jam quae ex Lege, sed quae per ipsum, scilicet Christum, ex Deo. Ergo, inquis, hac distinctione Lex non ex Deo erat Christi.

PL 2, 523A

彼はこれらのものを、あたかも汚物であるかのように見なす——それはキリストを知ることとの比較においてであって、創造主なる神を拒絶するがゆえにではない——もはや律法から出た自分自身の正義ではなく、彼自身、すなわちキリストを通して神から出た正義を持つゆえにである。それゆえお前は言うだろう、この区別によって、律法はキリストの神から出たものではなかった、と。

Adversus Marcionem 5.20.13

13

Subtiliter satis. Accipe itaque subtilius. Cum enim dicit: Non quae ex lege, sed quae per ipsum; non dixisset, per ipsum, de alio, quam cujus fuit lex. Noster, inquit, municipatus in coelis.

PL 2, 523B

なかなか巧妙である。ならば、もっと巧妙な答えを受け取るがよい。彼が「律法から出たものではなく、彼自身を通して出たもの」と言うとき、「彼自身を通して」とは、律法がそれに属していたのと同じ方以外の誰かについて言われたのではありえない。彼は言う、「我々の国籍は天にある」と。

Adversus Marcionem 5.20.14

14

Agnosco veterem ad Abraham promissionem Creatoris (Gen. XXII, 17): Et faciam semen tuum tanquam stellas in coelo. Ideo et stella a stella differt in gloria.

PL 2, 523B

私はそこに、創造主がアブラハムになされた古い約束を認める(創世記22:17)。「私はお前の子孫を天の星のようにしよう」。それゆえにこそ、「星は星と栄光において異なる」のである。

Adversus Marcionem 5.20.15

15

Quod si Christus adveniens de coelis, transfigurabit corpus humilitatis nostrae, conformale corpori gloriae suae; resurget ergo corpus hoc nostrum quod humiliatur in passionibus, et in ipsa lege mortis in terram dejectum.

PL 2, 523B

もしキリストが天から来たりて、我々の卑しい肉体を、御自身の栄光の肉体に似せて姿を変えてくださるのだとすれば、それでは、苦難のうちに卑しめられ、まさに死の法によって地に投げ落とされたこの我々の肉体こそが甦るのである。

Adversus Marcionem 5.20.16

16

Quomodo enim transfigurabit, si nullum erit? Aut si de eis dictum, qui in adventu Dei deprehensi in carne deputari habebunt, quid facient qui primi resurgent? Non habebunt de quo transfigurentur? Atquin, cum illis, dicit, simul rapiemur in nubibus obviam Domino. Si cum illis sublati, utique cum illis et transfigurati.

PL 2, 524A

というのも、もし〔肉体が〕何も存在しないのであれば、どうして姿を変えることができようか。あるいは、もしこれが、神の到来のときにまだ肉のうちに見出されている者たちについて言われたのだとすれば、真っ先に甦る者たちはどうなるのか。彼らには、そこから姿を変えられるべきものが何もないというのか。しかし彼は、「我々は彼らとともに雲のうちに引き上げられ、主に会うであろう」と言っている。もし彼らとともに引き上げられるのであれば、当然、彼らとともに姿を変えられるのでもある。