テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2Adversus Marcionem

Caput XXXVI 第XXXVI章

Tertullian · Adversus Marcionem · PL 2, 449A · 28 sectiones

Adversus Marcionem 4.36.1

1

Nam et orandi perseverantiam et instantiam (Luc. XVIII) mandans, parabolam judicis ponit, coacti audire viduam, instantia et perseverantia interpellationum ejus. Ergo judicem Deum ostendit orandum, non se, si non ipse est judex.

PL 2, 449A

祈りにおける忍耐と切なる願いとを命じるにあたって(ルカ18章)、彼は、やもめの訴えの切実さと忍耐強さとによって、その訴えを聞き入れることを強いられた裁判官の譬えを置く。したがって彼は、祈られるべき方として審判者なる神を示しているのであって、自分自身を示しているのではない——もし彼自身がその審判者でないならば。

Adversus Marcionem 4.36.2

2

Sed subjunxit, facturum Deum vindictam electorum suorum. Si ergo ipse erit judex, qui et vindex. Creatorem ergo meliorem Deum probavit, quem electorum suorum clamantium ad eum die ac nocte vindicem ostendit.

PL 2, 449A

しかし彼は、神が自らの選ばれた者たちのための報復をなすであろうと付け加えた。したがって、もし彼〔キリスト〕自身が審判者であるとすれば、それは報復者でもある方である。ゆえに彼は、創造主こそがより善き神であることを証明した。すなわち、昼も夜も自分に叫び求める自らの選ばれた者たちの報復者として、創造主を示したのである。

Adversus Marcionem 4.36.3

3

Et tamen, cum templum Creatoris inducit, et duos adorantes diversa mente describit Pharisaeum in superbia, Publicanum in humilitate; ideoque alterum reprobatum, alterum justificatum descendisse (Luc. XVIII); utique docendo qua disciplina sit orandum, eum et hic orandum constituit, a quo relaturi essent eam orandi disciplinam, sive reprobatricem superbiae, sive justificatricem humilitatis.

PL 2, 449A

それにしても、彼が創造主の神殿を持ち出し、そこで礼拝する二人を異なる心のあり方において描く——高慢のうちにあるファリサイ派の人と、へりくだりのうちにある徴税人と——それゆえ一方は退けられ、他方は義とされて下って行った、と語るとき(ルカ18章)、彼はまさに、いかなる教えによって祈るべきかを教えることで、ここでもまた、高慢を退けへりくだりを義とするその祈りの教えを彼らがそこから得るべき方として、まさにその方〔創造主〕を祈られるべき方として立てているのである。

Adversus Marcionem 4.36.4

4

Alterius Dei nec templum, nec oratores, nec judicium invenio penes Christum, nisi Creatoris. Illum jubet adorare in humilitate, ut allevatorem humilium; non in superbia, ut destructorem superborum. Quem alium adorandum mihi ostendit? qua disciplina? qua spe?

PL 2, 449B

キリストのもとには、創造主のもの以外に、他の神の神殿も、祈る者たちも、裁きも見出せない。彼〔キリスト〕は、へりくだる者たちを引き上げる方として、へりくだりのうちに彼〔創造主〕を礼拝するよう命じ、高慢な者たちを打ち倒す方として、高慢のうちに礼拝することを禁じている。彼は私に、他のどんな神を礼拝すべきものとして示しているのか。いかなる教えによって、いかなる希望によって、であろうか。

Adversus Marcionem 4.36.5

5

Neminem opinor. Nam et quam docuit orationem, Creatori probavimus convenire. Aliud est si etiam adorari qua Deus optimus et ultro bonus non vult. Sed quis optimus, nisi unus, inquit Deus?

PL 2, 449B

思うに、誰も示していない。というのも、彼が教えた祈りが創造主に相応しいものであることを我々はすでに証明したからである。もし彼が、至善の神として、また進んで善き神として、礼拝されることさえ望まないというのなら、それは話が別である。しかし、「唯一の方、すなわち神のほかに、誰が至善であろうか」と彼は言う。

Adversus Marcionem 4.36.6

6

Non quasi ex duobus diis unum optimum ostenderit; sed unum esse optimum Deum solum, qui sic unus sit optimus, qua solus Deus.

PL 2, 449C

それは、二人の神のうちの一方を至善の神として示したわけではなく、至善なる神はただ一人であり、その方が唯一の至善の神であるのは、まさに唯一の神であるがゆえだ、ということである。

Adversus Marcionem 4.36.7

7

Et utique optimus, qui pluit super justos et injustos, et solem suum oriri facit super bonos et malos, sustinens et alens et juvans etiam Marcionitas. Denique interrogatus ab illo quodam: Praeceptor optime, quid faciens vitam aeternam possidebo?

PL 2, 449C

そして、義なる者にも不義なる者にも雨を降らせ、善き者にも悪しき者にも太陽を昇らせる方こそ、当然、至善の方である。この方は、マルキオン派の者たちをさえ支え、養い、助けているのである。実に、ある人が彼に問うた。「至善の師よ、私は何をすれば永遠の生命を得ることができるでしょうか」。

Adversus Marcionem 4.36.8

8

De praeceptis Creatoris an ea sciret, id est faceret, expostulavit, ad contestandum praeceptis Creatoris vitam acquiri sempiternam. Cumque ille principaliora quaeque affirmasset observasse se ab adolescentia: Unum, inquit, tibi deest.

PL 2, 449C

彼〔キリスト〕は、創造主の命令について、それを知っているか、すなわち行っているかを問い質した。それは、創造主の命令によって永遠の生命が得られることを証しするためであった。そして、その人が主だった命令はすべて若い頃から守ってきたと言明すると、彼は言った。「汝には一つだけ欠けているものがある」。

Adversus Marcionem 4.36.9

9

Omnia quaecumque habes vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Age Marcion, omnesque jam commiserones et coodibiles ejus haeretici, quid audebitis dicere?

PL 2, 449C

「汝が持っているものをすべて売り、貧しい者たちに与えよ。そうすれば天に宝を持つことになろう。そして来て、私に従え」。さあ、マルキオンよ、そして今やお前と苦しみを共にし、共に憎まれるべきすべての異端者たちよ、諸君はいったい何を言うつもりか。

Adversus Marcionem 4.36.10

10

Resciditne Christus priora praecepta, non occidendi, non adulterandi, non furandi, non falsum testandi, diligendi patrem et matrem?

PL 2, 449D

キリストは、殺すな、姦淫するな、盗むな、偽証するな、父と母とを愛せという先の命令を廃棄したのか。

Adversus Marcionem 4.36.11

11

An et illa servavit, et quod deerat, adjecit? quamquam et hoc praeceptum largitionis in egenos ubique diffusum sit in Lege et Prophetis, uti gloriosissimus ille observator praeceptorum pecuniam multo chariorem habiturus traduceretur.

PL 2, 450A

それとも、彼はそれらを守った上で、欠けていたものを付け加えたのか。もっとも、貧しい者たちへの施しというこの命令もまた、律法と預言者たちのうちにあまねく行き渡っていたのであり、あの誉れ高い命令の遵守者〔件の青年〕が、金銭をはるかに大切にしていたことを暴かれることになったのである。

Adversus Marcionem 4.36.12

12

Salvum est igitur et hoc in Evangelio (Matth. V, 17), Non veni dissolvere Legem et Prophetas, sed potius adimplere.

PL 2, 450A

それゆえ、福音書にあるこの言葉も無傷のままである(マタイ5:17)。「私は律法と預言者たちを廃棄するために来たのではなく、むしろ成就するために来たのである」。

Adversus Marcionem 4.36.13

13

Simul et caetera dubitatione liberavit, manifestando unius esse et Dei nomen et optimi, et vitam aeternam, et thesaurum in coelo, et semetipsum; cujus praecepta supplendo et conservavit et auxit: secundum Michaeam quoque hoc loco recognoscendus, dicentem (Mich. VI, 8): Si annuntiavit tibi homo quid bonum, aut quid a te Dominus exquirit, quam facere judicium, diligere misericordiam, et paratum esse sequi Dominum Deum tuum?

PL 2, 450A

同時に彼は、他のあらゆる疑いをも取り除いた——神の名も、至善の名も、永遠の生命も、天の宝も、そして彼自身も、ただ唯一の方に属することを明らかにすることによって。その方の命令を、彼は補うことによって、守りもし、増し加えもしたのである。この箇所でもまた、ミカを通して認められるべきである。ミカはこう語る(ミカ6:8)。「もし人が汝に何が善いことであるかを告げたなら、あるいは主が汝に何を求めておられるかを告げたなら、それは、裁きを行い、慈しみを愛し、汝の神なる主に従う備えをすることではないか」。

Adversus Marcionem 4.36.14

14

Et homo enim Christus annuntians quid sit bonum; scientiam legis: Praecepta, inquit, scis? facere judicium: Vende, inquit, quae habes; diligere misericordiam: Et da, inquit, egenis; paratum esse ire cum Deo. Et veni, inquit, sequere me.

PL 2, 450B

というのも、人としてのキリストもまた、何が善いことであるかを告げているからである。律法の知識については、「命令を知っているか」と彼は言い、裁きを行うことについては、「汝の持っているものを売れ」と彼は言い、慈しみを愛することについては、「貧しい者たちに与えよ」と彼は言い、神と共に歩む備えをすることについては、「そして来て、私に従え」と彼は言うのである。

Adversus Marcionem 4.36.15

15

Tam distincta fuit a primordio Judaea gens per tribus et populos et familias et domos, ut nemo facile ignorari de genere potuisset, vel de recentibus Augustianis censibus adhuc tunc fortasse pendentibus.

PL 2, 450B

ユダヤの民族は、その始まりから部族、諸民、家族、家系によってこれほど明確に区分されていたので、誰もその出自について容易に不明のままではいられなかったであろう——おそらくその頃なお係属中であったアウグストゥスの新しい人口調査によってすら、それは言えることであった。

Adversus Marcionem 4.36.16

16

Jesus autem Marcionis et natus non dubitaretur, qui homo videbatur; utique qua non natus nullam potuerat generis sui in publico habuisse notitiam, sed erat unus aliqui deputandus ex iis, qui quoquo modo ignoti habebantur.

PL 2, 450B

ところが、マルキオンのイエスは、人間として見えていた以上、生まれた者であることが疑われることはなかったであろう——彼が生まれていない者である以上、公にはその出自についての知識を何ら持ちえなかったのだから。むしろ彼は、何らかの仕方で素性の知れぬ者とされていた人々のうちの、誰か一人として数えられるべき者であったはずである。

Adversus Marcionem 4.36.17

17

Cum igitur praetereuntem illum caecus audisset, cur exclamavit: Jesu fili David, miserere mei, nisi quia filius David, id est, ex familia David non temere deputabatur, per matrem et fratres, qui aliquando ex notitia utique annuntiati ei fuerant.

PL 2, 450B

それゆえ、盲人が、彼〔イエス〕が通り過ぎるのを聞いたとき、なぜ「ダビデの子イエスよ、我を憐れみたまえ」と叫んだのか。それは、彼が母と兄弟たちを通して、ダビデの子である、すなわちダビデの家系に属すると、いい加減にではなく見なされていたからにほかならない。その母と兄弟たちは、かつて確かに、世に知られていたところに従って、彼に告げ知らされたことがあったのである。

Adversus Marcionem 4.36.18

18

Sed antecedentes increpabant caecum, uti taceret. Merito, quoniam quidem vociferabatur, non quia de David filio mentiebatur. Aut doce increpantes illos scisse, quod Jesus non esset filius David, ut idcirco silentium caeco indixisse credantur.

PL 2, 450C

だが、先を行く人々は、黙るようにと盲人を叱った。それは当然のことであった。彼が大声で叫んでいたからであって、彼がダビデの子について偽りを言っていたからではない。あるいは、叱った彼らが、イエスがダビデの子ではないと知っていたからこそ盲人に沈黙を命じたのだと信じられるべきだというのなら、そのことを示すがよい。

Adversus Marcionem 4.36.19

19

Sed etsi doceres, facilius illos ignorasse praesumeretur, quam Dominum falsam in se praedicationem sustinere potuisse.

PL 2, 450C

しかし、たとえお前がそれを示したとしても、主が自らについての偽りの宣言を許容しえたと思い込むよりは、彼らが知らずにいたのだと思い込む方が、はるかに容易であろう。

Adversus Marcionem 4.36.20

20

Sed patiens Dominus; non tamen confirmator erroris, imo etiam detector Creatoris; ut non prius hanc caecitatem hominis illius enubilasset, ne ultra Jesum filium David existimaret.

PL 2, 450C

しかし主は忍耐強くあられた。とはいえ、誤りを追認する方ではなく、それどころか創造主を明るみに出す方であったというのなら、この人の盲目を、彼がもはやイエスをダビデの子と考えることのないように、まず先に晴らしてやらなかったはずがあろうか。

Adversus Marcionem 4.36.21

21

Atquin, ne patientiam ejus infamaretis, nec ullam rationem dissimulationis illi affingeretis, nec filium David negaretis, manifestissime confirmavit caeci praedicationem, et ipsa remuneratione medicinae, et testimonio fidei. Fides, inquit, tua te salvum fecit.

PL 2, 450C

しかるに、諸君が彼の忍耐を誹謗せず、彼に見て見ぬふりの何らかの理由をこしらえて押し付けることのないよう、そして「ダビデの子」を否定することのないよう、彼はきわめて明らかに、盲人の宣言を確証した——治癒という報いそのものによって、そして信仰の証しによって。「汝の信仰が汝を救った」と彼は言う。

Adversus Marcionem 4.36.22

22

Quid vis caecum credidisse? Ab alio Deo descendisse Jesum ad dejectionem Creatoris? ad destructionem Legis et Prophetarum? non illum esse, qui ex radice Jesse et ex fructu lumborum David destinabatur (Ps. CXXXII, 11), caecorum quoque remunerator?

PL 2, 451A

その盲人が何を信じていたと、お前は言いたいのか。イエスが、創造主を退けるために、律法と預言者たちを滅ぼすために、別の神から下って来た方であり、エッサイの根から、そしてダビデの腰の実から定められていた方——盲人にも報いを与えるこの方——ではない、と(詩篇132:11)、あの盲人が信じていた、というのか。

Adversus Marcionem 4.36.23

23

Sed nondum puto ejusmodi tunc caeci erant, qualis Marcion, ut haec fuerit caeci illius fides, qua crediderit in voce, Jesu fili David.

PL 2, 451A

しかし当時、盲人たちがマルキオンのような者であったとは、私は思わない——あの盲人の信仰が、「ダビデの子イエスよ」という言葉のうちに信じたその信仰が、そのようなものであったとは。

Adversus Marcionem 4.36.24

24

Qui hoc se et cognovit, et ab omnibus cognosci voluit, fidem hominis, etsi melius oculatam, etsi veri luminis compotem, exteriore quoque visione donavit, ut et nos regulam simulque mercedem fidei disceremus.

PL 2, 451A

彼〔キリスト〕は、自分がそうであることを認識しており、すべての人にそう認識されることを望んでいたので、その人の信仰に——たとえそれがより優れた目を持ち、真の光にあずかる信仰であったとしても——外的な視力をも与えた。それは我々もまた、信仰の規範と、それと同時に報いとを学ぶためであった。

Adversus Marcionem 4.36.25

25

Qui vult videre Jesum, David filium credat per virginis censum. Qui non ita credet, non audiet ab illo: Fides tua te salvum fecit. Atque ita caecus remanebit, ruens in antithesim, ruentem et ipsam antithesim.

PL 2, 451B

イエスを見たいと望む者は、処女の系図によって〔生まれた〕ダビデの子であると信じるがよい。そう信じない者は、彼から「汝の信仰が汝を救った」と聞くことはないであろう。そしてそのようにして、盲人のままにとどまり、対立命題のうちへと崩れ落ちるのである——その対立命題自身もまた崩れ落ちるというのに。

Adversus Marcionem 4.36.26

26

Sic enim caecus caecum deducere solet. « Nam si aliquando (II Reg. V) Davidem in recuperatione Sionis offenderant caeci resistentes, quominus admitteretur» (in figuram populi proinde caeci, non admissuri quandoque Christum filium David), «ideo Christus ex diverso caeco subvenit, ut hinc se ostenderet non esse filium David, et ex animi diversitate bonus caecis, quos ille jusserat caedi.

PL 2, 451B

というのも、盲人が盲人を導くのが常だからである。「かつて(列王記下5章)シオンの奪還において、盲人たちが抵抗し、ダビデが入城するのを妨げて彼を怒らせたことがあったとすれば」——それは、同じく盲目である民の予型としてであり、その民はいずれ〔来るべき〕ダビデの子キリストを迎え入れようとしないのだが——「それゆえキリストは、それとは逆に盲人を助け、それによって、彼がダビデの子ではないこと、また、ダビデが盲人たちを殺すよう命じたのとは異なる心をもって、盲人たちに対して善き者であることを示そうとしたのである」。

Adversus Marcionem 4.36.27

27

Et cur fidei, et quidem pravae, praestitisse se dixit?» Atquin et hoc filius David, antithesim de suo retundendam.

PL 2, 451B

「そして、なぜ彼は自分が——それも誤った——信仰に報いたのだと言ったのか」。しかるに、まさにこの点においても彼はダビデの子なのであり、その対立命題は彼自身のものによって打ち砕かれるべきものである。

Adversus Marcionem 4.36.28

28

Nam et qui David offenderant, caeci: nunc vero ejusdem carnis homo supplicem se obtulerat filio David, idcirco ei satisfacienti quodammodo placatus filius David, restituit lumina cum testimonio fidei, qua hoc ipsum crediderat, exorandum sibi esse filium David. Et tamen David audacia hominum puto offenderat, non valetudo.

PL 2, 451B

というのも、ダビデを怒らせたのも盲人たちであったが、今や同じ肉を持つ一人の人間が、ダビデの子に対して嘆願者として自らを差し出したのであり、それゆえ、いくぶんかその者に対してある仕方で満足を得て宥められたダビデの子は、信仰の証しと共に彼の視力を回復したのである——彼はまさにこのこと、すなわちダビデの子に嘆願すべきであるということを信じていたのだから。それにしても、ダビデを怒らせたのは、思うに人々の傲慢さであって、その病〔盲目〕ではなかったのである。