De officiis ministrorum libri tres 3.14.1
Elisaei factum quam honestum atque utile fuerit. Ejusdem cum decantato Graecorum facinore comparatio. Joannem pro honestate vitam impendisse: nec non Susannam eadem causa se mortis periculo objecisse.
PL 16, 169Dエリシャの行いがいかに徳にかない、また有益であったか。それをギリシア人のよく歌われる行いと比べる。ヨハネが徳にかなうことのために命を捧げたこと、またスザンナも同じ理由で死の危険に身をさらしたこと。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.2
86. Quid vero Elisaeus nisi honestatem secutus est, cum exercitum Syriae, qui ad obsidendum eum venerat, captivum introduxit in Samariam, cujus oculos caecitate obduxerat, et dixit: Domine, aperi oculos eorum, ut videant, et viderunt (IV Reg. VI, 18 et seq.) ?
PL 16, 169D86. では、エリシャは、徳にかなうことに従ったのでなければ何をしたというのか。自分を包囲しに来たシリアの軍勢を、その目を盲目で覆ったうえで捕虜としてサマリアに導き入れ、こう言った。「主よ、彼らの目を開け。彼らが見るように」。すると彼らは見た(列王記四6:18以下)。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.3
Itaque cum rex Israel percutere ingressos vellet, eamque sibi dari a propheta facultatem posceret; respondit non percutiendos, quorum captivitatem non esset manu operatus, armisque bellicis, sed magis subsidio alimentorum juvandos.
PL 16, 170Aそこでイスラエルの王が、入って来た者たちを討とうとして、その権限を自分に与えるよう預言者に求めたとき、預言者は、王が自分の手や戦いの武器によって捕らえたのではない者たちは討つべきでなく、むしろ食糧の援助によって助けるべきだと答えた。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.4
Denique epularibus refecti copiis, numquam postea in terram Israel piratae Syriae revertendum putarunt.
PL 16, 170A実に、饗宴の食物で元気を回復したので、シリアの略奪者たちは、その後二度とイスラエルの地に戻るべきではないと考えた。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.5
87. Quanto hoc sublimius, quam illud Graecorum quod cum duo populi adversum se de gloria imperioque decertarent, et alter ex his haberet copiam quemadmodum naves alterius populi clanculo exureret, turpe credidit: maluitque minus posse honeste, quam plus turpiter.
PL 16, 170A87. これは、あのギリシア人たちの行いよりどれほど崇高なことか。二つの民が栄光と支配権をめぐって互いに争っていたとき、その一方が、他方の民の船をひそかに焼き払う手立てを持っていたのに、それを恥ずべきことと考え、恥ずべくして力が勝るよりも、徳にかなって力が劣る方を選んだのである。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.6
Et isti quidem sine flagitio hoc facere nequibant, ut eos qui consummandi belli Persici gratia in societatem convenerant, hac fraude deciperent; quam licet possent negare, non possent tamen non erubescere: Elisaeus autem non fraude, deceptos licet, sed potestate Domini percussos, maluit tamen servare quam perdere; quia decorum foret hosti parcere, et adversario donare vitam, quam potuisset auferre nisi pepercisset.
PL 16, 170A確かにあの者たちは、ペルシア戦争を完遂するために同盟を結んでいた者たちを、この欺きで欺くことを、恥ずべき行為なしにはなし得なかった。その行為は否認することができたとしても、赤面せずにいることはできなかったであろう。他方エリシャは、欺かれたとはいえ、欺きによってではなく主の力によって打たれた者たちを、それでも滅ぼすより生かすことを選んだ。敵を赦し、赦さなければ奪うことができたはずの命を敵対者に与えることが、ふさわしいことだったからである。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.7
88. Liquet igitur id quod decorum est, semper esse utile. Nam et Judith sancta decoro contemptu propriae salutis solvit obsidionis periculum, et publicam honestate propria acquisivit utilitatem: et Elisaeus gloriosius ignovit, quam perculit: et utilius reservavit hostes quos ceperat.
PL 16, 170B88. それゆえ、ふさわしいことは常に有益であることが明らかである。事実、聖なるユディトは、ふさわしくも自らの安全を軽んじて包囲の危険を解き、自らの徳にかなう行いによって公共の有益さを得た。エリシャは、打ったことよりも赦したことによってより栄光に満ち、捕らえた敵を生かしておいたことによってより有益であった。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.8
89. Quid autem aliud Joannes nisi honestatem consideravit? ut inhonestas nuptias etiam in rege non posset perpeti, dicens: Non licet tibi illam uxorem habere (Marc. XIV, 4) .
PL 16, 170B89. ではヨハネは、徳にかなうことのほかに何を考えたのか。王であっても徳にかなわぬ結婚を耐え忍ぶことができなかったのである。彼は言った。「汝がその女を妻とすることは許されない」(マルコ14:4〔底本はこの引照を刷る。この語はマタイ14:4に当たる〕)。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.9
Potuit tacere, nisi indecorum sibi judicasset mortis metu verum non dicere, inclinare regi propheticam auctoritatem, adulationem subtexere. Sciebat utique moriturum se esse, quia regi adversabatur: sed honestatem saluti praetulit.
PL 16, 170C彼は黙っていることもできた。ただし、死を恐れて真実を語らず、預言者の権威を王に屈し、へつらいを織り込むことが、自分にふさわしくないと判断しなかったならば、である。彼は確かに、王に逆らっているゆえに自分が死ぬことを知っていた。しかし彼は、徳にかなうことを安全より優先した。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.10
Et tamen quid utilius quam quod passionis viro sancto advexit gloriam? 90. Sancta quoque Susanna denuntiato falsi testimonii terrore, cum hinc se videret urgeri periculo, inde opprobrio, maluit honesta morte vitare opprobrium, quam studio salutis turpem vitam subire ac sustinere.
PL 16, 170Cそれでも、受難が聖なる人に栄光をもたらしたことより有益なことが何かあろうか。90. 聖なるスザンナもまた、偽証の脅しを告げられ、一方では危険に、他方では汚名に迫られるのを見たとき、安全を求めて恥ずべき生に服し耐えるより、徳にかなった死によって汚名を避けることを選んだ。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.11
Itaque dum honestati intendit, etiam vitam reservavit: quae si id quod sibi videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non tantam reportasset gloriam: immo etiam id quod non solum inutile, sed etiam periculosum foret, poenam criminis forsitan non evasisset (Dan. XIII) .
PL 16, 170Cこうして彼女は、徳にかなうことに心を向けるうちに、命をも保った。もし彼女が、命のために有益と自分に思われたことを先に選んでいたなら、これほどの栄光を得なかったであろう。それどころか、そのことは無益であるばかりか危険でもあり、おそらく罪状に対する刑罰を免れなかったであろう(ダニエル13章)。
De officiis ministrorum libri tres 3.14.12
Advertimus igitur quia id quod turpe est, non possit esse utile: neque rursus id quod honestum est, inutile; quia complex honestatis est semper utilitas, et utilitatis honestas.
PL 16, 170Dそれゆえ我々は、恥ずべきことは有益であり得ず、また逆に、徳にかなうことは無益ではあり得ないと悟る。有益さは常に徳にかなうことの連れ合いであり、徳にかなうことは有益さの連れ合いだからである。