ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De officiis ministrorum libri tres

Liber I, Caput XL 第I巻 第XL章

Ambrose of Milan · De officiis ministrorum libri tres · PL 16, 81B · 13 sectiones

De officiis ministrorum libri tres 1.40.1

1

Virtutem bellicam nostris etiam non defuisse, veterum exemplis, maximeque praeclaro Eleazari facto demonstratur.

PL 16, 81B

戦いの徳は我々の側の者たちにも欠けていなかったことが、古人の例によって、とりわけエレアザルの輝かしい行いによって示される。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.2

2

195. Sed fortasse aliquos bellica defixos gloria tenet, ut putent solam esse praeliarem fortitudinem; et ideo me ad haec deflexisse, quia illa nostris deforet. Quam fortis Jesus Nave, ut uno praelio quinque reges captos sterneret cum populis suis (Josue X, 5 et seq.) !

PL 16, 81B

195. しかし、戦いの栄光に心を奪われて、勇気とは戦闘の勇気のみだと考え、したがって私がこちらの話に逸れたのは、そのような勇気が我々の側に欠けていたからだ、と思う者がいるかもしれない。ヌンの子ヨシュアは何と勇気ある者であったことか。一度の戦いで五人の王を捕らえ、その民とともに打ち倒したのである(ヨシュア記10:5以下)。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.3

3

Deinde cum adversum Gabaonitas urgeret praelium, et vereretur ne nox impediret victoriam, magnitudine mentis et fidei clamavit: Stet sol; et stetit, donec victoria consummaretur.

PL 16, 81C

それからギブオン人に対する戦いが迫り、夜が勝利を妨げるのではないかと案じたとき、精神と信仰の大きさをもって叫んだ。「太陽よ、止まれ」。すると、勝利が成し遂げられるまで太陽は止まった。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.4

4

Gedeon in trecentis viris de ingenti populo et acerbo hoste revexit triumphum (Judic. VII, 8 et seq.) . Jonathas adolescens virtutem fecit in magno praelio (I Reg. XIV, 1 et seq.) . Quid de Machabaeis loquar (I Mach. II, 35 et seq.) ?

PL 16, 81C

ギデオンは三百人の兵をもって、巨大な民と苛烈な敵から凱旋を持ち帰った(士師記7:8以下)。若者ヨナタンは、大きな戦いで徳を示した(サムエル記上14:1以下)。マカバイ家の人々については何を語ろうか(マカバイ一2:35以下)。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.5

5

196. Sed prius de populo dicam Patrum, qui cum essent parati ad repugnandum pro templo Dei, et pro legitimis suis, dolo hostium die lacessiti sabbati, maluerunt vulneribus offerre nuda corpora, quam repugnare, ne violarent sabbatum.

PL 16, 81C

196. だがまず、父祖たちの民について語ろう。彼らは神の神殿のため、また自分たちの正当な定めのために戦う備えがあったのに、安息日に敵の策略で攻撃されると、安息日を犯すまいとして、戦うよりも、裸の身に傷を受けることを選んだ。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.6

6

Itaque omnes laeti se obtulerunt morti. Sed Machabaei considerantes quod hoc exemplo gens omnis posset perire, sabbato etiam, cum ipsi in bellum provocarentur, ulti sunt innocentium necem fratrum suorum.

PL 16, 81D

こうして皆、喜んで死に身を差し出した。しかしマカバイ家の人々は、この例によって民全体が滅びかねないと考え、安息日であっても自分たちが戦いに挑まれたときは、罪なき兄弟たちの殺害の報復をした。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.7

7

Unde postea stimulatus rex Antiochus, cum bellum accenderet per duces suos Lysiam, Nicanorem, Gorgiam, ita cum Orientalibus suis et Assyriis attritus est copiis, ut quadraginta et octo millia in medio campi a tribus millibus prosternerentur.

PL 16, 82A

そのためアンティオコス王は、のちに憤激し、将軍リュシアス、ニカノル、ゴルギアスを通じて戦を燃え上がらせたが、東方の者たちとアッシリア人の軍勢ともども、野の真ん中で、四万八千人が三千人に打ち倒されるほどに打ち砕かれた。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.8

8

197. Virtutem ducis Judae Machabaei de uno ejus milite considerate (I Machab. VI, 43 et seq.) .

PL 16, 82A

197. 将軍ユダ・マカバイの徳を、その兵士の一人についてよく考えよ(マカバイ一6:43以下)。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.9

9

Namque Eleazarus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in medium legionis se proripuit, et abjecto clypeo, utraque manu interficiebat, donec pervenit ad bestiam, atque intravit sub eam, et subjecto gladio interemit eam.

PL 16, 82A

すなわちエレアザルは、他のゾウよりひときわ高く、王の鎧をまとったゾウに気づき、そこに王がいると考えて、走って勢いよく軍団の真ん中に飛び込み、盾を捨て、両手で〔敵を〕殺しながらその獣のもとに至り、その下にもぐり込み、剣を突き上げてこれを殺した。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.10

10

Itaque cadens bestia oppressit Eleazarum, atque ita mortuus est. Quanta igitur virtus animi!

PL 16, 82B

こうして倒れる獣はエレアザルを押しつぶし、彼はそのように死んだ。何という心の徳であろう。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.11

11

Primo, ut mortem non timeret: deinde, ut circumfusus legionibus inimicorum, in confertos raperetur hostes, medium penetraret agmen, et contempta morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu vulneratae molem bestiae subiret ac sustineret: post infra ipsam succederet, quo pleniori feriret ictu; cujus ruina inclusus magis quam oppressus, suo est sepultus triumpho.

PL 16, 82B

まず、死を恐れなかったこと。次に、敵の軍団に取り囲まれながら、密集した敵のただ中へ突き進み、隊列の真ん中を突き破ったこと。そして死を軽んじていっそう猛々しくなり、盾を捨て、両手で、傷ついた獣の巨体の下に潜り込んでこれを支えたこと。さらにその真下に入り込み、いっそう深い一撃を加えようとしたこと。その倒れる巨体に、押しつぶされたというより閉じ込められて、自らの勝利の中に葬られたのである。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.12

12

198. Nec fefellit opinio virum, quamvis regius fefellerit habitus; tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes inermem, occupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtuti arbitrarentur.

PL 16, 82B

198. 王の装いは彼を欺いたが、彼の見込みは彼を欺かなかった。実に、徳のこのような光景に釘付けになった敵は、武器を持たず戦いに没頭している彼に襲いかかる勇気がなく、獣が崩れ落ちたのち、全員が、一人の徳に自分たちは及ばないと思うほどうろたえた。

De officiis ministrorum libri tres 1.40.13

13

Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum centum vinginti millibus hominum armatis venerat et cum triginta duobus elephantis; ita ut ab ortu solis per singulas bestias velut montes quidam splendor armorum corusco, tamquam lampadibus ardentibus refulgeret, unius territus fortitudine, pacem rogaret. Itaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. Sed haec triumphorum sint.

PL 16, 82C

実に、リュシアスの子〔ミーニュの脚注は、filius はここで被後見人(pupillus, alumnus)の意で、このアンティオコスは父からリュシアスの信義と後見に託されていたとする〕アンティオコス王は、武装した十二万〔底本は vinginti。viginti と読む〕の兵と三十二頭のゾウを率いて来ていた。日の出から、山のような一頭一頭の獣の上で、武具の輝きが閃き、燃える松明のように光り返していた〔この一文は構文が乱れており、そのように取った〕のに、一人の勇気に怯えて和平を求めた。こうしてエレアザルは、自らの徳の相続人として平和を残した。しかし、これらは勝利の誉れに属するものとしておこう。