ミレウィスのオプタトゥスfl. c. 365–385

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 11 › De schismate Donatistarum libri VII

Liber VI, Caput IV 第VI巻 第IV章

Optatus of Milevis · De schismate Donatistarum libri VII · PL 11, 1072A · 15 sectiones

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.1

1

Virgines Deo sacratas a Donatistis immerito virginitatis ornamento spoliatas. --Jam illud quam stultum, quam vanum est, quod ad voluntatem, et quasi ad dignitatem vestram revocare voluistis, ut virgines Dei agere poenitentiam discerent: ut jamdudum professae, signa voluntatis capitibus, postea vobis jubentibus immutarent; ut mitellas alias projicerent, et alias acciperent.

PL 11, 1072A

神に献げられた童貞女たちが、ドナトゥス派によって不当に、童貞の飾りを奪われたこと。――さらに、神の童貞女たちに悔悛を行うことを学ばせるべく、諸君の意志に、いわば諸君の威信に服させようとしたことが、どれほど愚かで空しいことか。すでに久しく誓願を立てていた者たちが、頭に着けた意志のしるしを、のちに諸君の命令で取り替え、ある頭巾を投げ捨てて別の頭巾を受け取るようにさせたのである。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.2

2

Primo dicite nobis, ubi vobis de mitellis aliquid mandatum est? virginitas enim voluntatis res est, non necessitatis.

PL 11, 1072B

まず我々に言え、頭巾について諸君にどこで何が命じられたのか。童貞とは意志の事柄であって、強制の事柄ではない。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.3

3

Denique stabularius ille Paulus apostolus, cui confossus peccatorum vulneribus populus commendatus est, duos denarios, quos erogasset, acceperat (Luc. X. 30) , duo scilicet testamenta, haec per doctrinam quasi sumptus impendit; docuit quomodo conjugales Christiani debeant vivere: a quo cum quaereretur quid de virginibus praeciperet? respondit, nihil esse mandatum (I Cor. VII, 25) .

PL 11, 1073A

そもそも、罪の傷で刺し貫かれた民を託された、あの宿屋の主人である使徒パウロは、支出すべき二デナリを受け取っていた(ルカ10:30)。すなわち二つの契約である。これらを彼は教えを通して、いわば費用として支払った。結婚しているキリスト教徒がどのように生きるべきかを教えたのである。童貞女については何を命じるのかと問われると、何も命じられていないと答えた(一コリント7:25)。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.4

4

Confessus est se duo testamenta, hoc est, duos denarios erogasse: expliciti erant quodammodo sumptus, sed quia qui saucium commendaverat, promiserat se redditurum quidquid in curam amplius erogasset, post impensos duos denarios, non praecepta, sed consilium erogat Paulus ad virginitatem; nec impedimento est volentibus, nec nolentes impellit aut cogit: Qui dederit virginem suam, bene facit: et qui non dederit, melius facit (Ibid., 38) .

PL 11, 1073A

彼は、二つの契約、すなわち二デナリを支出したと告白した。費用はいわば払い終えられていた。しかし、傷ついた者を託した者が、治療のためにさらに支出したものは何であれ返すと約束していたので、二デナリを支払ったのちパウロは、童貞については命令ではなく勧めを支出する。望む者の妨げにはならず、望まない者を促しも強いもしない。「自分の娘を嫁がせる者は善い行いをし、嫁がせない者はさらに善い行いをする」(一コリント7:38)。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.5

5

Haec sunt verba consilii: nec ulla sunt praecepta conjuncta, vel de qua lana mitella fieret, aut de qua purpura pingeretur: non enim hoc panno potest virginitas adjuvari: non inde compescuntur aestus animi, quos interdum aetas accendit: non inde sublevatur mens, quae nonnumquam desideriorum ponderibus premitur.

PL 11, 1073B

これらは勧めの言葉である。いかなる羊毛で頭巾を作るべきか、いかなる紫で染めるべきかといった命令は、何一つ結びつけられていない。童貞はこのような布によって助けられうるものではない。それによって、年齢が時に燃え立たせる心の熱がおさまるわけでもなく、欲望の重みにときに押し潰される精神が、それによって軽くされるわけでもない。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.6

6

Nam si ita esset, non una, sed plurimae virginis capiti imponerentur, ut quotiescumque animum carnis desideria pungerent, contra impugnationem mentis mitellarum numerus dimicaret. Res inventa est ad signum capitis, non ad remedium castitatis.

PL 11, 1073B

もしそうであれば、童貞女の頭に載せられるのは一枚ではなく多数であろう。肉の欲望が心を刺すたびに、精神への攻撃に対して頭巾の数が戦うように、である。この物は、頭のしるしのために考え出されたのであって、貞潔の薬のためではない。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.7

7

Denique talis pannus et errare, et rodi, et perire potest; et tamen virginitas, si illaesa sit, sine mitella tuta esse potest.

PL 11, 1074A

そもそもこのような布は、失われもし、かじられもし、滅びもする。それでも童貞は、損なわれていなければ、頭巾がなくとも安全でありうる。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.8

8

Spiritale nubendi hoc genus est: in nuptias sponsi jam venerant voluntate et professione sua; et ut saecularibus nuptiis se renuntiasse monstrarent, et junctas spiritali sponso, solverant crinem, jam coelestes celebraverant nuptias.

PL 11, 1074A

これは霊的な嫁ぎ方の一種である。彼女たちは、自らの意志と誓願によって、すでに花婿の婚礼に入っていた。そして世俗の婚礼を捨てたことを示し、霊の花婿に結ばれた者として髪を解いたとき、すでに天上の婚礼を祝っていたのである。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.9

9

Quid est quod eas iterum crines solvere coegistis? quid, inquam, quod ab ipsis per vos exacta est secunda professio? quis est alter spiritalis sponsus, cui iterum nuberent? quando mortuus est, cui nupserant, ut iterum nubant? nudastis denuo capita jam velata, de quibus professionis detraxistis indicia, quae contra raptores aut petitores videntur inventa.

PL 11, 1074A

それなのに、なぜ彼女たちにもう一度髪を解かせたのか。諸君によって彼女たち自身から二度目の誓願が取り立てられたとは、いったいどういうことか。もう一度嫁ぐべき別の霊の花婿とは誰か。嫁いだ相手がいつ死んだので、もう一度嫁ぐのか。諸君は、すでに覆われていた頭を再び露わにし、そこから誓願のしるしを取り去った。それは略奪者や求婚者に対して備えるために考え出されたものと見える。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.10

10

In mitella indicium est voluntatis, non castitatis auxilium: ut rem jam Deo devotam nec qui sponsabat, perseveret petere, aut ne raptor audeat violare: signum est ergo, non sacramentum virginitatis.

PL 11, 1074B

頭巾にあるのは意志のしるしであって、貞潔の助けではない。すでに神に献げられたものを、婚約していた者も求め続けず、略奪者もあえて犯さないようにするためである。だからそれは童貞のしるしであって、童貞の秘跡〔sacramentum は「誓約」とも読める。頭巾は童貞の誓いそのものではなくそのしるしにすぎない、の意〕ではない。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.11

11

Igitur hujus modi virgines, quae jam spiritaliter nupserant, quasi secundas coegistis ad nuptias, et ut crines iterum solverent, imperastis.

PL 11, 1074B

こうして、すでに霊的に嫁いでいたこのような童貞女たちを、諸君はいわば二度目の婚礼へと強いて、髪をもう一度解くよう命じたのである。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.12

12

Hoc nec mulieres patiuntur, quae carnaliter nubunt: ex quibus si alicui maritum mutare contigerit, non repetitur temporalis illa festivitas: non in altum tollitur: non populi frequentia procuratur: Detraxistis igitur non capitis ornamenta, sed (ut supra diximus) bonae voluntatis indicia.

PL 11, 1074B

これは、肉において嫁ぐ女たちでさえ受けない。彼女たちのうち誰かが夫を替えることになっても、あの一時の祝宴は繰り返されず、高く掲げられることもなく〔non in altum tollitur。主語が示されておらず、婚礼で何を高く掲げるのかは定かでない〕、人々の群れも集められない。それゆえ諸君が取り去ったのは、頭の飾りではなく、(先に述べたように)善き意志のしるしであった。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.13

13

Jam consecratos Deo sparsistis immundis cineribus crines, jussistis etiam salsa aqua perfundi.

PL 11, 1075A

すでに神に献げられた髪に、諸君は汚れた灰を撒き、塩水を浴びせるよう命じさえした。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.14

14

Et utinam vel id quod tulistis, velociter reponeretis: protraxistis moras, ut retroactae in pristino habitu, aliquae diutius remanerent, retractis signis, quibus se jamdudum contra petitores et raptores muniverant.

PL 11, 1075A

せめて諸君が奪ったものを速やかに戻してくれていたなら。しかし諸君は遅延を引き延ばし、幾人かが元の装いに戻されたまま、しるしを取り去られて、より長く留まるようにした。そのしるしによって、彼女たちはずっと前から、求婚者や略奪者に対して身を守っていたのである。

De schismate Donatistarum libri VII 6.4.15

15

Qui cum viderent, praescriptionem sibi jamdudum oppositam, a vobis esse sublatam, de sponsis raptores effecti sunt: nec visus est sibi unusquisque peccasse, dum talem rapuit, qualem viderat, quando ut uxorem acciperet, postulabat.

PL 11, 1075A

彼らは、自分たちにずっと前から立てられていた抗弁が、諸君によって取り除かれたのを見ると、求婚者から略奪者となった。誰も、自分が罪を犯したとは思わなかった。妻として迎えようと求めたときに見ていたのと同じ姿の女を奪ったのだから。