De schismate Donatistarum libri VII 1.18.1
Ordinatio Caeciliani in episcopum Carthaginensem, necnon causa atque origo schismatis. --Tempestas persecutionis peracta, et definita est. Jubente Deo, indulgentiam mittente Maxentio, Christianis libertas est restituta.
PL 11, 918Aカエキリアヌスのカルタゴ司教への叙階、ならびに分派の原因と起こり。――迫害の嵐は過ぎ去り、終わった。神が命じ、マクセンティウスが寛容を発して、キリスト教徒に自由が返された。
De schismate Donatistarum libri VII 1.18.2
Botrus et Celestius ut dicitur, apud Carthaginem ordinari cupientes, operam dederunt, ut absentibus Numidis, soli vicini Episcopi peterentur, qui ordinationem apud Carthaginem celebrarent.
PL 11, 919Aボトルスとケレスティウスは、伝えられるところでは、カルタゴで叙階されることを望み、ヌミディアの司教たちが不在のまま、近隣の司教たちだけが呼ばれて、カルタゴで叙階を執り行うよう手を回した。
De schismate Donatistarum libri VII 1.18.3
Tunc suffragio totius populi Caecilianus eligitur: et manus imponente Felice Autumnitano , episcopus ordinatur. Botrus et Celestius de spe sua dejecti sunt. Brevis auri et argenti sedenti Caeciliano, sicuti delegatum a Mensurio fuerat, traditur, adhibitis testibus.
PL 11, 919Aそのとき全民衆の賛同によってカエキリアヌスが選ばれ、アプトゥンガのフェリクス〔底本の綴りは Autumnitanus。ミーニュの注 (3) は、全写本とフェリクスの雪冤記録がこの形をとり、アウグスティヌスは Aptugnensis、オプタトゥスの刊本は Aptungitanus とすると注し、アプトゥンガと同じ町とする〕が手を置いて、司教に叙階された。ボトルスとケレスティウスは望みを砕かれた。座に着いたカエキリアヌスに、メンスリウスが託していたとおり、金銀の目録が証人立ち会いのもとで渡された。
De schismate Donatistarum libri VII 1.18.4
Convocantur supra memorati seniores, qui faucibus avaritiae commendatam ebiberant praedam. Cum reddere cogerentur, subduxerunt communioni pedem.
PL 11, 919A先に述べた長老たちが呼び集められた。彼らは預けられた獲物を貪欲の喉で飲み干していた。返すよう迫られると、交わりから足を引いた。
De schismate Donatistarum libri VII 1.18.5
Non minus et ambitores, quibus et ordinari non contigit: necnon et Lucilla, quae jamdudum ferre non potuit disciplinam: cum omnibus suis potens et factiosa foemina, communioni misceri noluit. Sic tribus convenientibus causis et personis, factum est, ut malignitas haberet effectum.
PL 11, 919B叙階にあずかれなかった野心家たちも同様であり、また、とうの昔に規律に耐えられなかったルキラも、有力で党派心の強い女として、自分の一党とともに、交わりに加わることを望まなかった。こうして、三つの原因と人物が合致して、悪意が実を結ぶことになった。