ミレウィスのオプタトゥスfl. c. 365–385

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 11 › De schismate Donatistarum libri VII

Liber II, Caput XXV 第II巻 第XXV章

Optatus of Milevis · De schismate Donatistarum libri VII · PL 11, 980A · 22 sectiones

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.1

1

Iterum in Donatistas, qui sacerdotes innocentes dignitate et honore spoliabant et poenitentiae addicebant. -- Socius et comes vester jamdudum fuerat, cui nunc manus inferre conatus es: pariter currebatis: fac illum peccasse (cum peccatum non esse constet); jacebat ut aestimas: si Apostolum legisti, tu vide cui stes, et illi cui jaceat: si servus es, dominum recognosce, et intellige, quia non tibi jacebat, qui tecum paulo ante currebat.

PL 11, 980A

再びドナトゥス派に対して。彼らは無垢な司教たちから位階と名誉を奪い、悔悛の刑に付した。――彼は、とうの昔から諸君の仲間であり同行者であった。その彼に、いま汝は手をかけようとした。諸君は共に走っていたのである。仮に彼が罪を犯したとせよ(罪などないことは明らかであるのに)。汝の考えでは彼は倒れていたことになる。使徒を読んだのなら、汝は、自分が誰のために立っているのか、そして彼が誰のために倒れているのかを見よ。汝が僕であるなら、主人を認め、悟れ。少し前に汝と共に走っていた者は、汝のために倒れていたのではないことを。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.2

2

Quid in potestatem alienam irruis? quid temerarius Dei tribunal ascendis? et cum ipse sis reus, in alterum audes ferre sententiam? et legisti: qui stat, domino stat suo, et qui jacet, domino suo jacet (Rom. XIV, 4) .

PL 11, 980B

なぜ他人の権能に突入するのか。なぜ軽率にも神の法廷に登るのか。自らが咎ある者でありながら、他者に対して判決を下そうとするのか。汝は読んだではないか。「立つ者は自分の主人のために立ち、倒れる者は自分の主人のために倒れる」(ローマ14:4)と。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.3

3

Potens est autem dominus ejus, suscitare eum: tu qui es, qui de servo alieno judices? Oleum sacerdoti a Deo collatum, non debuisse vos tangere, a puero Dei David discere debuistis, qui sic per Samuelem ungitur, ut Sauli quod jamdudum datum fuerat, minime tolleretur (I Reg. XVI) .

PL 11, 980B

「その主人は彼を立たせることができる。他人の僕を裁く汝は何者か」。神から司教に授けられた油に、諸君は触れるべきでなかったことを、神の僕ダビデから学ぶべきであった。ダビデはサムエルを通してこのように油を注がれたが、そのことによって、すでにサウルに与えられていたものは、少しも取り去られなかった(サムエル記上16章)。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.4

4

Denique vel cum Deo jubente vel eventu procurante, una eos spelunca concluderet; venerat in potestatem pueri David Saul, qui peccaverat. Videtur non videns, ideo quod a majori lumine (ut fieri assolet) in caligine clausi aeris, alterum juxta se videre non potuit.

PL 11, 980B

ついに、神が命じたのか成り行きが導いたのか、一つの洞穴が彼らを閉じ込めた。罪を犯していたサウルは、僕ダビデの権能の下に入った。サウルは、見られていながら、見てはいなかった。それは、より大きな光から(常にそうであるように)閉ざされた空気の闇の中に入って、自分のそばにいるもう一人を見ることができなかったためである。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.5

5

Innumerabiles antiquum regem sequebantur exercitus: sed ipse rex in potestatem venerat alienam.

PL 11, 981A

数えきれない軍勢が、古き王に従っていた。だが王自身が、他人の権能の下に入っていたのである。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.6

6

Occasionem victoriae David habebat in manibus: incautum et securum adversarium, sine labore poterat jugulare: et sine sanguine et conflictu multorum, poterat bellum per compendium mutare in caedem: et pueri ejus et occasio suadebant: ad victoriam opportunitas hortabatur.

PL 11, 981A

ダビデは勝利の機会を手の内に持っていた。不用心で安心しきった敵を、苦もなく殺すことができた。多くの者の血も戦闘もなしに、戦いを近道によって殺戮に変えることができた。彼の従者たちも好機も、そう勧めた。勝利への好都合がうながしていた。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.7

7

Stringere jam coeperat ferrum; ire jam coeperat armata manus hostiles in jugulos: sed obstabat plena divinorum memoria mandatorum; hortantibus se pueris et occasionibus contradicit, tamquam et hoc diceret: sine causa me, victoria, provocas; frustra me, occasio, in triumphos invitas.

PL 11, 981A

すでに剣を抜き始めていた。武装した手は、すでに敵の喉へと向かい始めていた。だが、神の命令についての十分な記憶が立ちはだかった。従者たちと好機とがうながす中で、彼は逆らい、あたかもこう言うかのようであった。「勝利よ、汝は理由なくわたしを誘う。好機よ、汝はむなしくわたしを凱旋へと招く」。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.8

8

Volebat hostem vincere; sed prius est Domini divina praecepta servare. Numquid mittam manus in unctum Domini (I Reg. XXIV, 7) ? Repressit cum gladio manum; et dum timuit oleum, servavit inimicum. Et ut compleret observantiam, vindicavit occisum (II Reg. I) .

PL 11, 981B

彼は敵に勝つことを望んだ。だが、主の神聖な命令を守ることがそれに先立つ。「わたしが主に油注がれた者に手をかけようか」(サムエル記上24:7)。彼は剣とともに手を押しとどめた。そして油を恐れて、敵を守った。さらに、遵守を全うするために、殺された者の仇を討った(サムエル記下1章)。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.9

9

Vos nec Deum timetis, nec fratres agnoscitis, in cote livoris acuistis novaculas linguae; et divina praecepta calcantes, miserorum properastis in capita, ut in captivitatem caecos et imperitos populos, jugulatis ducibus, traheretis.

PL 11, 981B

諸君は神を恐れず、兄弟を認めず、妬みの砥石で舌のかみそりを研いだ。そして神の命令を踏みにじって、哀れな者たちの頭へと急いだ。それは、目の見えない、無知な民を、指導者たちの喉を斬ったうえで、捕囚へと引いてゆくためである。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.10

10

Esuritis honores innocentium sacerdotum: unde furori vestro tanta fames innata est, ut guttura vestra sepulcra patentia faceretis.

PL 11, 981B

諸君は無垢な司教たちの名誉に飢えている。諸君の狂暴のうちに、これほどの飢えが、諸君の喉を開かれた墓にしてしまうほどに、どこから生まれついたのか。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.11

11

Unicuique sepulcro sufficit unum funus, et clauditur: gutturi vestro honorum funera minime suffecerunt, et adhuc patent, dum aliquos quaeritis devorare; ut merito de vobis dictum sit: sepulcrum patens est guttur eorum (Ps. V, 11) ; nam et de maledictione praesumitis, cum scriptum sit: Benedicite et nolite maledicere (Rom. XII, 14) .

PL 11, 982A

どの墓にも一つの遺体で足りて、閉じられる。だが諸君の喉には、位階の葬りでは少しも足りず、なお開いたままである。誰かを呑み込もうと探している間は。それゆえ、当然にも諸君について、こう言われているのである。「彼らの喉は開かれた墓である」(詩篇5:11)。実際、諸君は呪いについても思い上がっているが、「祝福せよ、呪うな」(ローマ12:14)と書かれているのである。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.12

12

Quisquis contra vestram voluntatem aliquid fecerit, intentatis terrores, maledicta praetenditis; et quia aliqui homines, plus mali mereri possunt quam boni; quidquid judicium Dei aut peccati meritum fecerit, amaris vestris maledictionibus vindicatis: merito de vobis dictum est in psalmo XIII (v. 3) : Os eorum maledictione et amaritudine plenum est.

PL 11, 982A

諸君の意に反して何かをした者には誰であれ、諸君は脅しを向け、呪いを突きつける。そして、善よりも悪を受けるにふさわしい人間もいくらかいるので、神の裁きや罪の報いがもたらしたことは何であれ、諸君は自分たちの苦い呪いの手柄にする。それゆえ、当然にも諸君について、詩篇第十三篇(3節)に言われている。「彼らの口は呪いと苦みで満ちている」。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.13

13

Gloriamini, quod vobis maledicentibus, aliqui homines mori potuerunt. Certe non licet occidere.

PL 11, 982A

諸君は、諸君が呪ったことで幾人かの人間が死に得たと、誇っている。確かに、殺すことは許されていない。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.14

14

An ideo vos putatis innocentes, quia ferro usi non estis? innocentem se et venenarius judicet, si in solo ferro est homicidium: non sibi videatur reus, qui alterum subducto cibo necaverit: innocentem se judicet, qui spirandi prohibita facultate, suffocaverit vivere cupientem.

PL 11, 982B

それとも諸君は、剣を使わなかったから自分たちは無垢だと思っているのか。殺人が鉄にだけあるのなら、毒殺者も自分を無垢だと判断するがよい。食物を取り上げて他人を死なせた者も、自分を咎ある者と思わないがよい。息をする力を禁じて、生きようと望む者を窒息させた者も、自分を無垢だと判断するがよい。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.15

15

Necis multa sunt genera, sed unum nomen est mortis. Maledictionibus tuis cum fiducia hominem mortuum protestaris, quid interest, an gladio ferias, an lingua percutias? indubitanter homicida es, si per te mortuus fuerit qui vivebat.

PL 11, 982B

殺しにはさまざまな種類があるが、死の名は一つである。汝が自分の呪いによって、人が死んだと確信をもって宣言するとき、剣で打つのか舌で打つのかに何の違いがあるか。汝のゆえに、生きていた者が死んだのなら、疑いなく汝は殺人者である。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.16

16

Quisquis talis ex vobis est, frustra se Christianum aut sacerdotem Dei profitetur, qui lenitatem Dei non curat imitari; cum scriptum sit in Salomone: Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum (Sap. I, 13) .

PL 11, 982B

諸君のうちそのような者は誰であれ、むなしくキリスト教徒あるいは神の司教を名のっている。神の柔和を真似ようと気にかけないからである。ソロモンの書に、こう書かれているのに。「神は死を造らず、生ける者の滅びを喜ばない」(知恵の書1:13)。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.17

17

Credo vos oblivisci non posse, quid per loca aliqua feceritis, cum eos, qui legem Dei praedicabant, id est, prophetas velletis occidere contra jussionem Dei dicentis: Et in prophetas meos manum ne miseritis (Ps. CIV, 15) .

PL 11, 983A

諸君は、いくつかの場所で自分たちが何をしたかを、忘れられるはずがないと私は信じる。神の律法を宣べ伝える者たち、すなわち預言者たちを、諸君が殺そうとしたとき、それは、「わが預言者たちに手を下すな」と言う神の命令に背くことであった(詩篇104:15)。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.18

18

Deuterium, Partenium, Donatum, et Getulicum, Dei episcopos, linguae gladio jugulastis, fundentes sanguinem non corporis, sed honoris. Vixerunt postea homines, sed a vobis occisi sunt in honoribus, Dei sacerdotes.

PL 11, 983A

諸君は、デウテリウス、パルテニウス、ドナトゥス、そしてゲトゥリクスという神の司教たちを、舌の剣で殺した。流したのは体の血ではなく、名誉の血である。その後も彼らは生きた。だが神の司教たちとしては、諸君によって、名誉において殺されたのである。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.19

19

Multis notum est et probatum, persecutionis tempore episcopos aliquos, inertia a confessione nominis Dei delapsos thurificasse, et tamen nullus eorum qui evaserunt, aut manum lapsis imposuit, aut ut genua figerent ; imperavit.

PL 11, 983A

迫害の時に、怠慢のために神の名の告白から落ちて香を献げた司教が幾人かいたことは、多くの者に知られ、証明されている。だが、逃れた者のうち誰も、堕落した者たちに按手することも、跪くよう命じることもしなかった〔manum imponere は、悔悛に付する者に手を置く儀礼を言う。章の見出しの poenitentiae addicebant を受ける〕。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.20

20

Et facitis vos hodie post unitatem, quod a nullo factum est post thurificationem: quia scriptum est: Ne tetigeritis unctos meos, neque in prophetas meos manum miseritis (Ps. CIV, 15) .

PL 11, 983B

ところが諸君は、一致のあとの今日、香の献げのあとに誰もしなかったことを行っている。「わが油注がれた者に触れるな、わが預言者たちに手を下すな」と書かれているのに(詩篇104:15)。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.21

21

Oleum suum defendit Deus: quia si peccatum est hominis; unctio est tamen divinitatis. Ne tetigeritis (inquit) unctos meos: ideo, ne dum peccatum hominis percutitur, et oleum, quod Dei est, feriatur.

PL 11, 984A

神は自らの油を守る。罪は人間のものであっても、塗油は神性のものだからである。神は言う、「わが油注がれた者に触れるな」と。それは、人間の罪が打たれるとき、神のものである油までもが打たれることのないようにである。

De schismate Donatistarum libri VII 2.25.22

22

Judicio suo Deus servavit rem suam, et tamen vos passim irruistis in alienam, corrumpentes omnium felicitatem. Nam quae major infelicitas, quam Dei sacerdotes vivere, nec esse quod fuerant?

PL 11, 984A

神は自らの裁きによって自分のものを守った。それでも諸君は、あちこちで他人のものに押し入り、皆の幸いを損なっている。実際、神の司教たちが生きていながら、かつてあったものでなくなっていることより大きな不幸があろうか。