Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.1
Ad homousion suscipiendum adhortatio. Nicaenam fidem non nisi exulaturus audivit. --Oro vos, Fratres, adimite suspicionem, excludite occasionem. Ut probari possit homoeusion, non improbemus homousion.
PL 10, 543Aホモウシオスを受け入れるようにとの勧め。ニカイアの信仰を、追放される直前になるまで聞かなかった。――兄弟たちよ、諸君に願う。疑いを取り去り、機会を締め出してほしい。ホモイウシオスが承認されうるために、ホモウシオスを退けないようにしよう。
- ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
- ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.2
Cogitemus tot sacerdotes sanctos et quiescentes: quid de nobis Dominus judicabit, si nunc anathematizantur a nobis? Quid de nobis erit, qui rem eo deducimus, ut quia episcopi non fuerunt, nos quoque nec coeperimus?
PL 10, 543A眠りについた、これほど多くの聖なる司教たちのことを考えよう。今、我々によって彼らがアナテマとされるなら、主は我々についてどう裁くだろうか。彼らが司教ではなかったから、我々もまた司教として始まってさえいなかった、というところまで事を運ぶ我々は、どうなるのか。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.3
Ordinati enim ab his sumus, et eorum sumus successores. Renuntiemus episcopatui, quia officium ejus ab anathemate sumpserimus. Date veniam, Fratres, dolori meo: impium est quod audetis.
PL 10, 544A我々は彼らによって叙階され、彼らの後継者である。司教職を放棄しよう。その務めを、アナテマから受けたのだから。兄弟たちよ、私の苦痛を赦してほしい。諸君が敢えてすることは、不敬虔である。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.4
Non patior hanc vocem, ut in anathemate sit homousion secundum religiosam intelligentiam confitens. Nomen nihil habet criminis, quod sensum non perturbat religionis. Homoeusion nescio, nec intelligo, nisi tantum ab similis essentiae confessione.
PL 10, 544A私は、敬虔な理解に従ってホモウシオスを告白する者がアナテマの下にあるという、この声を我慢しない。宗教の感覚を乱さない名には、何の罪もない。ホモイウシオスは、私は知らず、理解もしない。ただ、本質において似たものの告白によるほかは。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.5
Testor Deum coeli atque terrae, me cum neutrum audissem, semper tamen utrumque sensisse, quod per homousion homoeusion oporteret intelligi: id est, nihil simile sibi secundum naturam esse posse, nisi quod esset ex eadem natura.
PL 10, 544A私は、天と地の神に誓って証言する。私は、そのどちらをも聞いたことがなかったときにも、常に両者について、ホモウシオスを通してホモイウシオスが解されるべきだと考えていた。すなわち、自分に本性において似ているものは、同じ本性のものでなければありえない、ということである。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.6
Regeneratus pridem, et in episcopatu aliquantisper manens, fidem Nicaenam numquam nisi exsulaturus audivi: sed mihi homousii et homoeusii intelligentiam Evangelia et Apostoli intimaverunt. Pium est quod volumus.
PL 10, 545A私はすでに以前に再生し、しばらく司教職にとどまっていたが、ニカイアの信仰を、追放される直前でなければ聞いたことがなかった。だが、ホモウシオスとホモイウシオスの理解を、福音書と使徒たちが私に示した。我々が望むものは敬虔である。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.7
Ne damnemus patres, ne animemus haereticos: ne dum haeresim apellimus, haeresim nutriamus.
PL 10, 545A父祖たちを断罪しないようにしよう。異端者たちを励まさないようにしよう。異端を追い払っている〔底本は apellimus。repellimus と読む〕うちに、異端を育てることのないように。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.8
Interpretati patres nostri sunt post synodum Nicaenam homousii proprietatem religiose, exstant libri, manet conscientia: si quid ad interpretationem addendum est, communiter consulamus.
PL 10, 545A我々の父祖たちは、ニカイア会議の後で、ホモウシオスの固有性を敬虔に解釈した。その書物は残り、良心は保たれている。解釈に付け加えるべきことがあるなら、共に協議しよう。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 91.9
Potest inter nos optimus fidei status condi: ut nec ea quae bene sunt constituta vexentur, et quae male sunt intellecta resecentur.
PL 10, 545A我々の間で、信仰の最善の状態を築くことができる。よく定められたものが悩まされず、誤って理解されたものが切り落とされるように。