ポワティエのヒラリウスc. 315–367

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 10 › Liber de synodis seu de fide Orientalium

Caput LXXVII 第LXXVII章

Hilary of Poitiers · Liber de synodis seu de fide Orientalium · PL 10, 530B · 1 sectio

Liber de synodis seu de fide Orientalium 77.1

1

Exposita, Charissimi, unius substantiae, quae graece homousion dicitur, et similis substantiae, quae homoeusion appellatur, fideli ac pia intelligentia; et vitiis, quae ex verborum vel brevitate subdola, vel periculosa nuditate accidere possint, absolutissime demonstratis: reliquus mihi sermo ad sanctos viros Orientales episcopos dirigendus est; ut quia jam de fide nostra nihil inter nos suspicionis relictum est, ea quae adhuc in suspicionem ex verbis veniunt purgentur: et dabunt veniam, ex communis conscientiae fide secum liberius locuturo.

PL 10, 530B

愛する者たちよ、ギリシア語でホモウシオスと言われる同一実体と、ホモイウシオスと呼ばれる類似実体とについての、信仰にかない敬虔な理解を提示し、また、語の欺瞞的な短さや危険な裸のままの提示から生じうる過ちを、最も完全に明らかにしたので、残りの言葉は、聖なる東方の司教たちに向けられねばならない。すでに我々の信仰について我々の間に疑いは何も残っていないので、なお語のゆえに疑いを招くことが清められるように、である。そして彼らは、共通の良心の信仰に基づいて、彼らにいっそう自由に語ろうとする私を、赦してくれるであろう。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
  • ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。