ポワティエのヒラリウスc. 315–367

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 10 › Liber de synodis seu de fide Orientalium

Caput LXXXVIII 第LXXXVIII章

Hilary of Poitiers · Liber de synodis seu de fide Orientalium · PL 10, 540A · 5 sectiones

Liber de synodis seu de fide Orientalium 88.1

1

Homousion quid intelligat Hilarius. Adversus homousion scrupuli levantur. --Homousion, sanctissimi viri, intelligo ex Deo Deum, non dissimilis essentiae, non divisum, sed natum, et ex innascibilis Dei substantia congenitam in Filio, secundum similitudinem, unigenitam nativitatem.

PL 10, 540A

ヒラリウスはホモウシオスをどう理解するか。ホモウシオスへの疑念は取り除かれる。――最も聖なる人々よ、私はホモウシオスを、神からの神、似ていない本質のものではなく、分けられたのではなく生まれたものであり、生まれざる神の実体から、子において共に生まれた、類似に従った、独り子としての誕生である、と理解する。

  • ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。

Liber de synodis seu de fide Orientalium 88.2

2

Ita me antea intelligentem, non mediocriter ad id confirmavit homousion. Quid fidem meam in homousion damnas, quam per homoeusii professionem non potes non probare? Damnas enim fidem meam, vel potius tuam, cum damnas intelligentiam ejus in nomine.

PL 10, 540A

このように以前から理解していた私を、ホモウシオスは、並々ならず、その理解へと確固とさせた。汝は、ホモイウシオスの宣言によって是認せざるをえないはずの、ホモウシオスへの私の信仰を、なぜ断罪するのか。その理解を、名において断罪するとき、汝は私の信仰を、いや、むしろ汝自身の信仰を断罪しているのである。

  • ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。

Liber de synodis seu de fide Orientalium 88.3

3

Sed male alius intelligit? Damnemus in commune vitiosam intelligentiam, non auferamus fidei securitatem. Synodo Samosatenae subscribendum putas, ne secundum Samosateni intelligentiam quisquam sibi usurpet homousion?

PL 10, 540A

しかし、他の者が誤って理解しているというのか。誤った理解は共に断罪しようではないか。だが、信仰の安全を取り去ってはならない。汝は、サモサタの人の理解に従って誰かがホモウシオスを自分のものにしないために、サモサタの会議〔Synodo Samosatenae は、サモサタの人を断罪した会議の意〕に署名すべきだと考えるのか。

Liber de synodis seu de fide Orientalium 88.4

4

Subscribamus et Nicaeae synodo, ne homousion improbent Ariani. Sed verendum est, ne secundum fidem non homoeusion significare videatur homousion? Decernatur nihil differre, unius et similis esse substantiae. Sed homousion potest male intelligi?

PL 10, 540B

ニカイアの会議にも署名しよう。アレイオス派がホモウシオスを退けないためである。だが、ホモウシオスが、信仰に従えばホモイウシオスを意味しないと見えはしないか、と恐れねばならないのか。同一実体であることと類似実体であることとは何ら異ならない、と決めよう。だが、ホモウシオスは誤って理解されうるのか。

Liber de synodis seu de fide Orientalium 88.5

5

Constituatur qualiter bene possit intelligi. Unum atque idem pie sapimus, rogo ut unum atque idem quod sapimus, pium inter nos esse velimus. Date veniam, Fratres, quam frequenter poposci: Ariani non estis: cur negando homousion censemini Ariani?

PL 10, 541A

どうすれば正しく理解されうるかを定めよう。我々は同じ一つのことを敬虔に思っている。私は願う、我々が思うその同じ一つのことが、我々の間で敬虔であることを望もうではないか。兄弟たちよ、私がしばしば求めた赦しを与えてほしい。諸君はアレイオス派ではない。なぜホモウシオスを否定することで、アレイオス派と見なされるのか。