Liber de synodis seu de fide Orientalium 87.1
An quod tacendum decrevit Osius, qui Nicaeae interfuit. --Sed forte dicetur mihi, Aliqui hodie ex his, qui tum synodo interfuerunt, tacendum de homousio esse decreverunt.
PL 10, 539Aあるいは、ニカイアに居合わせたオシウスが、語らずにおくべきと定めたからか。――しかし、おそらく私にはこう言われるであろう。あのとき会議に居合わせた者たちのうち、今日の何人かは、ホモウシオスについて語らずにおくべきだと定めた、と。
- ホモウシオス(ὁμοούσιος、ラテン語 homousion/unius substantiae)=「同一実体の」。ニカイア信条(325年)が、子は父と「同一実体」であると告白した語。子が父と同じ一つの実体をもつことを言う。聖書に無い語であり、父と子の区別を消す(サベリオス的な)理解を招くとして、東方の多くの司教に警戒された。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 87.2
Et ego invitus licet respondebo dicenti: Numquid non et ipsi tacendum de homoeusio esse constituunt? Oro vos, ne quisquam alius ex his praeter senem Osium, et ipsum illum nimium sepulchri sui amantem, reperiatur, qui tacendum esse existimet de utroque.
PL 10, 539Aそして私は、望まないながらも、そう言う者に答えよう。彼ら自身が、ホモイウシオスについても語らずにおくべきだと定めているのではないか、と。私は諸君に願う。老オシウス――しかも彼自身、自分の墓をあまりにも愛している者である――のほかに、両方について語らずにおくべきだと考える者が、これらの者の中に、他に誰も見いだされないように。
- ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 87.3
Et quo tandem in tantis haereticorum furoribus recidemus, si dum non utrumque recipimus, neutrum retinemus? Non enim videri potest impie dici, ut quia neutrum scriptum reperiatur, aut neutrum confitendum sit, aut utrumque.
PL 10, 539Bそして、異端者たちのこれほどの狂気の中で、両方を受け入れないために、どちらをも保てなくなるのなら、我々はいったいどこへ落ちていくのか。どちらも書かれているのが見いだされないのだから、どちらも告白すべきでないか、あるいは両方とも告白すべきであると言うことは、不敬虔に言われていると見えるはずがない。