Liber de synodis seu de fide Orientalium 72.1
Vox homoeusion an minus propria. --Sed forte parum proprietatis in se habere similitudo videatur. Hoc si est, quaero quo modo possim alterum ad alium nisi per similitudinem coaequare? Aut numquid non idem est, esse similes quod aequales?
PL 10, 527Bホモイウシオスという語は、より不適切なのか。――しかしおそらく、類似は、固有性をあまり自らのうちに持たないと見えるかもしれない。もしそうなら、私は問う。類似によらずして、どうして一方を他方と等しくすることができるのか。あるいは、似ていることと等しいこととは同じではないのか。
- ホモイウシオス(ὁμοιούσιος、ラテン語 homoeusion/similis substantiae)=「類似実体の」。350年代に、アンキュラのバシレイオスら東方の司教たちが唱えた語で、子は実体において父に「似ている」と言う。子を被造物とし、父に「似ていない」とする人々(アノモイオイ)を退けつつ、ホモウシオスへの警戒も保つ立場である。ホモウシオスとはギリシア語で一文字(ι)しか違わない。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 72.2
Si unum dico, habet et unici suspicionem: si similem dixero, habet indifferentis comparationem. Inter similem et unum quaero quem locum habeat aequalis: et interrogo utrum similitudinis potius, aut solitudinis res sit.
PL 10, 527C一つと言えば、唯一のものであるという疑いを伴い、似たものと言えば、無差異の比較を伴う。私は、似たものと一つとの間で、等しいものがどの位置を占めるのかを問う。またそれが、類似に属するのか、むしろ単独性に属するのかを問う。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 72.3
Non est aequalitas in dissimilibus, nec similitudo est intra unum. Aut quid differunt similes, et aequales; ut ab uno iterum discernatur aequalis?
PL 10, 527C似ていないものどもの間に等しさはなく、類似は一つのものの内にはない。あるいは、似たものと等しいものとは何が違うというのか、等しいものがまたも一つのものから区別されねばならないほどに。
Liber de synodis seu de fide Orientalium 72.4
Non sunt itaque dissimiles aequales: Et quid aliud possunt esse similes quam aequales, cum in dissimilibus non sit aequalitas?
PL 10, 527Cそれゆえ、似ていないものは等しくない。そして、似ていないものの内に等しさがないのなら、似たものは、等しいもの以外の何でありうるのか。