Tractatus (libri II) 2.57.1
De Exodo IV. Mira, fratres carissimi, historiae sacrae sic est perlecta narratio. Cum Israelis populus enormi captivitatis jugo depressus, a rege Pharaone duris conditionibus in Aegypto necaretur (Exod. cap. I) ; miseratione Dei, duce Moyse, jussus est proficisci (cap. XII) .
PL 11, 512A出エジプト記について(4)。――いとも親愛なる兄弟たちよ、聖なる歴史の語りは、このように驚くべきものとして読み上げられた。イスラエルの民が、捕囚の途方もない軛に押さえつけられ、王ファラオによって苛酷な条件のもとエジプトで滅ぼされつつあったとき(出エジプト記1章)、神のあわれみにより、モーセを導き手として、出立するよう命じられた(12章)。
Tractatus (libri II) 2.57.2
Huic non circulus solis per diem, sed columna nubis; non candida luna, sed ignis columna per noctem iter pandebat ignotum: qui ut inter duo elementa pervenit, ibidem praesentariae exitum mortis expavit (cap. XIV) .
PL 11, 512Bこの民に、昼は太陽の輪ではなく雲の柱が、夜は白い月ではなく火の柱が、知らぬ道を開いた。民は二つの元素〔何を指すかは定かでない。海と陸と取った〕の間に至るや、まさにその場で、目前に迫る死という結末を恐れた(14章)。
Tractatus (libri II) 2.57.3
Hinc enim persequentium Aegyptiorum infestis mucronibus premebatur: inde maris magno clausus obice premebatur.
PL 11, 512B一方では追撃するエジプト人たちの敵意ある剣先に迫られ、他方では海という巨大な障壁にふさがれて迫られていたからである。
Tractatus (libri II) 2.57.4
Etenim illi nullae inerant naves, nulla transfretandi praesidia: cum subito divina providentia scinditur mare: aquae dextra laevaque gelido stupore frenatae, vitreos diriguntur in muros, praestolantes transitum Dei populi, ut persequentibus mare sint.
PL 11, 512B実に彼らには船が一隻もなく、渡るための手立てもなかった。そのとき突然、神の摂理によって海が裂かれる。水は右にも左にも凍える硬直に抑えられ、ガラスのような壁となってそそり立ち、神の民の通過を待ち受ける。追う者たちにとっては海でありつづけるために。
Tractatus (libri II) 2.57.5
Inducitur in viam Israel ingratus, in qua nec gladios possit timere, nec fluctus. Mira res! medio pulverulentus exsultat in profundo, qui circa se videret feliciter triumphum suum perire naufragio.
PL 11, 513A恩知らずのイスラエルは道へ導き入れられる。その道では、剣も波も恐れるにあたらなかった。驚くべきことだ。埃にまみれた者が、深みの真中で躍り上がる。自分の周りで、自分に向けられた〔敵の〕勝利〔triumphum suum の取り方は定かでない。自分に対する敵の勝利と取った。イスラエル自身の勝利と取ることもできる〕が難破によって滅びるのを、幸いにも見ながら。
Tractatus (libri II) 2.57.6
Haec Judaeus praedicat, fratres: et tamen Deo demens adhuc usque non credit, qui est benedictus in saecula saeculorum. Amen.
PL 11, 513Aこれらをユダヤ人は宣べ伝える、兄弟たちよ。だがそれでも彼は、正気を失ったまま、今に至るまで神を信じない。この神は世々に至るまで祝福されている。アーメン。