Tractatus (libri II) 2.45.1
De die Dominico Paschatis I. Saeculorum haeres, et pernici cursu procurrens atque recurrens, solemni motu rotatus in sese, proferens sibi de fine principium, natalitia infinita de occasu, dies sempiternus eluxit: quo discussa convolutae hyemis tristitudine, novo vento Favonio blandiente, diversis floribus, genere, colore pariter et odore una nativitate diffusis, germinantia undique dulce prata respirant.
PL 11, 499A復活祭の主日について(1)。――世々の相続者、速やかな走りで進み出ては戻り、荘厳な運行でおのれのうちに巡り、終わりからおのれの始まりを、日没から尽きることのない誕生日を生み出す永遠の日が、輝き出た。その日、巻き込まれていた冬の陰鬱は払われ、新しい西風ファウォニウス〔西風〕がやさしく吹き、種類も色も香りも異なる花々がただ一つの誕生において咲きひろがり、あたり一面に芽吹く牧場が甘く息づいている。
Tractatus (libri II) 2.45.2
Exsultat aestas nova, sed dives, in frumenti varias moles spiceam feliciter contundens palmam: quam prosequetur congrue mustulentus autumnus, ut necessario gratiae panis vini quoque jucunditas jungeretur.
PL 11, 501A新しい夏は躍り、しかも豊かで、さまざまな穀物の山へと麦穂の棕櫚を幸いにも打ち砕く。その夏に、搾りたての葡萄酒の秋がふさわしく続くであろう。パンの恵みに、酒の楽しみもまた必然的に結ばれるようにである。
Tractatus (libri II) 2.45.3
Quis non haec coelestibus mysteriis coaptata cognoscat? hyems namque pigra, sordida et tristis ad eos pertinet, qui idololatriae deservientes, mundanis voluptatibus compediti, libidini vacantes et gutturi, longe moliti, id est aeternae morti sunt a Deo, quod opus tenebrarum dilexerunt, destinati.
PL 11, 501Aこれらが天上の奥義に合わせて整えられていることを、誰が悟らないだろうか。のろく、汚れ、陰鬱な冬は、偶像崇拝に仕え、この世の快楽に足かせをかけられ、情欲と喉の欲に身をゆだね、遠くまで企てを巡らした〔longe moliti は本文が崩れているらしい。「遠くまで企てを巡らし」と解したが、続く id est との釣り合いからは「神から遠く隔てられた」の意の語があったかとも思われる〕者たち、すなわち、闇の業を愛したゆえに、神によって永遠の死へと定められた者たちに当たる。
Tractatus (libri II) 2.45.4
Ver sacrum fontem debemus accipere, cujus divite ex alveo, Favonio non vento, sed Spiritu sancto generante, odorem divinum beata spirantes fide, diverso charismate, sed una nativitate Ecclesiae flores clarissimi, ac dulces nostri funduntur infantes.
PL 11, 501B春を、我々は聖なる泉として受け取らねばならない〔Ver sacrum fontem の係りは定かでない。「春を聖なる泉と」と取った〕。その豊かな河床から、ファウォニウスという風ではなく聖なる霊が生み出すことによって、神の香りを、幸いな信仰において吐き出しつつ、賜物は異なりながらただ一つの誕生において、教会のいとも輝かしい花々、そして我々の甘美な幼子たちが注ぎ出される。
Tractatus (libri II) 2.45.5
Aestas autem fidelis est populus, angelicus et mundus, qui sponsionis suae palam fortiter retinens, peccatorum paleis limpidatus, semet pretiosum frumentum divinis horreis inferre desiderans, licet suo uberet fonte, tamen aestuat semper justae operationis ardore.
PL 11, 501B夏とは、信ある民、天使的で清い民である。この民は、自分の誓約を公然と〔底本は palam。retinens の目的語を欠くので、palmam(棕櫚)の誤りで「自分の誓約の棕櫚を」の意かとも思われる〕、雄々しく守り、罪のもみ殻から清められ、尊い穀物として自らを神の倉に納めることを望み、自分の泉に満ちあふれながらも、なお義の働きの熱に絶えず燃える。
Tractatus (libri II) 2.45.6
Autumnus quoque martyrii locus est, in quo non vitis, sed fossoris sanguis effunditur: ut vita beata pretiosae mortis vindemia comparetur.
PL 11, 502A秋もまた殉教の場である。そこでは葡萄の木ではなく、掘り耕す者の血が流される。尊い死の収穫によって、幸いな命が得られるためである。
Tractatus (libri II) 2.45.7
Dies vero ad sacramentum pertinet resurrectionis Domini nostri Jesu Christi, qui in omnibus omnia est: qui vere aeternus est, ac sine nocte dies; cui duodecim horae in Apostolis, duodecim menses serviunt in Prophetis; quem Evangeliorum salutaria quatuor praedicant tempora; cui non anniversarii, sed quotidiani fructus respondent, hymnum canentes Deo credentibus populis, qui omni immortalitatis semine propagantur in saecula.
PL 11, 502A日とは、我々の主イエス・キリストの復活の秘義に当たる。彼はすべてにおいてすべてである。まことに永遠であり、夜のない日である。十二の時が使徒たちにおいて、十二の月が預言者たちにおいて彼に仕える。福音書の救いに満ちた四つの季節が彼を宣べ伝える。年ごとではなく日ごとの実りが彼に応え、信じる諸民のうちで神に讃歌を歌う〔Deo credentibus populis の係りは定かでない。Deo を canentes に、credentibus populis を奪格に取った。「神を信じる諸民によって」とも読める〕。この諸民は、不死のあらゆる種によって、世々に増し広げられる。
Tractatus (libri II) 2.45.8
In hujus diei luce gradientes exsultemus fide, jucundemur bona conversatione, ut perpetuam vitam adipisci mereamur; per Dominum Jesum Christum.
PL 11, 502Bこの日の光のなかを歩みつつ、信仰において喜び躍ろう。善い生き方において楽しもう。永遠の生命を得るにふさわしくなるために。主イエス・キリストによって。