Tractatus (libri II) 2.56.1
De Exodo III. Tempus non sinit, fratres, imagini reddere veritatem. Verumtamen Judaee quid monumentis tui criminis gratularis? In Aegypto servisti diu, non sorte peregrini, sed merito. Ereptus es inde: non tua evasisti virtute.
PL 11, 511B出エジプト記について(3)。――兄弟たちよ、時間は、像にその真理を返すことを許さない〔像の指す真理を解き明かす暇が無い、の意と取った〕。それにしても、ユダヤ人よ、汝は自らの罪の記念碑をなぜ喜ぶのか。汝は長くエジプトで奴隷となったが、それは寄留者の定めによってではなく、当然の報いとしてである。汝はそこから救い出された。自分の力で逃れたのではない。
Tractatus (libri II) 2.56.2
Columna nubis te perduxit per diem, ut ostenderet caecum (Exod. XIII) : ignis columna per noctem, ut admoneret arsurum. Angelus praevius tua castra promovit, ut etiam praesenti Deo probareris ingratus (cap. XIV) .
PL 11, 512A雲の柱は昼に汝を導いたが、それは汝が盲目であることを示すためだった(出エジプト記13)。火の柱は夜に導いたが、汝がやがて焼かれることを警告するためだった。先導する天使が汝の陣営を進ませたが、それは、神が目の前にいるときでさえ汝が恩知らずであると証されるためだった(14章)。
Tractatus (libri II) 2.56.3
Per mare pedibus ambulasti, ut patereris in terra naufragium (cap. XVII) . Ad hoc sane in eremo aquam de petra bibisti, manna de coelo gustasti (cap. XVI) , ut cum esses ad egestatem postmodum devolutus, praeteritorum bonorum recordatione acrius torquereris.
PL 11, 512A汝は海を足で歩いたが、それは陸で難破を被るためだった〔海を渡った者が、のちに陸で信仰の難破に遭うことの比喩と解した〕(17章)。荒れ野で岩から水を飲み、天からマナを味わったのも、たしかにそのためであった(16章)。のちに窮乏に落ちたとき、過ぎ去った善きものの思い出によっていっそう激しく苦しめられるためである。