ヴェローナのゼノbishop c. 362–371/372

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 11 › Tractatus (libri II)

Liber I, Caput XV 第I巻 第XV章

Zeno of Verona · Tractatus (libri II) · PL 11, 362A · 26 sectiones

Tractatus (libri II) 1.15.1

1

De triplici genere sacrificiorum. I. In omni negotio, fratres dilectissimi, nisi quis ante personam noscat, et rationem, ejus non potest nosse veritatem; haec enim res et fecit, et facit, ut Judaeus, et Judaeo deterior Christianus, Dei filium Deum esse non credant: quos vellem adesse paulisper, auremque praesenti commodare lectioni ut edicerent nobis, quinam Deus iste sit qui dicit: Audi populus meus, et loquar, Israel, et testificabor tibi: quoniam Deus Deus tuus ego sum (Ps. XLIX) .

PL 11, 362A

生贄の三つの種類について。――I. あらゆる案件において、いとも愛する兄弟たちよ、人がまず当事者とその事情を知らなければ、その真相を知ることはできない。ユダヤ人も、ユダヤ人よりなお劣るキリスト教徒も、神の子が神であると信じないのは、まさにこのこと〔の無知〕が原因であり、今もそうだからである。彼らがしばしここにいて、今の朗読に耳を貸し、次のように語る神がいったい何者なのかを我々に明らかにしてくれればよいのだが。「聞け、わが民よ、我は語ろう。イスラエルよ、我は汝に証しをしよう。我は神、汝の神である」(詩篇49)。

Tractatus (libri II) 1.15.2

2

Et infra: Meus est orbis terrae et plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua.

PL 11, 363A

さらに下にはこうある。「世界とそこに満ちるものは我のものである。我が雄牛の肉を食らい、山羊の血を飲むとでもいうのか。神に賛美の生贄を捧げ、いと高き者に汝の誓いを果たせ」。

Tractatus (libri II) 1.15.3

3

Et invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et magnificabis me (Ps. XLIX, 12, et seq.) . Si pater loquitur, fratres, quis est iste, cui tantum defert? Quis est, quem Altissimum dicit, cum ipse sit solus, a quo alius altior non sit?

PL 11, 363A

「そして悩みの日に我を呼べ。そうすれば我は汝を救い出し、汝は我をたたえるであろう」(詩篇49:12以下)。もし語っているのが父であるなら、兄弟たちよ、これほどの敬意を払われているこの者は誰なのか。自らが唯一の者であり、その上にさらに高い者のない父が、いと高き者と呼ぶ者とは誰なのか。

Tractatus (libri II) 1.15.4

4

Sin vero omni honorificentia deferentis Patri verba sunt Filii, debetis agnoscere quantis catenis vincta tenebrarum mens laboret incredulorum. II. Immola, inquit, Deo sacrificium laudis.

PL 11, 363A

しかしもしこれが、あらゆる敬意を父に献げる子の言葉であるなら、信じない者たちの闇に覆われた心が、いかに多くの鎖に縛られて苦しんでいるかを、諸君は知るべきである。II. 「神に賛美の生贄を捧げよ」と彼は言う。

Tractatus (libri II) 1.15.5

5

Primo omnium, sacrificiorum tria esse genera novelle disce, Christiane, ne quo seducaris errore. Unum est enim detestabile, alterum reprobum, tertium mundum. Detestabile est Gentium, reprobum Judaeorum, populi christiani mundum.

PL 11, 363A

何よりもまず、キリスト教徒よ、生贄には三つの種類があることを新たに〔底本は novelle。副詞「新たに」と解した〕学べ。いかなる誤りにも惑わされないためである。すなわち、第一は忌まわしく、第二は退けられ、第三は清い。忌まわしいのは諸国民のもの、退けられたのはユダヤ人のもの、清いのはキリスト教の民のものである。

Tractatus (libri II) 1.15.6

6

Igitur Gentium sacrificium quam exsecrabile est, tam inane: colunt enim vani vana figmenta in quaslibet formas, vultus, sexus, aetates, auri argentique detrimento matris limae moderato dente figurata.

PL 11, 363B

さて、諸国民の生贄は、忌むべきものであるほど、むなしい。むなしい者たちが、むなしい作り物を崇めているからである。それは、金銀の損耗の母であるやすりの、加減した歯によって、どんな形、顔、性、年齢にも形づくられたものである〔matris limae は、金銀を削り減らすやすりを「損耗の母」と呼んだものと解した。detrimento の係りは定かでない〕。

Tractatus (libri II) 1.15.7

7

Quae est ergo ista dementia? sacrificium nescientibus procurare, lumen caecis inferre, thura non spirantibus concremare, allegare preces surdis: ab his custodiam petere, quos fur non timet involare.

PL 11, 363B

それでは、この狂気はいったい何なのか。知らない者たちに生贄を用意し、目の見えない者たちに灯をもたらし、息をしない者たちに香を焚き、耳の聞こえない者たちに祈りを向け、盗人がかすめ取ることを恐れない者たちに守りを求める、というのは。

Tractatus (libri II) 1.15.8

8

Quibus recte Deus irascitur dicens: Nolite ambulare post deos alienos, ut serviatis eis; et ne adoraveritis eos: ne quando incitetis me in operibus manuum vestrarum, et disperdam vos (Hier., XXV, 6) .

PL 11, 363B

このような者たちに、神は当然のことながら怒って言う。「他の神々の後を歩んで彼らに仕えてはならない。彼らを拝んではならない。汝らが手で作ったものによって我を怒らせることのないように。さもなくば我は汝らを滅ぼす」(エレミヤ25:6)。

Tractatus (libri II) 1.15.9

9

Quae autem sint ista opera manus humanae, Spiritus sanctus in psalmo nonagesimo quinto declarat dicens: Omnes dii Gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit. Et in Deuteronomio (XXXII, 17): Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo.

PL 11, 363C

この人の手の業とは何かを、聖なる霊は第九十五詩篇で宣言して言う。「諸国民の神々はみな悪霊である。しかし主は天を造った」。また申命記で(32:17)、「彼らは悪霊に生贄を捧げた。神にではない」。

Tractatus (libri II) 1.15.10

10

Ac ne quis sacrilegium existimaret sibi impune esse cessurum, Scriptura iterum ibidem dicit: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli (Exod. XXII, 20) .

PL 11, 363C

そして、誰も冒瀆が自分に対して罰されぬままに終わるだろうと考えることのないよう、聖典は同じ箇所〔ibidem とあるが、ミーニュの引照は申命記ではなく出エジプト記を指す〕でもう一度言う。「ただ主にのみ捧げる場合を除き、神々に生贄を捧げる者は根絶やしにされる」(出エジプト記22:20)。

Tractatus (libri II) 1.15.11

11

Haec Gentibus, nisi convertantur, manet divina sententia: quae nec Deum, nec sacrificium etiam ipsae cognoscunt se habere legitimum. III.

PL 11, 363C

諸国民には、回心しない限り、この神の宣告がとどまっている。彼ら自身も、神をも生贄をも、自分たちが正当に持っているのではないと知っているのである。III.

Tractatus (libri II) 1.15.12

12

Nunc Judaeorum quoque sacrificia a Deo repudiata cognoscite, qui dicit ad eos in Isaiae libro: Quo mihi multitudinem sacrificiorum vestrorum? plenus sum holocaustomatis arietum et pinguamine agnorum.

PL 11, 363C

さて今度は、ユダヤ人の生贄もまた神に退けられていることを知れ。神はイザヤの書で彼らに言う。「汝らの生贄の多さは、我に何の用か。我は雄羊の焼き尽くす献げ物と、子羊の脂肪に飽き満ちている」。

Tractatus (libri II) 1.15.13

13

Sanguinem taurorum et hircorum nolo: quis enim exquisivit ista de manibus vestris (Is., I, 11, 12) ?

PL 11, 364A

「雄牛と山羊の血を我は欲しない。そもそも誰が、汝らの手からそれらを求めたのか」(イザヤ1:11, 12)。

Tractatus (libri II) 1.15.14

14

Per alium adaeque Prophetam Spiritus sanctus clamat, et dicit: Praecingite vos, et plangite, sacerdotes, lugete omnes, qui deservitis altari: quoniam ablata est de domo Domini vestri hostia et immolatio (Joel. I, 13) .

PL 11, 364A

同じように、もう一人の預言者を通しても、聖なる霊は叫んで言う。「腰に帯をして嘆け、祭司たちよ。祭壇に仕える者たちはみな悲しめ。汝らの主の家から、犠牲と献げ物が取り去られたからである」(ヨエル1:13)。

Tractatus (libri II) 1.15.15

15

Multa sunt, quae dici possunt: sed satis otiosum est in his demorari, quae in toto jam non sunt. IV. Unum sane necessario proferemus exemplum, quod et Judaei odiosum, et Christiani sacrificium approbet Deo gratum.

PL 11, 364A

言えることは多い。しかし、もはやまったく存在しないもののもとにとどまるのは、むだなことである。IV. ただ一つ、どうしても挙げておくべき例を示そう。それは、ユダヤ人の〔生贄〕を忌むべきものとし、キリスト教徒の生贄を神に喜ばれるものとして是認するものである。

Tractatus (libri II) 1.15.16

16

Apud Malachiam prophetam: Non est mihi voluntas circa vos, dicit Dominus: et sacrificium acceptum non habeo ex manibus vestris: quoniam a solis ortu usque in occasum clarificatum est nomen meum apud Gentes, et in omni loco odores incensi offeruntur nomini meo, et sacrificium mundum: quoniam magnum est nomen meum apud Gentes, dicit Dominus (Malac. I, 10) .

PL 11, 364A

預言者マラキのもとに、こうある。「我の意志は汝らに向かない、と主は言う。汝らの手から受け入れられる生贄を我は持たない。日の昇るところから沈むところまで、諸国民のうちに我が名は輝かされ、あらゆる場所で香が焚かれて我が名に捧げられ、清い生贄が〔捧げられる〕からである。我が名は諸国民のうちで大いなるものだからである、と主は言う」(マラキ1:10)。

Tractatus (libri II) 1.15.17

17

Immola Deo sacrificium laudis (Ps. XLIX, 14) . Immola, inquit, Deo, non daemoniis, sacrificium laudis, non vituperationis, et redde Altissimo vota tua. Honorem totum refundit in patrem, ex quo omnia.

PL 11, 364B

「神に賛美の生贄を捧げよ」(詩篇49:14)。「神に」と彼は言う、「悪霊にではなく、賛美の生贄を、非難の生贄ではなく捧げよ。そしていと高き者に汝の誓いを果たせ」。彼はすべての栄誉を、すべてがそこから出る父に返している。

Tractatus (libri II) 1.15.18

18

Et invoca me in tribulatione tua, et eripiam te dicendo, ostendit, quoniam per se omnia prosecutus est.

PL 11, 364B

「そして我を呼べ、悩みのときに。そうすれば我は汝を救い出す」と言うことによって、彼は、すべてを自らを通して成し遂げたことを示している。

Tractatus (libri II) 1.15.19

19

Et magnificabis me: quod dictum, fratres, non sic debetis accipere, ut operis sui laudem sibimet soli deberi testatus sit, qui in Evangelio dicit: Si non facio facta patris mei, nolite mihi credere: sed si mihi credere non vultis, factis credite; et cognoscite, quoniam in me est pater, et ego in illo (Joan. X, 37, 38) : dictum significatione unica majestatis, et affectu individuo pietatis; quia laus filii est patris, et laus patris amborum.

PL 11, 364B

「そして汝は我をたたえるであろう」。兄弟たちよ、この言葉を、福音書で「もし私が父の業を行わないなら、私を信じるな。しかし私を信じようとしないなら、業を信じよ。そして知れ、父は私の内におり、私は父の内にいることを」と言う者が、自らの業の賞賛は自分ひとりにのみ帰せられると証言した、というふうに受け取ってはならない(ヨハネ10:37, 38)。この言葉は、威厳のただ一つの表れ、敬虔の分かたれない情を示している。子の賞賛は父のものであり、父の賞賛は両者のものだからである。

Tractatus (libri II) 1.15.20

20

V. Nunc sacrificii nostri proprietatem nos convenit nosse, quae facile ex adverso cognoscitur: nam si diis corporalibus sacrificium convenit corporale, utique et spiritali Deo sacrificium est necessarium spiritale: quod non ex sacculo, sed ex corde profertur; quod non bromosis pecudibus, sed suavissimis moribus comparatur: quod non cruentis manibus, sed sensibus mundis offertur; quod non jugulatur ut pereat, sed, sicut Isaac, immolatur, ut vivat, Apostolo hortante nos Paulo, cujus ista sunt verba: Exhibete corpora vestra hostiam viventem, sanctam, placentem Deo (Rom. XII, 1) : hoc enim placitum est Domino, ubi seipsum candidus animus immolaverit Domino; caetera autem nihil proderunt, si colentis pura mens non sit, in Ecclesiastico Salomone clamante: Dona iniquorum non probat Altissimus (Eccles. XXXIV, 23) .

PL 11, 364C

V. さて今や、我々の生贄に固有のものを知るべきである。それは反対のものから容易に知られる。形ある神々に形ある生贄がふさわしいのなら、霊なる神にはかならず霊的な生贄が必要である。それは財布からではなく、心から差し出されるもの、悪臭を放つ家畜〔底本は bromosis。ミーニュの脚注 (10) は、これを写本に拠る読みとし、ギリシア語 βρῶμος(悪臭)から「悪臭を放つ」の意とする〕によってではなく、いとも甘美な振る舞いによって整えられるもの、血に染まった手によってではなく、清い思いによって捧げられるものである。それは滅びるために屠られるのではなく、イサクのように、生きるために捧げられる。使徒パウロが我々を励ましており、その言葉はこうである。「汝らの体を、生きた、聖なる、神に喜ばれる犠牲として差し出せ」(ローマ12:1)。清らかな心が自らを主に捧げたとき、主はまさにそれを喜ぶのである。そのほかのものは、礼拝する者の心が清くなければ、何の益にもならない。ソロモンが集会の書で叫んでいる。「いと高き者は、不義の者の贈り物を認めない」(集会の書34:23)。

Tractatus (libri II) 1.15.21

21

VI. Hic quaerite, Christiani, sacrificium vestrum an esse possit acceptum, qui vicinarum possessionum omnes glebulas, lapillos, et surculos nostis; in praediis autem vestris fumantia undique sola fana non nostis, quae (si vera dicenda sunt) dissimulando subtiliter custoditis.

PL 11, 365A

VI. ここで問うてみよ、キリスト教徒たちよ、諸君の生贄が受け入れられうるかどうかを。諸君は隣の地所の土塊も小石も若枝も、ことごとく知っている。ところが自分の領地では、いたるところで煙を上げている神殿だけを知らない〔sola は fana に係る「…だけ」と取った。solum(地)の複数とも読める〕。それを(本当のことを言わねばならないなら)、巧みに知らぬふりをして守っているのだ。

Tractatus (libri II) 1.15.22

22

Probatio longe non est. Jus templorum ne quis vobis eripiat, quotidie litigatis. Non hi solum, qui tales sunt, displicent Deo, sed et illi, qui per sepulcra discurrunt; qui foeterosis prandia cadaveribus sacrificant mortuorum; qui amore luxuriandi atque bibendi, in infamibus locis lagenis et calicibus subito sibi martyres pepererunt; qui dies observant; qui Aegyptiacos de candidis faciunt; qui auguria captant salutemque suam pecudum violenter scissis in ventribus quaerunt; qui conjugale exasperant jugum, affectuque calcato subdititiis personis, ut obumbrent furta turpissimae utilitatis, rem familiarem tuendam committunt, amore non fidei, sed libidinis; qui publicanas mulieres cum vi subjiciunt sibi, viliores se esse, quam illae sunt, produnt; qui iracundia tument, qui litibus fremunt, qui calumnias pariunt; qui pauperes, qui viduas, qui pupillos exspoliant; qui profanis fabulis, neglecta Dei secta, alios non bene avocantes divina sacramenta contaminant.

PL 11, 366A

証拠は遠くにない。神殿の権利を誰にも奪われないように、諸君は毎日訴訟をしている。しかも神に嫌われるのは、こうした者たちだけではない。墓地を駆け回る者たち、死者たちの悪臭を放つ〔底本は foeterosis。foetidis の意と解した〕死体に、食事を生贄として捧げる者たち、放蕩と飲酒を愛するあまり、いかがわしい場所で、酒瓶と杯によって、たちまち自分たちのために殉教者たちを産み出した者たち、日の吉凶を気にかける者たち、白い日〔吉日〕を「エジプトの日」〔凶日〕にしてしまう者たち、鳥占いに頼り、家畜の腹を荒々しく裂いて自らの無事を探る者たち、夫婦の軛を荒らし、愛情を踏みにじって、いとも恥ずべき都合による密通〔furta。ここでは隠れた情事の意と解した〕を覆い隠すために、家産の管理を替え玉の者たち〔subdititiis personis。「すり替えられた人々」の意と解した〕に委ねる者たち、それは信頼ゆえではなく、淫欲ゆえである。公然の女たち〔publicanas。娼婦の意と解した〕を力ずくで従わせ、自分が彼女らよりも卑しいことを露わにする者たち、怒りで膨れ上がる者たち、争いに荒れ狂う者たち、讒言を産み出す者たち、貧しい者、寡婦、みなしごから奪い取る者たち、俗悪な作り話によって、神の道を顧みず、他の人々を良からぬ方へ引き離しつつ、神の秘跡を汚す者たちも、そうである。

Tractatus (libri II) 1.15.23

23

Jam videat unusquisque, quemadmodum sacrificium aut sumat, aut offerat: sicut enim indigne offerre sacrilegum est, ita indigne manducare mortiferum, in Levitico Scriptura dicente: Omnis mundus manducabit carnem.

PL 11, 369A

さあ、各人は、どのように生贄を受け、あるいは捧げるかをよく見るがよい。ふさわしくなく捧げることが冒瀆であるのと同様に、ふさわしくなく食べることは死に至らしめるものだからである。レビ記で聖典は言う。「清い者はみな肉を食べてよい」。

Tractatus (libri II) 1.15.24

24

Anima autem, quaecumque manducaverit de carne sacrificii salutaris, quod est Domini, et immunditia ejus super ipsum est, peribit anima illa de populo suo (Levit. VII, v. 20) .

PL 11, 369A

「しかし、主のものである救いの生贄の肉を食べる魂が、その汚れを身に負っているなら、その魂はその民の中から滅ぼされる」(レビ記7:20)。

Tractatus (libri II) 1.15.25

25

Haec, fratres, sicut cavenda sunt nobis, ita quae bona, quae pura, quae simplicia, quae pia, quae sancta sunt, sicut facitis, amplectenda: ut videntes homines opera vestra bona magnificent Patrem vestrum, qui est in coelis.

PL 11, 369A

兄弟たちよ、これらのことは、我々が避けねばならぬのと同じように、善いもの、清いもの、素直なもの、敬虔なもの、聖なるものは、諸君がすでにそうしているように、抱きしめねばならない。それは、人々が諸君の善い業を見て、天にいる諸君の父をたたえるためである。

Tractatus (libri II) 1.15.26

26

Itaque, dulcissimi flores mei, talia sacrificia procurate, quae sanctus Spiritus libenter offerat, Pater probet, Filius, qui magister est noster, probata glorietur per eumdem, qui est benedictus in saecula saeculorum.

PL 11, 370A

だから、いとも甘美な我が花たちよ、聖なる霊が喜んで捧げ、父が認め、子が、我々の師である子が、認められたものを誇りとするような、そうした生贄を用意せよ。その同じ子を通して〔そうするのである〕。この子は世々にほむべき者である。〔per eumdem の指すところは定かでない。子自身を指すと取った〕